Orthomoleculair kennisinstituut
Menu

Coeliakie

In het kort
  • Coeliakie is een intolerantie voor het eiwit gluten en noemen we ook wel glutenintolerantie. Coeliakie kan veel schade aanrichten in de darmen.
  • De exacte oorzaak van coeliakie is niet bekend. Erfelijkheid speelt een rol.
  • Coeliakie symptomen zijn buikpijn, een opgeblazen gevoel, winderigheid en diarree. Coeliakie klachten zijn heel uitlopend en worden vaak niet herkend.
  • Een streng glutenvrij dieet voorkomt klachten en verdere beschadiging van de darmen.
  • Coeliakie behandeling gebeurt met DPP-IV enzym, L-Glutamine, vitamine B12, foliumzuur en vitamine D3.
In het kort

Wat is coeliakie?

Coeliakie is een aandoening van de dunne darm die het gevolg is van een intolerantie voor gluten. Een andere naam voor coeliakie is daarom glutenintolerantie. Glutenintolerantie is een overgevoeligheid voor gliadine, dat samen met glutenine het eiwit gluten vormt. Gluten zijn eiwitten die zeer plakkerig zijn. Ze geven daarom een bepaalde structuur aan het eten. Gluten komt van het Latijnse woord voor ‘lijm’. Het lijmachtige van gluten is de reden dat er zoveel rek in brood met tarwe of andere glutenbevattende granen zit.

Bij coeliakie reageert het immuunsysteem op gluten door afweerstoffen aan te maken. We zien coeliakie daarom ook als een auto-immuunziekte. Hierbij ontstaat een ontsteking in de dunne darm. Op den duur leidt dit tot aantasting van het darmslijmvlies. De darmvlokken (villi) aan de binnenkant van de dunne darm worden dan glad. Deze zorgen normaal gesproken voor een groot oppervlak om voedingsstoffen op te kunnen nemen. Als de darmvlokken beschadigd zijn, kan het lichaam voedingsstoffen niet meer goed opnemen (malabsorptie) en ontstaan er tekorten aan vitaminen en mineralen. Dit kan uiteenlopende klachten geven. Bij kinderen heeft dit ook invloed op de groei en ontwikkeling en het ontstaan van ADHD.

Coeliakie is erfelijk en komt bij ongeveer één op de honderd tot tweehonderd mensen in Nederland voor. Omdat mensen de klachten niet altijd herkennen, ziet men de ziekte veel over het hoofd. Vaak wordt daarom coeliakie op latere leeftijd herkend. Meestal zijn mensen die de diagnose krijgen tussen de 40 en 60 jaar. Coeliakie kan niet worden genezen. Maar een streng glutenvrij dieet vermindert de symptomen en voorkomt verdere beschadiging van de darmen.

Wat is coeliakie?

Symptomen

Glutenintolerantie gaat gepaard met uiteenlopende klachten en symptomen. De ene persoon kan last hebben van diarree en buikpijn, terwijl de ander zich prikkelbaar en niet lekker voelt. Ook de intensiteit van de klachten kan per persoon verschillen. Sommige mensen met coeliakie ervaren helemaal geen klachten.

Veelvoorkomende coeliakie klachten zijn:

  • Buikpijn
  • Een opgeblazen gevoel of opgezette buik
  • Winderigheid
  • Chronische diarree of constipatie
  • Braken
  • Bleke of vettige ontlasting
  • Verminderde eetlust

Coeliakie kan ook klachten geven die niet met de spijsvertering te maken hebben. Deze klachten linkt men daarom vaak niet direct aan de aandoening:

  • Bloedarmoede
  • Botontkalking (osteoporose)
  • Beschadigd tandglazuur
  • Gewichtsverlies
  • Vermoeidheid
  • Niet lekker voelen
  • Prikkelbaarheid
  • Jeukende uitslag met blaarvorming (dermatitis herpetiformis)
  • Mondzweren
  • Hoofdpijn en vermoeidheid
  • Gevoelloosheid en tintelingen in handen en voeten (perifere neuropathie)
  • Evenwichtsproblemen
  • Bot- of gewrichtspijn
  • Huidklachten

Mensen met coeliakie hebben een grotere kans op andere aandoeningen, zoals diabetes, lactose-intolerantie en schildklierproblemen. In sommige gevallen lijken de klachten te wijzen op coeliakie, maar gaat het om een andere aandoening zoals het prikkelbare darm syndroom.

Coeliakie symptomen kind
Kinderen met coeliakie hebben vaak spijsverteringsproblemen zoals misselijkheid en overgeven, chronische diarree of constipatie, een opgezette buik of bleke stinkende ontlasting. Ook prikkelbaarheid is een veelvoorkomend symptoom bij kinderen. De verminderde opname van voedingsstoffen als gevolg van het aangetaste darmslijmvlies kan daarnaast leiden tot de volgende klachten:

  • Groeiachterstand
  • Late puberteit
  • Een bolle buik
  • Dunne armen en benen
  • Vermoeidheid
  • Huilerigheid
  • ADHD

Coeliakie aanval
Als coeliakiepatiënten per ongeluk toch gluten binnenkrijgen (ook wel ‘glutenfout’), kan daarna een coeliakieaanval volgen. De klachten bij een glutenfout zijn buikkramp, misselijkheid, diarree, rillingen, overgeven, hoofdpijn en vermoeidheid. De klachten beginnen vaak binnen een uur en zijn het ergst na drie uur. Soms treden de klachten pas na een dag op of treden er helemaal geen klachten op. Toch is het per ongeluk eten van gluten altijd schadelijk voor mensen met coeliakie.

Bij een coeliakieaanval helpt het om veel water te drinken. Zo vul je het vocht aan dat het lichaam verliest door diarree of overgeven. Zorg verder dat de voeding voldoende voedingsvezels bevat en licht verteerbaar is. Een warme kruik kan helpen tegen de buikpijn.

Symptomen

Oorzaken

De exacte oorzaak van coeliakie is niet bekend. Erfelijkheid speelt in ieder geval een rol. Ongeveer één op de tien mensen met een broer, zus of ouder met coeliakie heeft zelf ook coeliakie. Ook omgevingsfactoren blijken een rol te spelen bij de ontwikkeling van de ziekte.

Coeliakie allergie of intolerantie
Coeliakie is geen allergie. Bij een voedselallergie herkent het lichaam een bepaald eiwit als lichaamsvreemd en komt het afweersysteem in actie. Dit maakt antistoffen tegen deze stof aan, waarbij histamine vrijkomt. Histamine zorgt vervolgens voor allerlei allergische reacties.

Bij een voedselintolerantie is het afweersysteem niet betrokken. Coeliakie is een intolerantie, hoewel het lichaam wél antistoffen aanmaakt tegen de eiwitten in gluten (gliadines) en de cellen in de dunne darm. Coeliakie wijkt dus af van andere intoleranties.

Oorzaken

Voedingsadviezen

Coeliakie dieet
Een streng glutenvrij dieet kan klachten bij coeliakie voorkomen. Onder andere de granen tarwe, gerst, rogge, spelt en kamut bevatten gluten. Vermijd daarom graanproducten zoals brood, pasta, pizza en muesli. Voorverpakt voedsel bevat ook vaak granen.

Kies voor voeding die volledig vrij is van gluten, zoals:

  • Rijst
  • Boekweit
  • Glutenvrije havermout (i.v.m. sporen)
  • Teff
  • Maïs
  • Cassave
  • Groente en fruit
  • Onbewerkt vlees
  • Zuivel
  • Noten

Ook onbewust kun je gluten binnenkrijgen. Andere producten die gluten kunnen bevatten zijn:

  • Make-up
  • Huid- en haar producten
  • Tandpasta
  • Medicijnen
  • Conserveermiddelen
  • Stabilisatoren
Voedingsadviezen

Opmerkingen

Coeliakie test
Om coeliakie vast te stellen doet de huisarts een bloedonderzoek. Deze standaard bloedtest toont aan of er antilichamen tegen tissue transglutaminase (weefseltransglutaminase) in het bloed aanwezig zijn. Bij volwassenen wordt ook het dunne darmslijmvlies onderzocht.

Ook ontlastingonderzoek kan coeliakie aantonen. Bij deze coeliakietest wordt de ontlasting getest op de antilichamen anti-gliadine, anti-t-transglutaminase en anti-immunoglobuline A. Een toename van antilichamen wijst erop dat het lichaam negatief op gluten reageert en dat het antilichamen tegen gliadine en transglutaminase aanmaakt.

Coeliakiepatiënten hebben vaak ook een verhoogd zonulinegehalte in de ontlasting. Zonuline regelt het functioneren van de tight junctions in de dunne darm. Bij beschadiging van de tight junctions door bijvoorbeeld gluten komt zonuline in de darminhoud terecht. Een ontlastingtest kan de zonulinewaarden bepalen. Verhoogde waarden wijzen op een toegenomen doorlaatbaarheid van de darmwant (Leaky Gut).

Opmerkingen

Behandeling

Klik op een nutriënt voor uitgebreide monografie
Nutriënt Dagdosering
DPP-IV enzym
1 – 3 x daags 100 mg
Breekt granen en gluten af; ½ uur voor de maaltijd innemen wanneer mogelijk toch een glutenbevattende maaltijd wordt genomen
L-Glutamine
2000 – 6000 mg per dag
Herstelt het darmslijmvlies
Vitamine B12
1 x daags 3000 µg
B12 en foliumzuur tekort komt veel voor bij Coeliakie door malabsorptie
Foliumzuur
1 x daags 400 µg
Tekorten komen vaak voor bij mensen met coeliakie. Ook hebben mensen met coeliakie vaak een verhoogd homocysteïnegehalte. Foliumzuur verlaagt het homocysteïnegehalte
Vitamine D3
Tot 75 µg (afhankelijk van tekort)
Ter voorkoming van osteoporose, vitamine D3 tekort komt veel voor bij coeliakie
Multivitamine (hooggedoseerd)
1 – 2 x daags afhankelijk van de formule)
Ter voorkoming van nutriëntentekorten door malabsorptie
Behandeling
Vademecum bestellen
Vademecum
Vademecum bestellen
3-secties
  • Aandoeningen
  • Monografie
  • Oplossingen

Prijs
€ 29,90 (exclusief BTW)

Bestel vademecum
Bestel vademecum
Sluiten