Vaak moeten plassen is een veelvoorkomende zwangerschapskwaal. Het hoort erbij en is normaal. Helaas heb je de pech dat je als je zwanger bent ook gevoeliger bent voor een blaasontsteking. Een dubbele portie ongemak! Waarom een blaasontsteking vaker tijdens de zwangerschap voorkomt en wat je kunt doen om het risico te verlagen, lees je in dit blog.
Is gezondheid ook jouw passie en wil je meer leren over hoe voeding en suppletie aan je gezondheid kunnen bijdragen? Bekijk dan onze e-learning Orthomoleculair Adviseur Basis of Orthomoleculair Adviseur Gevorderd.
Wat is een blaasontsteking?
Bij een blaasontsteking zijn de binnenkant van de blaas en urinebuis ontstoken. Dit wordt ook wel cystitis genoemd en is de meest voorkomende urineweginfectie. De blaas is een tijdelijke opslagplek voor urine en is verbonden met de nieren (die continu urine produceren) via de urineleiders. Het onderste deel van de blaas leidt naar de urinebuis, waarmee urine wordt uitgescheiden.
Een blaasontsteking ontstaat in het slijmvlies van de blaaswand, wanneer verkeerde bacteriën zich hechten. In veel gevallen gaat het om de E. colibacterie (Escherichia Coli) die van nature in ons darmstelsel voorkomt.
Een blaasontsteking komt vaker voor bij vrouwen dan bij mannen.1 Bij vrouwen kunnen bacteriën makkelijker vanuit de anus de blaas indringen doordat de uitgang van de urinebuis dichterbij de anus ligt en de urinebuis korter is dan bij mannen.
Zwanger en blaasontsteking: wat zijn de symptomen?
Tijdens de zwangerschap is het risico op een blaasontsteking groter. Waar kun je deze kwaal aan herkennen? De volgende symptomen komen vaak voor:2
- Pijn en een branderig gevoel bij het plassen
- Bloed bij de urine
- Donkere of troebele urine met een onaangename geur
- Verhoging, maar geen koorts
- Vaak of continu een (pijnlijke) aandrang voelen om te moeten plassen
- Je plas niet goed kunnen ophouden
- Het plassen van kleine hoeveelheden
- Pijn in de onderbuik of rug
Als een blaasontsteking niet op tijd wordt behandeld, kan ontsteking van de nieren, ook wel nierbekkenontsteking, ontstaan. Hierbij heb je last van klachten, zoals pijn in de zij, een ziek gevoel en koorts.2
Lees meer over de symptomen bij een blaasontsteking in ons vorig blog.
Is een blaasontsteking tijdens de zwangerschap gevaarlijk voor de baby?
In sommige gevallen kan een blaasontsteking tijdens de zwangerschap gevaarlijk zijn voor jou en je baby. Tijdens de zwangerschap is het risico op het ontwikkelen van een nierbekkenontsteking namelijk groter. Onbehandeld kan dit vervolgens leiden tot complicaties, zoals bloedvergiftiging (sepsis).3,4 Ook is er mogelijk een hoger risico op zwangerschapsvergiftiging, vroeggeboorte en een laag geboortegewicht.3
Daarnaast kan een blaasontsteking het gevolg zijn van een GBS-bacterie. In dat geval dien je te bevallen in het ziekenhuis en krijg je antibiotica tijdens de bevalling. De bacterie zit vaak ook in de vagina en kan de baby na de bevalling ziek maken. Breng je verloskundige of gynaecoloog hiervan op de hoogte.
Bij het ervaren van klachten en vermoeden van een blaasontsteking neem je altijd meteen contact op met je huisarts of de huisartsenpost. Een snelle en juiste behandeling is cruciaal. Bij blaasontsteking tijdens de zwangerschap wordt altijd antibiotica voorgeschreven.
Je darmflora herstellen na antibiotica doe je met deze 5 tips.
Waarom tijdens de zwangerschap een hoger risico op blaasontsteking?
Als je zwanger bent, is er een grotere kans op het ontwikkelen van een blaasontsteking. Dit heeft te maken met fysiologische en anatomische veranderingen die een gunstige omgeving creëren voor bacteriën om in te groeien.
Hormonale veranderingen
Hormonale veranderingen zorgen ervoor dat de blaaswand wat slapper wordt en de urinebuis en urineleiders wijder open komen te staan. Hierdoor kunnen bacteriën makkelijker opstijgen richting de blaas en de nieren, en zich aan de blaaswand gaan hechten. Dit wordt veroorzaakt door een toename van het progesteronniveau, wat leidt tot het ontspannen van het gladde spierweefsel in de urinewegen.4
Anatomische veranderingen
Naast verslapping vermindert ook de capaciteit van de blaas naarmate de baby en de baarmoeder groeit. Zo drukt de groeiende baarmoeder steeds meer op de blaas. Hierdoor ontstaat urineretentie, wat betekent dat de blaas niet volledig geleegd kan worden en er na het plassen steeds wat urine achterblijft. Dit vormt een voedingsbodem voor schadelijke bacteriën om in te groeien.
Andere fysiologische veranderingen
Tijdens de zwangerschap neemt het bloedvolume en het plasmavolume (het vloeibare deel van het bloed) toe. Hierdoor stijgt de urineproductie en moet je vaker plassen, maar bevat de urine ook een lager gehalte aan stoffen die bacteriegroei remmen.5 Daarbij worden hogere hoeveelheden glucose en eiwitten in de urine gevonden die bacteriegroei bevorderen.3
Bovendien is er sprake van een verminderde afweer tijdens de zwangerschap, waardoor het lichaam meer moeite heeft met het effectief bestrijden van bacteriële infecties.4
Wat kun je doen om het risico te verkleinen?
Voor het waarborgen van de gezondheid van moeder en ongeboren kind is het belangrijk om urineweginfecties zoveel mogelijk te voorkomen. Hiervoor kun je een aantal praktische maatregelen treffen om het risico te verkleinen.
Leefstijl
Voldoende vocht is nodig om bacteriën te kunnen afvoeren. Drink daarom zo’n 3 liter water per dag, eventueel afgewisseld met theesoorten die je veilig kunt drinken tijdens de zwangerschap. Zorg daarbij dat je regelmatig en voldoende beweegt. Lichte fysieke activiteit wordt namelijk in verband gebracht met een lager risico op een blaasontsteking.6
Goede plasgewoonten
Goede plasgewoonten zijn belangrijk voor een gezonde blaas. Dit omvat het volgende:
- Als je aandrang voelt om te plassen, stel het dan niet uit, maar ga meteen en plas de blaas helemaal leeg.
- Denk om een goede houding tijdens het plassen. Zit rechtop en laat je voeten plat op de grond rusten. Neem je tijd en probeer te ontspannen. Vermijd persen.
- Plas altijd voor en direct na de seks. Hiermee voorkom je dat bacteriën dieper de plasbuis worden ingeduwd en spoel je de bacteriën weg die tijdens de seks in de plasbuis terecht zijn gekomen.
Goede hygiëne
Zorg voor goede hygiëne zodat de verkeerde bacteriën niet in de plasbuis terechtkomen. Dat betekent het volgende:
- Was je handen goed voor en na je toiletbezoek
- Veeg altijd van voren naar achteren
- Reinig je anus na de grote boodschap met vochtig toiletpapier
- Doe aan plassen en wassen (spoelen met water) na het hebben van seks
- Draag geen synthetische en strakke onderkleding, maar stoffen die goed ademen zoals katoen of bamboe
Maak echter geen gebruik van vaginale reinigingsproducten. Deze kunnen de vaginale flora verstoren en het risico op infecties vergroten.7
Bekijk ook ons blog zo voorkom je een blaasontsteking.
Voeding en suppletie
Naast praktische maatregelen kun je ook veranderingen aanbrengen in je voedingspatroon en worden supplementen, waaronder cranberry, d-mannose en probiotica, vaak gebruikt in de strijd tegen blaasontstekingen. Bij deze supplementen is echter niet altijd voldoende bekend over de veiligheid tijdens de zwangerschap.
Voeding
Zorg voor een voedingspatroon dat rijk is aan onbewerkte, vezelrijke en basische voeding. Groente, fruit, yoghurt, zonnebloempitten en amandelen zijn voorbeelden van voeding die de pH-waarde van het lichaam ondersteunen. Vermijd daarbij (ultra)bewerkte voeding, te veel suiker, cafeïne, vlees en prikkelende voeding (pittige kruiden, citrusvruchten, chocolade, bananen en tomaten) die de blaas kan irriteren.
Cranberry
Bij (terugkerende) blaasontstekingen worden vaak cranberry producten ingezet omdat deze het risico op een blaasontsteking kunnen verminderen. Bij zwangere vrouwen is dit echter nog niet goed onderzocht. 8,9 Ook geeft inname van cranberrysap vaak bijwerkingen, zoals maagklachten. Supplementen lijken hierin milder te zijn.9 De veiligheid en effecitiviteit van supplementen zijn echter nog onvoldoende onderzocht om inname aan te bevelen tijdens de zwangerschap.10 Voedingsproducten met cranberry (vers, gedroogd, sap) mogen wel gebruikt worden.
Het effect van cranberry op urineweginfecties wordt deels toegeschreven aan D-manose.8 Dit is een enkelvoudige suiker die bij inname ervoor zorgt dat E. colibacteriën zich hieraan binden en hechting aan de blaaswand wordt voorkomen.11 Vanwege beperkte informatie over de veiligheid van D-manose bij zwangere vrouwen en vrouwen die borstvoeding geven, wordt het gebruik voor deze groepen uit voorzorg afgeraden.10
Lees meer over D-mannose bij blaasontsteking in ons eerder verschenen blog.
Probiotica
Wanneer het darmmicrobioom uit balans is, krijgen slechte bacteriën zoals de E. colibacterie de kans om te groeien. Probiotica (goede bacteriën) kunnen de groei van slechte bacteriën remmen en daarmee een gezond darmmicrobioom ondersteunen.12 Naar het effect van probiotica op het voorkomen van een blaasontsteking bij zwangere vrouwen is echter weinig onderzoek gedaan.13
Wel worden aanwijzingen gevonden dat probiotica betrokken zijn bij het ondersteunen van het immuunsysteem en een nuttige bijdrage leveren bij antibioticagebruik.14,15 Antibiotica doden niet alleen de slechte maar ook de goede bacteriën. Over het algemeen is het gebruik van probiotica tijdens de zwangerschap veilig.16
Tot slot
Een blaasontsteking komt vaker voor tijdens de zwangerschap vanwege verschillende fysiologische en anatomische veranderingen die in deze periode plaatsvinden. Je kunt het risico op een blaasontsteking wel verkleinen door praktische maatregelen toe te passen en veranderingen in je leefstijl en voedingspatroon aan te brengen. Overleg ook altijd met je arts of verloskundige wat het beste past in jouw situatie.
- Al-Badr, A., & Al-Shaikh, G. (2013). Recurrent urinary tract infections management in women: a review. Sultan Qaboos University Medical Journal, 13(3), 359.
- Blaasontsteking bij vrouwen: ik ben zwanger en heb blaasontsteking. Geraadpleegd op 11-07-2025.
- Matuszkiewicz-Rowińska, J., Małyszko, J., & Wieliczko, M. (2015). State of the art paper Urinary tract infections in pregnancy: old and new unresolved diagnostic and therapeutic problems. Archives of Medical Science, 11(1), 67-77.
- Habak, P. J., Carlson, K., & Griggs Jr, R. P. (2024). Urinary tract infection in pregnancy. StatPearls Publishing.
- Michelim, L., Bosi, G. R., & Comparsi, E. (2016). Urinary tract infection in pregnancy: review of clinical management. Clinical Nephrology and Research, 3(1), 1030.
- Pape, K., Ryttergaard, L., Rotevatn, T. A., Nielsen, B. J., Torp-Pedersen, C., Overgaard, C., & Bøggild, H. (2016). Leisure-Time physical activity and the risk of suspected bacterial infections. Medicine & Science in Sports & Exercise, 48(9), 1737–1744.
- Crann, S. E., Cunningham, S., Albert, A., Money, D. M., & O’Doherty, K. C. (2018). Vaginal health and hygiene practices and product use in Canada: a national cross-sectional survey. BMC women’s health, 18, 1-8.
- Williams, G., Hahn, D., Stephens, J. H., Craig, J. C., & Hodson, E. M. (2023). Cranberries for preventing urinary tract infections. Cochrane Library, 2023(4).
- Bolgarina, Z., Gonzalez-Gonzalez, L. F., Rodroiguez, G. V., & Camacho, A. (2023). Cranberry supplements for urinary tract infection prophylaxis in pregnant women: a systematic review of clinical trials and observational studies on efficacy, acceptability, outcomes measurement methods, and studies’ feasibility. Cureus, 15(10).
- Bijwerkingencentrum Lareb. Geneesmiddelengebruik rondom de zwangerschap: diverse voedingssupplementen tijdens de zwangerschap. Geraadpleegd op 11-07-2025.
- Parazzini, F., Ricci, E., Fedele, F., Chiaffarino, F., Esposito, G., & Cipriani, S. (2022). Systematic review of the effect of D-mannose with or without other drugs in the treatment of symptoms of urinary tract infections/cystitis. Biomedical Reports, 17(2), 69.
- Plaza-Diaz, J., Ruiz-Ojeda, F. J., Gil-Campos, M., & Gil, A. (2018). Mechanisms of action of probiotics. Advances in Nutrition, 10, S49–S66.
- Hudson, R. E., Job, K. M., Sayre, C. L., Krepkova, L. V., Sherwin, C. M., & Enioutina, E. Y. (2022). Examination of complementary medicine for treating urinary tract infections among pregnant women and children. Frontiers in Pharmacology, 13, 883216.
- Bodke, H., & Jogdand, S. (2022). Role of probiotics in human health. Cureus.
- Gul, S., & Durante-Mangoni, E. (2024). Unraveling the puzzle: health benefits of probiotics—a comprehensive review. Journal of Clinical Medicine, 13(5), 1436.
- Sheyholislami, H., & Connor, K. L. (2021). Are probiotics and prebiotics safe for use during pregnancy and lactation? A systematic review and meta-analysis. Nutrients, 13(7), 2382.
