Aambeien
- Aambeien zijn gezwollen en ontstoken bloedvaten in de anus of het rectum, die ongemak kunnen veroorzaken, zoals bloedingen, jeuk en pijn.
- De belangrijkste symptomen zijn rectale bloedingen, jeuk, pijn, en soms een uitstulping in of rond de anus.
- Oorzaken zijn onder andere langdurig persen, constipatie, zwangerschap, obesitas en een vezelarm dieet.
- Behandeling varieert van vezelrijke voeding en voldoende water drinken tot medische interventies zoals zalf, zetpillen en in ernstige gevallen chirurgische ingrepen.
- Aambeien zijn een veelvoorkomende aandoening, en hoewel ze ongemak veroorzaken, zijn ze meestal niet ernstig. Het is echter belangrijk om bij ernstige symptomen een arts te raadplegen.
In het kort
- Aambeien zijn gezwollen en ontstoken bloedvaten in de anus of het rectum, die ongemak kunnen veroorzaken, zoals bloedingen, jeuk en pijn.
- De belangrijkste symptomen zijn rectale bloedingen, jeuk, pijn, en soms een uitstulping in of rond de anus.
- Oorzaken zijn onder andere langdurig persen, constipatie, zwangerschap, obesitas en een vezelarm dieet.
- Behandeling varieert van vezelrijke voeding en voldoende water drinken tot medische interventies zoals zalf, zetpillen en in ernstige gevallen chirurgische ingrepen.
- Aambeien zijn een veelvoorkomende aandoening, en hoewel ze ongemak veroorzaken, zijn ze meestal niet ernstig. Het is echter belangrijk om bij ernstige symptomen een arts te raadplegen.
Wat zijn aambeien?
Aambeien, ook bekend als hemorroïden, zijn uitgezakte zwellichamen in het anale kanaal of rondom de anus. Deze zwellichamen zijn sponsachtige netwerken van kleine bloedvaten onder het slijmvlies, die normaal gesproken helpen bij het afsluiten van de anus. Wanneer er voortdurend druk op deze bloedvaten staat, bijvoorbeeld door hard persen tijdens de stoelgang, kunnen ze uitrekken en uitzakken.1 Dit resulteert in aambeien, die uitwendig (aan de buitenkant) of inwendig (aan de binnenkant) kunnen voorkomen, of een combinatie van beide.2
De meest voorkomende vorm van aambeien is gelegen aan de binnenkant van de endeldarm, net boven de sluitspier. Dit noemen we inwendige aambeien. Deze vorm is vanaf de buitenkant niet zichtbaar, tenzij de aambeien verzakken tot buiten de anus. Ze zijn vaak pijnloos, omdat er geen pijnreceptoren in dit gebied van het rectum zitten.2
Uitwendige aambeien komen minder vaak voor, maar zijn niet ongewoon. Je herkent de uitwendige variant door een knobbeltje aan de buitenzijde van de anus. Bij een uitwendige aambei raakt de huid rondom de anus geïrriteerd. Door de continue wrijving zijn uitwendige aambeien vaak pijnlijker dan inwendige aambeien, ook omdat het gebied veel zenuwen bevat die gevoelig zijn voor pijn. Beide soorten aambeien kunnen een onschadelijk (maar pijnlijk) bloedstolsel vormen in de aambei.2
Het verhelpen of voorkomen van aambeien omvat gewoonlijk veranderingen in de levensstijl die gericht zijn op het verminderen van constipatie, waaronder het consumeren van meer vezels, het verhogen van de vochtinname, het vermijden van persen op het toilet en het verbeteren van de anale hygiëne.3-4
Aambeien zijn een veelvoorkomende aandoening. Onderzoek suggereert dat tegen de leeftijd van 50 ongeveer de helft van de mensen aambeien zal hebben gehad. Hoewel ze ongemak kunnen veroorzaken, zijn aambeien doorgaans niet gevaarlijk.
Symptomen
De symptomen kunnen variëren afhankelijk van het type aambei.1-4
- Helderrood bloedverlies tijdens de stoelgang.
- Jeuk of irritatie in de anale regio.
- Pijn tijdens of na de stoelgang.
- Slijmerige afscheiding of fecale vervuiling.
- Bemoeilijkte stoelgang (afwijkingen in structuur en kleur kunnen voorkomen)
- Zwellingen in en rondom de anus
Oorzaken
Aambeien kunnen ontstaan door verschillende factoren die de druk in het anale gebied verhogen:
- Langdurig persen verhoogt de druk op de bloedvaten in de anus, vooral tijdens constipatie en bevalling, wat kan leiden tot het uitzetten en zwellen van deze bloedvaten en resulteert in aambeien.1-4
- Chronische constipatie of diarree legt extra druk op de bloedvaten in de anus, waarbij hard persen tijdens constipatie of frequente stoelgang bij diarree de bloedvaten kan beschadigen en aambeien kan veroorzaken.1-4
- Tijdens de zwangerschap neemt de druk op de bekkenvaten toe door de groeiende baarmoeder, wat kan leiden tot obstipatie en een verhoogd risico op aambeien; hormonale veranderingen tijdens de zwangerschap kunnen ook bijdragen aan het ontstaan van aambeien.1-4
- Overgewicht en obesitas verhogen de druk op de buik en bekkenbodem, wat ook de druk op de anale bloedvaten kan verhogen en bijdraagt aan de ontwikkeling van aambeien.1,3,4
- Een dieet met onvoldoende vocht- en vezelinname kan leiden tot harde ontlasting en constipatie, wat de noodzaak verhoogt om te persen tijdens de stoelgang en de druk op de anale bloedvaten verhoogt, waardoor aambeien kunnen ontstaan.1-3
- Langdurig zitten kan de druk in de bloedvaten rond de anus verhogen, waardoor mensen met een zittend beroep of die lange tijd zitten zonder te bewegen, een verhoogd risico lopen op het ontwikkelen van aambeien.1,4
- Anale seks kan het risico op uitwendige aambeien verhogen door de fysieke druk en wrijving, wat kan leiden tot irritatie en zwelling van de bloedvaten in het anale gebied.4
- Stress kan leiden tot spijsverteringsproblemen en obstipatie, wat op zijn beurt de druk op de anale bloedvaten verhoogt en zo de kans op aambeien vergroot.1
Voedingsadviezen
Een vezelrijk dieet (25 tot 35 gram per dag), inclusief voldoende vochtinname, is van groot belang voor het voorkomen of verminderen van aambeien. Het drinken van voldoende water (ongeveer 1,5 tot 2 liter per dag) en het consumeren van voldoende vezels kan helpen om de ontlasting zacht te houden en daarmee constipatie te voorkomen.5
Vezels worden aangetroffen in plantaardige voedingsmiddelen zoals groenten, fruit, volkoren granen, peulvruchten, noten en zaden. Soms kan de overgang van een vezelarm dieet naar een vezelrijk dieet symptomen veroorzaken zoals een opgeblazen gevoel, gas en buikklachten, maar het langzaam verhogen van de vezelinname in de loop van de tijd kan helpen deze symptomen te minimaliseren.
Bovendien zijn er vezelsupplementen die kunnen helpen de ontlasting zachter te maken en constipatie te verminderen.3 Een meta-analyse vond dat vezelsupplementen, meestal psyllium, het risico op algemene aambeiensymptomen met de helft verminderden en bijzonder effectief waren voor het verminderen van het risico op bloedingen. Het kan echter tot 6 weken duren voordat deze voordelen opgemerkt worden. Zodra aambeien genezen zijn, kunnen vezelsupplementen worden voortgezet als preventieve maatregel.8
Te vermijden voedingsmiddelen6
- Alcohol
- Vet en gefrituurd voedsel
Opmerkingen
Naast bovengenoemde factoren die kunnen helpen bij het voorkomen en vermeiden van aambeien zijn er nog andere manieren. Bijvoorbeeld door voldoende te bewegen en een goede hygiëne in stand te houden.1,3,4 Verder helpt het bijvoorbeeld om de ontlasting niet op te houden maar naar het toilet te gaan wanneer je aandrang voelt; probeer geen druk uit te oefenen.1,7 Eveneens als niet te lang op het toilet te blijven zitten.2,3 Ook is het verstandig om sigaretten links te laten liggen, aangezien deze het risico op aambeien kunnen verhogen.6
Verder hebben twee meta-analyses suppletie met bioflavonoïden beoordeeld. Eén meta-analyse meldde een vermindering van bloedingen, fecale incontinentie en algemene symptomen, terwijl de andere alleen een effect vond voor verminderde bloedingen.9,10 Er wordt gedacht dat MPFF werkt door ontsteking van de aderen te verminderen en de spanning van de aderwanden te verhogen.9
- De Marco, S., & Tiso, D. (2021). Lifestyle and risk factors in hemorrhoidal disease. Frontiers in Surgery, 8.
- Sandler, R. S., & Peery, A. F. (2019). Rethinking what we know about hemorrhoids. Clinical Gastroenterology and Hepatology, 17(1), 8–15.
- Lohsiriwat, V. (2012). Hemorrhoids: From basic pathophysiology to clinical management. World Journal of Gastroenterology, 18(17), 2009.
- Lawrence, A., & McLaren, E. R. (2023, August 8). External hemorrhoid. StatPearls – NCBI Bookshelf.
- Dietary habits associated with internal hemorrhoidal disease: a case-control study. (2019, April 1). PubMed.
- [Is there a correlation between dietary habits and hemorrhoidal disease?]. (1998, March 21). PubMed.
- Mawer, S., & Alhawaj, A. F. (2023, November 13). Physiology, defecation. StatPearls – NCBI Bookshelf.
- Alonso-Coello, P., Guyatt, G. H., Heels-Ansdell, D., Johanson, J. F., Lopez-Yarto, M., Mills, E., & Zhuo, Q. (2005). Laxatives for the treatment of hemorrhoids. Cochrane Library, 2010(1).
- Sheikh, P., Lohsiriwat, V., & Shelygin, Y. (2020). Micronized Purified Flavonoid fraction in Hemorrhoid Disease: A Systematic Review and Meta-Analysis. Advances in Therapy, 37(6), 2792–2812.
- Aziz, Z., Huin, W. K., Hisham, M. D. B., Tang, W. L., & Yaacob, S. (2018). Efficacy and tolerability of micronized purified flavonoid fractions (MPFF) for haemorrhoids: A systematic review and meta-analysis. Complementary Therapies in Medicine, 39, 49–55.
