1 jaar COVID-19 – een overzicht

‘Happy’ ronaversary! Deze maand is het precies een jaar geleden dat ook Nederland, in navolging van andere landen, in lockdown ging. Het was een roerig jaar waarin ook wij als opleidingscentrum de onzekerheid hebben gevoeld.

Gelukkig was er veel te lezen over corona; onderzoek na onderzoek werd gepubliceerd. Studies naar het ziekteverloop en de rol die vitaminen, mineralen en antioxidanten daar in hebben. Als afleiding op ons dichte opleidingscentrum zijn we daarom maar flink in de spreekwoordelijke pen gekropen. We maakten veel woorden vuil aan corona; maar liefst 10.615 woorden verdeeld over tien artikelen.

Om dit twijfelachtige jubileum te ‘vieren’ nemen we je graag mee langs onze tijdlijn; van onzekerheid, naar meer kennis en tot slot naar ontsteltenis… Ontsteltenis over waarom onze overheid nog altijd niet de nadruk op een gezonde leefstijl en essentiële vitamines, zoals vitamine D, wilt leggen.

Februari 2020 - Onzekerheid

In februari dreigden de ziekenhuizen overbelast te raken door de toestroom van coronapatiënten. Handen schudden werd afgeraden, niezen deden we in de elleboog en desinfectiemiddel en wc-papier waren kortstondig overal uitverkocht. Het was een onzekere tijd voor iedereen, niemand wist nog precies wat het virus eventueel zou aanrichten. Wat we wél wisten is dat ons immuunsysteem al duizenden jaren onze knight in shining armor is als het gaat om bescherming tegen virussen en ziektemakers. Door de komst van corona werden we ons hier nog eens extra bewust van. In deze maand schreven we dan ook een artikel over hoe je je immuunsysteem zo goed mogelijk kunt ondersteunen tegen COVID-19.

 

Mei t/m augustus 2020 – versoepelingen en vitamines K & D onder de aandacht

In mei hadden we de eerste lockdown goed en wel achter de rug. De eerste golf zwakte af en winkels, kappers en andere ‘niet essentiële’ bedrijven mochten langzaamaan hun deuren weer openen. In deze periode werd er ook steeds meer duidelijk over het virus en het verband tussen een ernstiger ziekteverloop en (tekort aan) bepaalde vitamines.

Zo deden het Canisius Wilhelmina Ziekenhuis (CWZ) en het Cardiovascular Research Institute Maastricht (CARIM) onderzoek naar het verband tussen het coronavirus en vitamine K (blog 1 & blog 2). Zij vonden dat coronapatiënten die met lage zuurstofconcentraties werden opgenomen een veel lager vitamine K-gehalte bleken te hebben dan de controlegroep. Ook bleek dat patiënten die overleden aan COVID-19, of beademd moesten worden op de ICU, een veel ernstiger vitamine K tekort hadden dan patiënten met milderen klachten.

In deze maand kwamen ook de eerste onderzoeksresultaten binnen over de relatie tussen sterftecijfers bij COVID-19 en een vitamine D tekort. Zo bleek uit een grootschalige studie dat vitamine D deficiëntie in 17,3 procent van de gevallen voor een ernstiger ziekteverloop zorgt. Dit zorgde voor een groeiende wetenschappelijke interesse naar de zonnevitamine. Zo stelde onderzoeker William B. Grant dat er een causaal verband bestaat tussen een hogere vitamine D status en een lager risico op besmetting, ernst van het verloop en overlijden bij COVID-19.

Oktober 2020 - Resveratrol niet langer onbekend, de antivirale werking van vitamine C en Verenigd Koninkrijk beveelt vitamine D aan

Met één dreun sloeg Peter van der Voort resveratrol uit de anonimiteit. Het hoofd van de IC van het UMCG stelde in een uitzending van Jinek namelijk dat de stof, bekend van rode wijn, een gang naar de IC kan voorkomen.1

De intensivist wijdt het verbeterde ziekteverloop aan het effect dat resveratrol zou hebben op een stof genaamd leptine. Dit hormoon heeft een verhoogde status bij mensen met overgewicht, een kwaal die we al langer aan een heftiger coronaverloop linken. Verhoogde leptine niveaus zouden namelijk zorgen voor benauwdheid en een grotere kans op besmetting door corona.2

Desalniettemin kwam die stelligheid de Groninger op felle kritiek van zijn collega’s te staan. Zo riep Renger Witkamp, hoogleraar Voeding en Farmacologie van de Wageningen Universiteit, op tot voorzichtigheid. Kortom, een worsteling binnen de wetenschap.

Maar achter wie moeten we ons nu scharen? Is de kritiek van hoogleraar Witkamp overtrokken of het optimisme van Van der Voort misplaatst? We zochten het uit in dit blog.

Vitamine C

Oktober was helaas ook de maand dat de besmettingen weer opliepen met alle gevolgen van dien. Niet noodzakelijke zorg werd uitgesteld om ruimte te bieden voor coronapatiënten. De tweede golf: een gevreesde gast, stond voor de deur. Die maand schreven we een uitgebreid blog over vitamine C. Vitamine C is natuurlijk bij uitstek dé vitamine voor een sterk immuunsysteem, maar inmiddels ook een aantoonbaar krachtig antiviraal middel.

Uit onderzoek blijkt namelijk dat vitamine C in doseringen van minimaal 3000 mg de negatieve omstandigheden van virussen aanzienlijk kan reduceren.3 Voornamelijk een verzwakking van ontstekingen en een herstelde orgaanfunctie zouden fundering zijn voor een minder heftig ziekteverloop.3 Specifieker, vitamine C suppletie in doseringen vanaf 3000 mg kunnen ademhalingsinfecties voorkomen en behandelen.4 De antioxidant zou zelfs mortaliteitscijfers als gevolg van een virusinfectie verlagen.5

 

Verenigd Koninkrijk beveelt vitamine D suppletie aan in gevecht tegen coronavirus

Wat de Nederlandse regering vooralsnog lijkt te negeren, pikten de Britten des te beter op. In oktober kwam naar buiten dat het gezondheidssecretariaat van het Verenigd Koninkrijk mensen aanraadde vitamine D te suppleren. Het advies komt in navolging van het destijds recente bewijs waaruit blijkt dat vitamine D kan zorgen voor een milder verloop van het coronavirus.

Februari 2021 - Quercetine

Quercetine kennen we vooral als nutriënt dat we inzetten bij hooikoorts, maar de indrukwekkende antioxidant speelt ook een belangrijke rol in de behandeling van corona. Quercetine – voorheen bekend als vitamine P – is een krachtige antioxidant die in grote getalen in de natuur voorkomt. Groenten en fruit zoals boerenkool, tomaten, asperges, uien, appels en bessen zijn misschien wel de bekendste bronnen.

Quercetine is daarnaast een zogenaamde zinkionofoor. Bij een verlaagde immuniteit schreeuwt het lichaam om een verhoogde inname van zink. Hiervoor zijn zinkionoforen nodig. Deze zinktransporteurs vervoeren het zink naar de cellen, met een betere zinkopname tot gevolg.

Bovendien zorgt zink, net als quercetine zelf, voor een afremming van virale infecties.6 In de huidige coronacrisis neemt het zinkverbruik in het lichaam toe. Om tot een gedegen zinkopname te komen zijn alleen wel genoeg zinkionoforen noodzakelijk. Hier komt quercetine dus weer om de hoek kijken. Een goede wisselwerking tussen zink en quercetine kunnen we dan ook rustig als essentieel bestempelen. Lees meer over de rol van quercetine bij corona in dit blog.

Maart 2021

De maand waarin we het twijfelachtige jubileum vieren van een jaar coronamaatregelen. Een jaar waarin de maatregelen stapje voor stapje strenger werden en versoepelingen als een sappige, maar onbereikbare wortel voorgehouden werden (en worden). “Nog éven volhouden.” Een jaar waarin wij, samen met vele anderen, meerdere keren het verband hebben gelegd tussen vitamine D en een milder corona verloop.

Het toeval wil dat we op dezelfde dag dat De Gezondheidsraad stelde dat vitamine D géén rol speelt bij de preventie van corona, dit artikel publiceerden. En hoewel vitamine D misschien niet een coronabesmetting kan voorkomen, zal een gezond vitamine D gehalte wel degelijk een positief effect hebben op het verloop van de ziekte.

Vanuit de wetenschap is al sinds mei vorig jaar een duidelijk geluid te horen ten behoeve van vitamine D suppletie in de strijd tegen corona. Zo werd een open brief aan diverse overheden met de oproep tot onmiddellijke verhoging van de zonnevitamine inname, door maar liefst 220 wetenschappers ondertekend.

Eén van deze wetenschappers is Huub Savelkoul, hoogleraar immunologie aan de Wageningen Universiteit. Ook hij is overtuigd van de kracht van vitamine D in de strijd tegen corona. Zo benadrukte Savelkoul (2020) in Het Parool: ‘’Er zijn zoveel aanwijzingen in de wetenschappelijke literatuur dat vitamine D helpt tegen corona... Waarom zou je in vredesnaam géén vitamine D slikken?’’7

Tot slot

Het schuurt tegen het bespottelijke aan om je te realiseren dat we inmiddels ruim een jaar in deze onwerkelijke situatie zitten. Een jaar waarin fastfoodketens en slijterijen hun deuren open mochten houden, maar sportscholen gesloten werden; mensen verbieden aan hun gezondheid te werken in een gezondheidscrisis. Klinkt logisch, niet? Een jaar waarin de nadruk op een gezonde leefstijl, gezonde voeding en het ondersteunen van ons immuunsysteem totaal ontbrak in ons overheidsbeleid. De mogelijkheden zijn eindeloos om ons land op een holistische en gezonde manier uit deze crisis te trekken. Toch lijkt onze regering zich blind te staren op een omstreden vaccin waarvan de langetermijneffecten onbekend zijn.

Wij willen dan ook benadrukken dat het ieder zijn of haar eigen verantwoordelijkheid is om zo gezond mogelijk te leven. Luister gematigd naar de adviezen van de overheid, maar luister des te meer naar je lichaam en gevoel, en maak gebruik van wat de natuur ons te bieden heeft. Ons lichaam en de natuur hebben in dezen meer wijsheid in pacht dan de overheid ons doet geloven. Gezond eten, regelmatig bewegen, mediteren, minder schermtijd, dagelijks even in de natuur zijn, lachen en minder nieuws kijken. Dat doet een mens goed.

Referenties:

  1. van der Voort, P., Moser, J., Zandstra, D. F., Kobold, A. C. M., Knoester, M., Calkhoven, C. F., ... & van Meurs, M. (2020). A clinical and biological framework on the role of visceral fat tissue and leptin in SARS-CoV-2 infection related respiratory failure. medRxiv.
  2. Zhao X, Cui Q, Fu Q, et al. Antiviral properties of resveratrol against pseudorabies virus are associated with the inhibition of IkB kinase activation. Sci Rep 2017;7:8772.
  3. Gorton, H. C., & Jarvis, K. (1999). The effectiveness of vitamin C in preventing and relieving the symptoms of virus-induced respiratory infections. Journal of manipulative and physiological therapeutics, 22(8), 530-533.
  4. Carr, A. C., & Maggini, S. (2017). Vitamin C and immune function. Nutrients, 9(11), 1211.
  5. Spoelstra-de Man, A. M., Elbers, P. W., & Oudemans-Van Straaten, H. M. (2018). Vitamin C: should we supplement?. Current opinion in critical care, 24(4), 248.
  6. Yang T, Luo F, Shen Y, An J, Li X, Liu X, Ying B, Liao Z, Dong J, Guo L, Wang T, Xu D, Chen L, Wen F. (2012). Quercetin attenuates airway inflammation and mucus production induced by cigarette smoke in rats. International Immunopharmacol, 13 (1), 73-81.
  7. Nieuwenhuis, M. (2020). Pleidooi voor vitamine D tegen corona: ‘Waarom zou je het niet slikken?’ Parool. https://www.parool.nl/nederland/pleidooi-voor-vitamine-d-tegen-corona-wa...