Positieve resultaten met mediterraan dieet bij jicht

Een pijnlijke teen, gezwollen voet of een warm aanvoelende knie: kenmerkende klachten van de reumatische aandoening jicht. We kunnen de hardnekkige ziekte echter bestrijden door een bepaald dieet te volgen.

Wat is jicht?

Jicht is een inflammatoire reumatische aandoening die veroorzaakt wordt door een te hoge urinezuurspiegel in je lichaam. Bij hoge concentraties urinezuur, ontstaan er namelijk naaldvorige kristallen die neerslaan in je gewrichten. Doordat het immuunsysteem deze kristallen wilt opruimen, kunnen er pijnlijke ontstekingen in de gewrichten ontstaan. Jicht in de voet en grote teen komt het meest voor, maar de ziekte kan ook in de polsgewrichten, ellebogen, knieën of enkels ontstaan.

Welke voeding is goed bij jicht?

Vier hoogstaande Nederlandse universiteiten, waaronder het Amsterdam Rheumatology and Immunology center, publiceerden een literatuurstudie waarin achttien verschillende klinische proeven zijn opgenomen. In de proeven is het effect van voedingsinterventies op serumniveaus van urinezuur (SUA) en jicht aanvallen onderzocht. De onderzoekers onderscheiden in de studie drie groepen voedingsinterventies: caloriebeperking en vasten, purine-lage diëten en mediterrane diëten.

Dat er geen vastomlijnd voedingspatroon voor iedereen is, blijkt maar weer uit de review. Waar vasten gezond is bij diabetes type 2, is het juist niet effectief bij jicht. Vasten resulteerde namelijk in een verhoging van het SUA-gehalte (serumniveau van urinezuur). Daarentegen verlaagde het mediterrane dieet het SUA-gehalte het meeste (2,9 mg/dL).

Ondanks de veelzeggende resultaten raden de wetenschappers verder onderzoek aan naar dergelijke diëten voor de behandeling van jicht[1].

De mediterrane keuken

Bij het mediterraan dieet denken de meeste Nederlanders al gauw aan pasta’s en pizza, maar dit is totaal niet de essentie van deze voedingswijze. Wat nuttigen onze zuiderburen dan wel? Het mediterrane dieet verschilt per land, maar over de hele kustlijn zijn er veel overeenkomsten.

In grote lijnen ziet het dieet er als volg uit:

  • Veel verse groente en fruit
  • Peulvruchten
  • Noten en zaden
  • Minder verzadigde vetzuren en meer onverzadigde vetzuren (olijfolie, avocado en vette vis)
  • Volkoren producten
  • Matig met zoetigheden (het liefst alleen via fruit)
  • Met mate rood vlees
  • Met mate alcohol
  • Matig met melkproducten (enkel yoghurt en af en toe kaas)
  • Weinig zout, maar wel veel kruiden als basilicum, marjoraan, oregano, salie en tijm.

Jicht en alcohol

Alcohol en jicht zijn zeker niet elkaars beste vrienden. Het overmatig drinken van alcohol kan jichtaanvallen uitlokken. Maar welke mate van alcoholconsumptie is precies slecht? En moeten we onderscheid maken in soorten alcohol?

Deze vragen onderzocht de Universiteit van Boston. Gedurende twaalf jaar werd de levensstijl van 47150 mannen gevolgd, waarbij van tevoren geen jicht bekend was.

Het verband tussen jicht en alcohol bleek op zijn zachts gezegd aanzienlijk. De dagelijkse consumptie van slechts één alcoholische versnapering vergroot bijvoorbeeld al het risico op jicht met 30%. Bij twee glazen alcohol liep dit percentage op tot 50%. Bij de consumptie van drie glazen alcohol stijgt je kans op jicht zelfs met 100%, en bij meer dan drie glazen per dag spreken we van een toename van 150%!

Het drinken van bier geeft het grootste risico op jicht. Ook bij de consumptie van sterke drank werd een significante toename van de reumatische aandoening geconstateerd. Terwijl het matig drinken van wijn (één glas per dag) het risico van jicht niet verhoogt[2].

Brandnetel thee gezond om te drinken

Brandnetel is een algemeen bekend onkruid, wat je vaak ziet langs de weg, bij heggen of in verwaarloosde tuinen. Wied niet gelijk je tuin om wanneer je last hebt van dit onkruid, maar bewaar het juist voor een kopje thee. Brandnetel heeft namelijk vocht afdrijvende eigenschappen, waardoor je lichaam het overmatige urinezuur geassocieerd met jicht makkelijker kan afvoeren. 

Zure kersen verlagen het urinezuurniveau 

Onderzoekers van de Universiteit van Memphis concludeerden dat één glas zure kersensap per dag het urinezuurniveau in ons lichaam met een vijfde verlaagt. Ze voerden het onderzoek uit bij 26 deelnemers met overgewicht, waarvan meer dan  de helft een ongezond hoge urinezuurwaarde had. De participanten dronken vier weken lang 240 ml zure kersensap per dag. De SUA-concentratie verminderde hierdoor significant met 19,4%[3]

Supplementen bij jicht

Reguliere medicatie bij jicht bestaat uit het nemen van ontstekingsremmers, de zogenoemde NSAID’s. In sommige gevallen slikken patiënten ook medicijnen om de overproductie van urinezuur te stoppen of de uitscheiding ervan te bevorderen.

Het nadeel van NSAID’s; de medicatie geeft klachten aan het maagdarmstelsel. Er zijn veel veiligere en doeltreffende alternatieven om jicht te bestrijden zonder bijwerkingen.

Quercetine

Quercetine is een uit planten afkomstige flavonol, die we in de natuur meestal aantreffen samen met vitamine C. Deze natuurlijke kleurstof komt wijdverspreid voor in het plantenrijk en daarmee ook in voeding, vooral in de buitenschil van rode uien zijn grote hoeveelheden te vinden.

Bovendien is quercetine één van de krachtigste natuurlijke antioxidanten, die lichaamscellen beschermt tegen vrije radicalen. Daarnaast schakelt de antioxidant het enzym xanthine oxidase uit, een enzym dat urinezuur aanmaakt.

Gebufferde vitamine C

Dat vitamine C de weerstand ondersteunt is algemeen bekend. De antioxidante eigenschappen remmen net als quercetine de aanmaak van urinezuur.

Een van de best opneembare vormen van vitamine C is ascorbaat. Dit is een ontzuurde vorm van vitamine C, wat de immuniteitsvitamine milder maakt voor maag en darmen.

Greens extracten

Greens sappen zijn de laatste jaren onwijs populair geworden. Maar bevatten de superfood mixen echt zoveel gezonde voedingstoffen? Jazeker!

Nutriënten als alfalfa, aloë vera, cholerella, spirulina en tarwegras bevatten veel vitamines, mineralen, vezels en chlorofyl. Greens extracten ondersteunen daarnaast de zuur/base balans en helpen de aanmaak van urinezuur te verminderen.

Er zijn veel aanbieders van Greens producten. Let er bij de aanschaf van het supplement op dat de samenstelling bestaat uit extracten en geen losse poeders. Extracten zijn namelijk velen malen hoger geconcentreerd, en bevatten daardoor veel meer gezondheidsbevorderende stoffen.

De juiste voeding speelt een essentiële rol bij het voorkomen en bestrijden van jicht. Met bovenstaande tips reiken we je een praktische handleiding. We zien de exemplarische dikke tenen en rode voeten namelijk liever als nare herinnering dan reële klacht.

 

Referenties:

[1] Vedder, D., Walrabenstein, W., Heslinga, M., de Vries, R., Nurmohamed, M., van Schaardenburg, D., & Gerritsen, M. (2019). Dietary Interventions for Gout and Effect on Cardiovascular Risk Factors: A Systematic Review. Nutrients, 11(12), 2955.

[2] Choi, H. K., Atkinson, K., Karlson, E. W., Willett, W., & Curhan, G. (2004). Alcohol intake and risk of incident gout in men: a prospective study. The Lancet, 363(9417), 1277-1281.

[3] Martin, K. R., & Coles, K. M. (2019). Consumption of 100% tart cherry juice reduces serum urate in overweight and obese adults. Current Developments in Nutrition, 3(5), nzz011