Vitamine C en corona: risicoloos doen is beter dan niets doen

Het is zover. De ziekenhuizen druppelen weer vol, verplegers zien de burn-out verschijnselen wederom naderen en voor niet corona gerelateerde zorg verwijzen we je door naar 2021. De tweede golf: een gevreesde gast, maar met doorlopende uitnodiging. Is vitamine C de uitsmijter die we nodig hebben om ons feestje te redden?

Vitamine C is dé vitamine voor een sterk immuunsysteem. Geen verbaasde blikken na die bewering. Maar of we de kracht van de weerstandsvitamine een op een kunnen vertalen naar corona bestrijding is natuurlijk de vraag.

Bovendien zijn er naast vitamine C nog talloze andere natuurlijke nutriënten die mogelijk een rol hebben in het ziekteverloop van corona en goed zijn voor het immuunsysteem. Benieuwd welke? Lees dan nu het blog Versterk je immuunsysteem tegen COVID-19!

Onderzoekers van het Peter Doherty Insitute for Infection and Immunity hebben een poging gewaagd. Ze onderzochten in hoeverre het menselijk immuunsysteem het coronavirus kan bestrijden. De studie toont aan dat een immuunrespons tussen verschillende celtypen vaker leidt tot een klinisch herstel8. En we weten dat vitamine C een positief effect kan hebben op onze immuunrespons6,7.

Wat is het immuunsysteem?

Het immuunsysteem helpt zowel ziekten als infecties voorkomen en beperken. Ze doet dit door pathogenen, tumorcellen, virussen, bacteriën en andere gevaarlijke, lichaamsvreemde stoffen te herkennen en elimineren6.

Voor de werking van de immuniteit moeten we kijken naar de zogenoemde lymfoïde organen. Het beenmerg, de thymus, de milt, de lymfeklieren, de platen van Peyer en de tonsillen mogen we scharen onder de lymfoïde familie. Deze organen reguleren onze weerstand door een goede immuunreactie in gang te zetten. Binnen de lymfoïde weefsels heeft elk celtype namelijk unieke eigenschappen om bedreigingen te herkennen, ermee te communiceren en actie te ondernemen6.

Verschillende mechanismen reguleren vervolgens de gezamenlijke immuniteit: de aangeboren, aspecifieke, en de verworven specifieke immuniteit. Hoe ons immuunsysteem precies werkt? Lees nu ons blog over immuniteit.

Hoe verbeteren we de weerstand?

Elke persconferentie opnieuw hangen we hier onze aspiratie tot normaliteit aan, het vaccin. Inmiddels geloven we dat het de enige uitweg is uit deze penibele crisis. Maar hoe verbetert deze prik dan onze immuniteit?

We geven je een korte uitleg. Zowel het aangeboren als verworven immuunsysteem beschikt over geheugencapaciteit, wat betekent dat onze weerstand weet hoe te reageren bij een virus dat reeds in ons lichaam is geweest6. In een vaccin zit een heel klein beetje van een virus, waardoor de verworven immuniteit een respons aanmaakt. Van deze reactie worden we niet ziek, maar we zijn in de toekomst wel immuun voor de ziekte. Je begrijpt nu ook hoe het sporadisch doormaken van een  besmetting ons immuunsysteem versterkt. Vaccinaties zorgen namelijk voor een gedwongen immuniteit, zonder dat we daadwerkelijk zelf de echte infectie doormaken9.

Desondanks heeft de geopteerde wonderspuit een keerzijde. Het immuunsysteem zou verstoord raken, doordat het niet meer op de natuurlijke manier in actie treedt. Om de weerstand een geheugen op te laten bouwen moeten we het af en toe namelijk prikkelen met besmettingen. Een vaccin verstoort dit proces9.

Vitamine C als antiviraal middel

Nu kennen we vitamine C als klassiek voorbeeld van een immuunversterkende therapie. De eerste arts die de effectiviteit van vitamine C bij virale aandoeningen beschreef was Frederick Klenner. Hoge doseringen (vanaf 3000 mg) van de bekende vitamine beschouwen we sindsdien als onmisbaar in de behandeling bij virussen en infecties.

Bovendien hebben verschillende studies de werking van vitamine C als krachtig antiviraal middel inmiddels aangetoond. De weerstandsvitamine verbetert de productie van witte bloedcellen en helpt onze afweer door het ondersteunen van cellulaire functies1,4. Bovendien houdt vitamine C ziekteverwekkers op afstand, omdat het de barrière van de huid beschermt tegen oxidatieve schade en stress3. Drie belangrijke pijlers voor een verbetering van zowel het aangeboren als verworven immuunsysteem1,3,4.

Verbetert virusverloop

Interessanter vinden we het natuurlijk hoe een verbeterde weerstand het virusverloop kan beïnvloeden. We hebben goed nieuws. Uit onderzoek blijkt namelijk dat vitamine C in doseringen van minimaal 3000 mg de negatieve omstandigheden van virussen aanzienlijk kan reduceren7. Voornamelijk een verzwakking van ontstekingen en een herstelde orgaanfunctie zouden fundering zijn voor een minder heftig ziekteverloop7. Specifieker, vitamine c suppletie in doseringen vanaf 3000 mg kunnen ademhalingsinfecties voorkomen en behandelen4. De antioxidant zou zelfs mortaliteitscijfers als gevolg van een virusinfectie verlagen10.

Vitamine C als corona behandeling

Op 11 februari 2020 -wat lijkt het lang geleden- publiceerde het Zhongnan ziekenhuis in Wuhan een rapport over het mogelijke effect van vitamine C voor de behandeling van corona. De auteur stelt onder andere dat vitamine C ontstekingsreacties en verkoudheden kan verminderen. Daarbij kaart hij aan dat een vitamine C tekort direct verband houdt met een verhoogd risico op influenza infecties. En ook de ernst van de infecties zou toenemen bij een vitamine C tekort.

Naar aanleiding van deze voorzichtig onderbouwde hypotheses, startte het Zhongnan ziekenhuis met intraveneuze toediening van hoge doseringen vitamine C. Uit praktijkervaring blijkt dat het de omstandigheden van patiënten met ernstige acute ademhalingsproblemen als gevolg van het Coronavirus (SARI) kan verbeteren2,5,11. Ook Shanghai volgde op 3 maart; de stad hanteert de officiële aanbeveling patiënten met COVID-19 dagelijks meermaals te behandelen met minimaal 3000 mg vitamine C.

Naar aanleiding van positieve resultaten in zowel Wuhan als Shanghai, verspreidde de behandeling zich ook naar de VS en Europa. De New Yorkse Dr Andrew Weber dient zijn patiënten op de intensive care bijvoorbeeld dagelijks drie tot vier keer 1500 mg intraveneuze vitamine C toe. 'Patiënten die dagelijks werden behandeld met megadoseringen vitamine C vertonen significant betere resultaten dan patiënten die geen vitamine C toegediend kregen', aldus Weber.

Vitamine C als bestrijdingsmiddel van corona lijkt dus geopperd. Desondanks moeten we bovenstaande alinea’s in perspectief plaatsen. Corona is nieuw, en zelfs zo nieuw dat er nauwelijks afgeronde onderzoeken zijn met covid-19 en vitamine c als hoofdonderwerp. Nu lijken de resultaten van de weerstandsvitamine in relatie tot aanverwante virussen hoopvol en de praktijkervaringen van behandelende artsen sluiten hier naadloos op aan. Desalniettemin mogen we nog niet spreken over wetenschappelijke consensus.

Vitamine C suppleren of niet?

Vitamine C helpt dus tegen corona, althans in die richting wijzen de lopende onderzoeken en intensivistenobservaties. Waar we bovendien wel al verschillende decennia wetenschappelijke consensus over hebben; vitamine C versterkt het immuunsysteem. En onze immuniteit is het voornaamste werkingsmechanisme dat virussen op afstand houdt. Bovendien is het advies rondom vitamine C van de EFSA (European Food Safety Authority):

‘Vitamine C in de vorm van ascorbinezuur wordt als veilig beschouwd en wordt met een dosering tot 2000 mg goed verdragen. Hogere doseringen kunnen maagdarmklachten veroorzaken zoals misselijkheid, gasvorming, buikkramp of diarree. Bij Vitamine C als ascorbaat kunnen hogere doseringen goed verdragen worden. De EFSA (European Food Safety Authority) constateert dat vitamine C een lage acute toxiciteit heeft. Daarom hebben ze geen veilige bovengrens van inname voor vitamine C bepaald (The EFSA Journal (2004) 59, 1-21).’

De EFSA stelt dus dat vitamine C veilig is in gebruik, ook in hoge doseringen. Voor het beteugelen van de immuniteit beschadigende wintermaanden kan een extra vitamine C tablet of poeder dus absoluut geen kwaad. Zeker niet met een maatschappij ontwrichtende sluipmoordenaar in het land, die bovendien goed gedijd in de koude maanden.

We raden voor de immuniteit overigens geen supplement aan met alleen vitamine C, een zogenoemd vitamine C complex werkt veel beter. Dat is een supplement waarin naast vitamine C ondersteunende nutriënten voor de weerstand zijn opgenomen, zoals quercetineglutathionzinkkoper en mangaan

Referenties

  1. Anderson, R., Oosthuizen, R., Maritz, R., Theron, A., & Van Rensburg, A. J. (1980). The effects of increasing weekly doses of ascorbate on certain cellular and humoral immune functions in normal volunteers. The American journal of clinical nutrition, 33(1), 71-76.
  2. Carr, A. C. (2020). A new clinical trial to test high-dose vitamin C in patients with COVID-19. Critical Care24(1), 1-2.
  3. Carr, A. C., & Frei, B. (1999). Toward a new recommended dietary allowance for vitamin C based on antioxidant and health effects in humans. The American journal of clinical nutrition, 69(6), 1086-1107.
  4. Carr, A. C., & Maggini, S. (2017). Vitamin C and immune function. Nutrients, 9(11), 1211.
  5. Colunga Biancatelli, R. M. L., Berrill, M., Catravas, J. D., & Marik, P. E. (2020). Quercetin and vitamin C: an experimental, synergistic therapy for the prevention and treatment of SARS-CoV-2 related disease (COVID-19). Frontiers in immunology11, 1451.
  6. Davis, R. R., & Hollis, T. (2016). Autoimmunity: why the body attacks itself.
  7. Gorton, H. C., & Jarvis, K. (1999). The effectiveness of vitamin C in preventing and relieving the symptoms of virus-induced respiratory infections. Journal of manipulative and physiological therapeutics, 22(8), 530-533.
  8. Melbourne University. (17 maart 2020). COVID-19 The immune system can fight back. Geraadpleegd via: https://about.unimelb.edu.au/newsroom/news/2020/march/covid-19-the-immun....
  9. Riley, E. M., & Stewart, V. A. (2013). Immune mechanisms in malaria: new insights in vaccine development. Nature medicine19(2), 168-178.
  10. Spoelstra-de Man, A. M., Elbers, P. W., & Oudemans-Van Straaten, H. M. (2018). Vitamin C: should we supplement?. Current opinion in critical care, 24(4), 248.
  11. Jin, Y. H., Cai, L., Cheng, Z. S., Cheng, H., Deng, T., Fan, Y. P., ... & Han, Y. (2020). A rapid advice guideline for the diagnosis and treatment of 2019 novel coronavirus (2019-nCoV) infected pneumonia (standard version). Military Medical Research, 7(1), 4.