Vitamine K lijkt rol te hebben in Corona verloop

Vitamine K2, ook wel menaquinon genoemd, ontstaat aan de hand van bacteriën en is in zeer geringe hoeveelheden te vinden in zuivel, vlees en eieren. Samen met vitamine D speelt het nutriënt dat we voornamelijk linken aan de bloedstolling een fundamentele rol in onze calciumhuishouding. En in die relatie zit mogelijk een houvast voor de bestrijding van Covid-19.

Vormen vitamine K

Wat op een misvatting binnen de orthomoleculaire voedingsleer begint te lijken is de aanname dat vitamine K1 en vitamine K2 vormen zijn van vitamine K. Verschillende wetenschappers opperen dat K1 en K2 dermate van elkaar verschillen dat ze als twee losse nutriënten moeten worden gezien.

Oké, de vitamines hebben beide een rol in bloedstollingsfactoren, maar de verschillen lijken de overeenkomsten te overschaduwen. Dit denkbeeld wordt ondersteund door een studie uit 2003 waaruit bleek dat K2 de calcificatie van bloedvaten terugdrong, terwijl dat voor K1 niet zo bleek te zijn4. Recenter onderzoek toonde aan dat een supplement met K2 een positieve rol had in algemene bot- en hartgezondheid5. Voor K1 werden er echter geen significante effecten gevonden4.

Vormen van K2, MK-4 tot MK-14

Een kleine uiteenzetting over de verschillende vormen van K2, MK-4 is van nature aanwezig in vlees en ons lichaam vormt het in mondjesmaat uit vitamine K1. Dit gebeurt echter pas in een zeer laat stadium in de dikke darm. De bacteriën die hiertoe in staat zijn bevinden zich bovendien vooral op plekken waar bijna geen absorptie optreedt. Dit komt onder andere omdat het hiervoor benodigde gal ontbreekt. Daarbij komt ook nog dat de hoeveelheid vitamine-producerende darm symbionten door het gebruik van medicatie als antibiotica sterk achteruit gaat. Hierdoor is het percentage K2 dat overblijft nagenoeg verwaarloosbaar.

De vormen MK-5 t/m MK-9 zijn in gematigde hoeveelheden te vinden in gefermenteerde producten zoals yoghurt en kaas. Het Japanse natto, een met Bacillus subtilis gefermenteerd sojaboonproduct, is een exceptioneel rijke bron van MK-7. Jammer alleen dat wij westerlingen deze Japanse lekkernij zien als een onsmakelijke kleverige bonenbrij, en dus zelden genoeg vitamine K2 binnenkrijgen uit onze voeding. Dan zijn er nog de vormen MK-10 t/m MK-14, die uiterst zeldzaam zijn en niet relevant binnen de orthomoleculaire geneeskunde.

Nu is MK-7 niet alleen de best opneembare vorm, maar ook de vorm met de langste zogenoemde halfwaardetijd. Dit is de maatstaaf voor de duur waarin een nutriënt actief blijft in ons lichaam. Zo heeft vitamine K1 bijvoorbeeld maar een halfwaardetijd van één tot twee uur. Het nutriënt kan in dat tijdsbestek niet alle weefsels bereiken. Vitamine K2 menaquinon-7 heeft een halfwaardetijd van ruim 72 uur, waarin het biologisch actieve nutriënt de bloedvaten, het botweefsel en alle organen die ons lichaam rijk is bereikt!

Relatie met vitamine D

Vitamine D en K2 zijn aan elkaar verbonden als broers en zussen, moeders en dochters of vaders en zoons. De bloedverwanten hebben immers een essentiële rol bij het behouden van een gezonde calciumstofwisseling.

Vitamine D bevordert de absorptie van calcium in de darmen1. Dit kan echter een problematisch effect geven wanneer vitamine D suppletie in hoge dosering (vanaf 75 mcg) nodig is. De zonnevitamine zorgt namelijk voor een verhoogde calciumopname, maar reguleert niet waar al dat extra calcium terecht komt. Hierdoor kunnen er ongewilde calciumophopingen ontstaan in nieren en bloedvaten. En hierin vervult K2 juist zijn sleutelrol. Deze calciumdistributeur zorgt dat al het extra geabsorbeerde calcium op de plek terecht komt waar het functioneel is, de botten en tanden5.

Gezamenlijke suppletie met de vitamines D en K2 is met name essentieel voor de Nederlander. De kans op een vitamine D disbalans is per slot van rekening groot door een tekort aan zonnestralen, maar ook een K2 gebrek bestaat onder ongeveer 90% van de bevolking3. De voeding in de westerse cultuur bevat immers praktisch geen vitamine K2, tenminste niet in de hoeveelheden nuttig voor ons gestel.

 Verband COVID-19 en vitamine K tekort

En het lijkt erop dat ons dat juist nú zorgen zou moeten baren. Onderzoekers van het Canisius Wilhelmina Ziekenhuis (CWZ) en het Cardiovascular Research Institute Maastricht (CARIM) hebben namelijk het verband tussen het coronavirus en vitamine K onderzocht2.

Coronapatiënten die met lage zuurstofconcentraties werden opgenomen bleken een veel lager vitamine K-gehalte te hebben dan de controlegroep. Ook bleken patiënten die overleden aan COVID-19, of moesten worden beademend op de ICU, een veel ernstiger vitamine K tekort te hebben dan degenen die met milderen klachten werden opgenomen in het ziekenhuis2.

 Mogelijke oorzaak

Zoals verteld activeert vitamine K de aanmaak van diverse stollingsfactoren (Gla-eiwitten). Gla-eiwitten reguleren samen met vitamine D de calciumhuishouding en remmen daarmee de aanmaak van kalkafzetting in de bloedvaten.

En met name deze verhoogde calciumafzetting kan zorgen voor fatale complicaties. De meest voorkomende corona complicaties zijn longembolieën. Dit zijn verstopte bloedvaten naar de longen, waardoor de zuurstoftoevoer aan ons bloed vermoeilijkt. Obstructie in onze naar de longen leidende bloedbanen veroorzaakt ook de karakteristieke benauwdheid die we onlosmakelijk linken aan Covid-19.

Een verhoogde kalkafzetting in onze bloedvaten en een verstoorde bloedstolling vormen ideaal recept voor bloedproppen , wat natuurlijk aanleiding is voor verstoppingen. De link met vitamine K en vitamine D is dus snel gelegd.

Vervolgonderzoek nodig

Hoewel de onderzoekers een causaal verband lijken te hebben aangetoond, kan er nog niet gezegd worden of de inname van vitamine K een gunstig effect heeft bij coronapatiënten.

Eén simpel verband mogen we echter wel voorzichtig vaststellen. Adequate Vitamine D en K2 niveaus dragen bij aan een gezond cardiovasculair systeem. En een goed functionerende zuurstoftoevoer aan het bloed voorkomt benauwdheid, het meest karakteristieke symptoom van Corona. We benadrukken het belang van vitamine D3 en K2 suppletie al in non-pandemische tijden, maar nu lijkt deze nutriëntencombinatie zelfs een pilaar binnen de preventie van Covid-19 fataliteit. 

Referenties

  1. Van Ballegooijen, A. J., Pilz, S., Tomaschitz, A., Grübler, M. R., & Verheyen, N. (2017). The synergistic interplay between vitamins D and K for bone and cardiovascular health: A narrative review. International journal of endocrinology2017.
  2. Dofferhoff, A. S., Piscaer, I., Schurgers, L. J., Walk, J., van den Ouweland, J. M., Hackeng, T. M., ... & Janssen, R. (2020). Reduced Vitamin K Status as A Potentially Modifiable Prognostic Risk Factor in COVID-19.
  3. Evenepoel, P., Claes, K., Meijers, B., Laurent, M., Bammens, B., Naesens, M., ... & Kuypers, D. (2018). Poor Vitamin K Status Is Associated With Low Bone Mineral Density and Increased Fracture Risk in End‐Stage Renal Disease. Journal of Bone and Mineral Research.
  4. Schwalfenberg, G. K. (2017). Vitamins K1 and K2: the emerging group of vitamins required for human health. Journal of nutrition and metabolism2017.
  5. Theuwissen, E., Smit, E., & Vermeer, C. (2012). The role of vitamin K in soft-tissue calcification. Advances in Nutrition3(2), 166-173.

Overige referenties

  • Beulens JW, Bots ML, Atsma F et al. High dietary menaquinone intake is associated with reduced coronary calcification. Atherosclerosis 2009;203:489-93.
  • Carrié I, Bélanger E, Portoukalian J et al. Lifelong low-phylloquinone intake is associated with cognitive impairments in old rats. J Nutr. 2011;141(8):1495-501.
  • Crivello NA, Casseus SL, Peterson JW et al. Age- and brain region-specific effects of dietary vitamin K on myelin sulfatides. J Nutr Biochem. 2010;21:1083-1088.
  • Food and Nutrition Board, Institute of Medicine. Dietary Reference Intakes for Vitamin A, Vitamin K, Arsenic, Boron, Chromium, Copper, Iodine, Iron, Manganese, Molybdenum, Nickel, Silicon, Vanadium, and Zinc. Washington, DC: National Academy Press, 2002. Available at: www.nap.edu/books/0309072794/html/.
  • Hauschka, P. V. (1986). Osteocalcin: the vitamin K-dependent Ca2+-binding protein of bone matrix. Pathophysiology of Haemostasis and Thrombosis, 16(3-4), 258-272.
  • Kidd, P. M. (2010). Vitamins D and K as pleiotropic nutrients: clinical importance to the skeletal and cardiovascular systems and preliminary evidence for synergy. Altern Med Rev, 15(3), 199-222.
  • Møller, M., Gjelstad, I. M., Baksaas, I., Grande, T., Aukrust, I. R., & Drevon, C. A. (2016). Bioavailability and Chemical/Functional Aspects of Synthetic MK-7 vs Fermentation-Derived MK-7 in Randomised Controlled Trials. Int J Vitam Nutr Res, 1-15
  • MØLLER, M. E. (2015). Vitamin K2 for bone health Vitamin K2–A key factor for optimal bone health at all ages. AGRO FOOD INDUSTRY HI-TECH, 26(5), 16-20.
  • Myneni, V. D., & Mezey, E. (2017). Regulation of bone remodeling by vitamin K2. Oral diseases, 23(8), 1021-1028
  • Palermo, A., Tuccinardi, D., D'Onofrio, L., Watanabe, M., Maggi, D., Maurizi, A. R., ... & Manfrini, S. (2017). Vitamin K and osteoporosis: Myth or reality?. Metabolism, 70, 57-71.
  • Spronk, H. M. H., Soute, B. A. M., Schurgers, L. J., Thijssen, H. H. W., De Mey, J. G. R., & Vermeer, C. (2003). Tissue-specific utilization of menaquinone-4 results in the prevention of arterial calcification in warfarin-treated rats. Journal of vascular research, 40(6), 531-537
  • Theuwissen, E., Teunissen, K. J., Spronk, H. M. H., Hamulyak, K., Ten Cate, H., Shearer, M. J., ... & Schurgers, L. J. (2013). Effect of low‐dose supplements of menaquinone‐7 (vitamin K 2) on the stability of oral anticoagulant treatment: dose–response relationship in healthy volunteers. Journal of Thrombosis and Haemostasis, 11(6), 1085-1092.
  • Vermeer C, Schurgers LJ. A comprehensive review of vitamin K and vitamin K antagonists.
  • Weber P. Management of osteoporosis: is there a role for vitamin K? Int J Vitam Nutr Res 1997;67:350-356.