Choline

Synoniem: 
Bitartre de Choline
Chlorure de Choline
Choline Bitartrate
Choline Chloride
Choline Citrate
Citrate de Choline
Colina
Facteur Lipotropique
Hydroxyde de Triméthylammonium (bêta-hydroxyéthyl)
Intrachol
L-Choline,Lipotropic Factor
Methylated Phosphatidylethanolamine
Triméthyléthanolamine

Wetenschappelijke naam

Trimethylethanolamine; (beta-hydroxyethyl) trimethylammonium hydroxide.

Inleiding

Choline wordt gebruikt voor leveraandoeningen zoals chronische hepatitis en cirrose, hypercholesterolemie, depressie, geheugenverlies, ziekte van Alzheimer en dementie en schizofrenie. Het wordt ook gebruikt door body builders, bij duursport en voor het voorkomen van neuraal buis afwijkingen bij babies, voor de preventie van kanker, ziekte van Huntington, Gille de la Tourette, cerebrale ataxie, éénzijdige verlammingen, astma en als een aanvulling in een multivitamine voor moeder en kind of bij een kinderformule.

Werkingsmechanisme

Choline wordt van oudsher beschouwd als een B-vitamine. Dit is echter controversieel omdat choline kan worden gesynthetiseerd door het menselijk lichaam (3). Choline wordt geproduceerd in de lever via de methylering van fosfatidylethanolamine. S-Adenosyl-Methionine is methyldonor voor deze reactie (2).

Choline is direct beschikbaar uit voeding (3). Voedingsmiddelen die grote hoeveelheden van choline leveren zijn lever, spier- vlees, vis, noten, bonen, erwten, eieren, tarwekiemen en spinazie. In een gemiddeld normaal dieet zit 200-600 mg per dag.

Deficiëntie van choline is ongewoon, behalve bij mensen die langdurig parenterale voeding (TPN) krijgen (3, 4). Choline-deficiëntie, gerelateerd aan langdurig TPN gebruik kan leiden tot verhoogde alanine aminotransferase (ALT) en vette lever. Het toevoegen van choline aan de TPN-oplossing zorgt ervoor dat de werking van de lever meestal gaat verbeteren (1, 5). Zwangere vrouwen wordt aangeraden om extra choline te nemen. Menselijke moedermelk bevat choline. Choline wordt toegevoegd aan zuigelingenvoeding dat gemaakt wordt van koemelk en soja (1).

Choline is nodig om de fosfolipiden te maken: fosfatidylcholine, lysofosfatidylcholine, choline plasmalogen en sfingomyeline, wat essentiële componenten zijn voor alle membranen. Choline speelt een belangrijke rol in de hersenen en geheugen ontwikkeling van de foetus en lijkt het risico van de ontwikkeling van neurale buisdefecten te verminderen. Choline wordt als een methyldonor gebruikt voor de synthese van vele endogene verbindingen. Choline kan bijvoorbeeld worden geoxideerd tot betaïne en dient als een methyldonor welke aan homocysteïne converteert naar methionine en vervolgens naar S-adenosylmethionine (2, 6). Inname van choline kan ook homocysteïne niveaus laten dalen. Een te hoog homocysteïne is een risicofactor voor hart- en vaatziekten (6). Het effect van inname van choline is het grootst bij mensen met lagere foliumzuur niveaus (7).

Choline concentreert zich in het zenuwweefsel (8). Er is voorlopig bewijs dat gesuppleerde choline tijdens de zwangerschap en borstvoeding aan te raden aangezien choline positieve invloed heeft op de migratie van cellen in de hippocampus tijdens de foetale ontwikkeling en veranderingen in de hersenen. Mogelijk zijn de distributie en de morfologie van neuronen verantwoordelijk voor het functioneren van het geheugen in de hersenen (2). Dus choline tekort lijkt een rol te spelen in de ontwikkeling van neurale buisdefecten (9).

Sommige onderzoekers zijn geïnteresseerd geraakt in choline met betrekking tot de ziekte van Alzheimer. Choline is namelijk een voorloper van acetylcholine. Er zijn echter ook aanwijzingen dat het innemen van choline geen invloed heeft op de concentraties van choline metabolieten: zoals acetylcholine in de hersenen. Dit kan de reden zijn dat inname van choline niet effectief zou zijn voor neurodegeneratieve aandoeningen van cholinerge transmissie (10). Bij astma, wordt choline in verband gebracht met anti-inflammatoire effecten door verlaging van lipophosphatidylcholine niveaus (11).

Sommige onderzoekers speculeren dat choline misschien ook een rol speelt in het voorkomen van kanker (12, 13, 14). In diermodellen, veroorzaakt het terugtrekken van choline uit de voeding op den duur het hepatocarcinoom (12, 14).

Indicaties

Hepatic steatosis

Het toedienen van choline intraveneus is effectief voor de behandeling van totale parenterale voeding-geassocieerde leversteatose bij patiënten met choline-deficiëntie (4, 15, 16).

Astma

Het nemen van choline lijkt de ernst van de symptomen, het aantal symptomatische dagen, en de noodzaak van het gebruik van bronchodilatatoren bij patienten met astma te verminderen (11, 16). Er zijn aanwijzingen dat hogere doses van 3 gram per dag effectiever zijn dan lagere doses van 1, 5 gram per dag (11).

Neurale buis geboorteafwijkingen

Er zijn epidemiologische aanwijzingen dat vrouwen die een hoge choline-inname rond de tijd van conceptie en gedurende de zwangerschap hebben een lager risico op nakomelingen met een neurale buisdefect hebben in vergelijking met vrouwen met een lagere inname (23, 24).

Ziekte van Alzheimer

Het is mogelijk dat choline (ook in combinatie met lecithine) de symptomen vermindert van de ziekte van Alzheimer (17, 18, 25, 26).

Cerebellaire ataxie

Er was aanvankelijk bewijs dat in bepaalde gevallen met een inname van 4 gram choline per dag de motorische functie bij patiënten met cerebellaire ataxie (23.679) zou verbeteren. Echter uit latere klinische gegevens blijkt dat het nemen van choline niet de cerebellaire ataxie bij de meeste patiënten deed verminderen (19, 20).

Zwangerschap

Extra choline inname is belangrijk wanneer je zwanger bent. Reden is dat onvoldoende inname van choline tijdens de zwangerschap, net als een tekort aan foliumzuur, de kans aanmerkelijk vergroot op het ontstaan van neurale buisdefecten en bijvoorbeeld een groef in de bovenlip (hazenlip). Choline is in alle weefsels aanwezig als essentieel onderdeel van fosfolipiden. Choline speelt een belangrijke rol bij: de geheugenfunctie, de leercapaciteit, bij de aanmaak van de neurotransmitter acethylcholine, bij de methylering van DNA, de spierwerking en is cruciaal bij een gezonde hersenontwikkeling van de foetus (neurogenese). De placenta van zwangere vrouwen is een plek waar veel choline wordt opgeslagen. Choline is belangrijk voor een goede ontwikkeling van de foetus. Extra toediening van choline rondom en tijdens de zwangerschap kan belangrijke lange termijn effecten hebben op geheugen, leervermogen en aandachtsvermogen van pasgeborenen.

Onderzoek geeft aan dat hogere choline-inname een betere ontwikkeling geeft van de hippocampusfunctie (centrum voor leren en geheugen). Daarnaast zijn er aanwijzingen dat (prenatale) choline-aanvulling de foetale hersenen beschermt tegen negatieve effecten van prenatale stress. Er zijn vele onderzoeken gedaan naar het belang van choline in onze voeding maar met name Dr. Steven Zeisel van de University of North Carolina heeft zich helemaal toegelegd op onderzoek naar choline. Hij laat zien wat de genetische en epigenetische waarde (studie van omkeerbare erfelijke veranderingen in de genfunctie) betekent voor de dagelijkse behoefte van choline met name bij zwangeren. (27, 28, 29, 30, 31, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 38, 39, 40, 41, 42, 43, 44)

Veiligheid

Choline wordt zowel bij kinderen als volwassenen als veilig beschouwd bij normaal gebruik (1). Een dosis boven de 3, 5 gram per dag bij volwassenen wordt beschouwd als te hoog met mogelijke bijwerkingen (1). De veilige dosering bij kinderen is tot maximaal 1 gram per dag voor kinderen van 1 tot 8 jaar en maximaal 2 gram per dag voor kinderen van 9 tot 13 jaar en maximaal 3 gram per dag voor kinderen van 14 tot 18 jaar.

Tijdens zwangerschap en lactatie wordt aangeraden om extra choline te nemen met een normale dagdosering ongeveer 75 mg per dag waarbij de veilige maximale dosering is gesteld op 3, 5 gram per dag (1).

Bijwerkingen

Bij te hoge doseringen kan choline bijwerkingen hebben zoals zweten, een visgeur, gastro-intestinale problemen en misselijkheid (15, 21).

Interactie met medicijnen

Bewijs uit proefdieronderzoek laat zien dat inname van choline een uur voorafgaand aan de toediening van atropine, kan atropine-geïnduceerde concentraties van acetylcholine in de hersenen verminderen (22). Theoretisch kan gelijktijdig gebruik van choline en atropine de effecten en bijwerkingen van atropine verminderen.

Choline wordt afgebroken door het enzym cholinesterase. Ook breekt het de spierverslappende stof succinylcholine in spierverslappende medicijnen af. Bij een verlaagde activiteit van dit enzym, ofwel cholinesterase-deficiëntie, wordt het toedienen van het anestheticum Articaïne afgeraden.  

Interacties met kruiden of supplementen

Niet bekend.

Dosering

Oraal: Bij astma: 3 x daags 500-1000 mg (11, 16). Een gemiddelde dieet inname bevat 200-600mg choline per dag (8). De adequate inname van choline voor volwassenen ligt 550 mg per dag voor mannen en zogende vrouwen; voor vrouwen is dat 425 mg per dag; voor zwangeren 450 mg per dag (1). Bij kinderen van 1-3 jaar is de adequate inname 200 mg per dag; 4-8 jaar: 250 mg per dag; 9-13 jaar: 375 mg per dag; voor kinderen onder de 6 maanden: 125 mg per dag, bij kinderen van 7 tot 12 maanden: 150 mg per dag (1).

De bovengrens (UL) van choline ligt op 1 gram per dag voor kinderen van 1-8 jaar, 2 gram voor kinderen van 9-13 jaar, 3 gram voor kinderen van 14-18 jaar en 3, 5 gram voor volwassenen boven 18 jaar (1).

Referenties: 
  1. Yates AA, Schlicker SA, Suitor CW. Dietary reference intakes: The new basis for recommendations for calcium and related nutrients, B vitamins, and choline. J Am Diet Assoc 1998;98:699-706.
  2. Zeisel SH. Choline: needed for normal development of memory. J Am Coll Nutr 2000;19:528S-31S
  3. Gilman AG, et al, eds. Goodman and Gilman's The Pharmacological Basis of Therapeutics. 8th ed. New York, NY: Pergamon Press, 1990.
  4. Buchman AL, Dubin MD, Moukarzel AA, et al. Choline deficiency: a cause of hepatic steatosis during parenteral nutrition that can be reversed with intravenous choline supplementation. Hepatology 1995;22:1399-403
  5. Buchman, A. L., Jenden, D., Suki, W. N., and Roch, M. Changes in plasma free and phospholipid-bound choline concentrations in chronic hemodialysis patients. J.Ren Nutr. 2000;10(3):133-138
  6. Ziegler RG, Lim U. One-carbon metabolism, colorectal carcinogenesis, chemoprevention - with caution. J Natl Cancer Inst 2007;99:1214-5
  7. Cho E, Willett WC, Colditz GA, et al. Dietary choline and betaine and the risk of distal colorectal adenoma in women. J Natl Cancer Inst 2007;99:1224-31
  8. Covington TR, et al. Handbook of Nonprescription Drugs. 11th ed. Washington, DC: American Pharmaceutical Association, 1996.
  9. Shaw GM, Carmichael SL, Yang W, et al. Periconceptional dietary intake of choline and betaine and neural tube defects in offspring. Am J Epidemiol 2004;160:102-9
  10. Tan J, Bluml S, Hoang T, et al. Lack of effect of oral choline supplement on the concentrations of choline metabolites in human brain. Magn Reson Med 1998;39:1005-10.
  11. Gupta SK, Gaur SN. A placebo controlled trial of two dosages of LPC antagonist-choline in the management of bronchial asthma. Indian J Chest Dis Allied Sci 1997;39:149-56
  12. Albright CD, Liu R, Mar MH, et al. Diet, apoptosis, and carcinogenesis. Adv Exp Med Biol 1997;422:97-107.
  13. Yen CL, Mar MH, Zeisel SH. Choline deficiency-induced apoptosis in PC12 cells is associated with diminished membrane phosphatdylcholine and sphingomyelin, accumulation of ceramide and diacylglycerol, and activiation of a caspase. FASEB J 1999;13:135-42.
  14. Zeisel SH. Choline: an important nutrient in brain development, liver function and carcinogenesis. J Am Coll Nutr 1992;11:473-81
  15. Shronts EP. Essential nature of choline with implications for total parenteral nutrition. J Am Diet Assoc 1997;97:639-46
  16. Gaur SN, Agarwal G, Gupta SK. Use of LPC antagonist, choline, in the management of bronchial asthma. Indian J Chest Dis Allied Sci 1997;39:107-13
  17. Mohs RC, Davis KL, Tinklenberg JR, Hollister LE. Choline chloride effects on memory in the elderly. Neurobiol Aging 1980;1:21-5
  18. Buchman, A. L., Ament, M. E., Sohel, M., Dubin, M., Jenden, D. J., Roch, M., Pownall, H., Farley, W., Awal, M., and Ahn, C. Choline deficiency causes reversible hepatic abnormalities in patients receiving parenteral nutrition: proof of a human choline requirement: a placebo-controlled trial. JPEN J.Parenter.Enteral Nutr. 2001;25(5):260-268.
  19. Sehested P, Lund HI, Kristensen O. Oral choline in cerebellar ataxia. Acta Neurol Scand 1980;62:124-6.
  20. Lawrence CM, Millac P, Stout GS, Ward JW. The use of choline chloride in ataxic disorders. J Neurol Neurosurg Psychiatry 1980;43:452-4.
  21. Grunewald KK, Bailey RS. Commercially marketed supplements for bodybuilding athletes. Sports Med 1993;15:90-103
  22. Schmidt, C., Abicht, A., Krampfl, K., Voss, W., Stucka, R., Mildner, G., Petrova, S., Schara, U., Mortier, W., Bufler, J., Huebner, A., and Lochmuller, H. Congenital myasthenic syndrome due to a novel missense mutation in the gene encoding choline acetyltransferase. Neuromuscul.Disord. 2003;13(3):245-251
  23. Albright, C. D. Tsai A. Y. Friedrich C. B. Mar M. H. and Zeisel S. H. Choline availability alters embryonic development of the hippocampus and septum in the rat. Brain Res Dev Brain Res 1999;113:13-20.
  24. Holmes-McNary MQ, Loy R Mar MH Albright CD Zeisel SH. Apoptosis is induced by choline deficiency in fetal brain and in PC12 cells. Brain Res Dev Brain Res. 7-18-1997;101(1-2):9-16.
  25. Thal, L. J., Rosen, W., Sharpless, N. S., and Crystal, H. Choline chloride fails to improve cognition of Alzheimer's disease. Neurobiol.Aging 1981;2(3):205-208.
  26. Cacabelos, R., Alvarez, X. A., Franco-Maside, A., Fernandez-Novoa, L., and Caamano, J. Effect of CDP-choline on cognition and immune function in Alzheimer's disease and multi-infarct dementia. Ann.N.Y.Acad.Sci. 9-24-1993;695:321-323
  27. Zeisel SH, A brief history of choline, Ann Nutr Metab, 2012;61(3):254-8.
  28. Zeisel SH, Choline: clinical nutrigenetic/nutrigenomic approaches for identification of functions and dietary requirements, J Nutrigenet Nutrogenomics 2010;3:209-219.
  29. Zeisel SH, Choline: critical role during fetal development and dietary requirements in adults, Annu. Rev. Nutr. 2006 ; 26: 229-250.
  30. Zeisel SH, Choline: needed for normal development of memory, J Am Coll Nutr, vol. 19, No. 5, 528S-531S (2000).
  31. Zeisel SH, Niculescu MD, Perinatal choline influences brain structure and function, Nutr. Rev. 2006 April ; 64(4): 197-203.
  32. Zeisel SH, Nutrition in pregnancy: the argument for including a source of choline, Int J Womens Health. 2013 Apr 22;5:193-9. doi: 10.2147/IJWH.S36610. Print 2013.
  33. Zeisel SH, Nutritional importance of choline for brain development, J Am Coll Nutr, vol. 23, No. 6, 621S-626S (2004).
  34. Zeisel, S.H. Choline and phosphatidylcholine. In Shils, M. Olson JA, Shike M, Ross AC, eds. Modern Nutrition in Health and Disease, 9th ed. Baltimore: Williams & Wilkins, 1999: pages 513-523.
  35. Zeisel, S.H. Choline: an essential nutrient for humans. Nutrition. 2000; volume 16: pages 669-671.
  36. Zeisel, S.H. & Blusztajn, J.K. Choline and human nutrition. Annual Review of Nutrition. 1994; volume 14: pages 269-296.
  37. Zeisel SH, The fetal origins of memory: the role of dietary choline in optimal brain development, J Pediatr. 2006 November ; 149(5 Suppl): S131-S136
  38. Blusztajn, J.K. Choline, a vital amine. Science. 1998; volume 281: pages 794-795.
  39. Food and Nutrition Board, Institute of Medicine. Dietary Reference Intakes: Thiamin, Riboflavin, Niacin, Vitamin B-6, Vitamin B-12, Pantothenic Acid, Biotin, and Choline. Washington, DC: National Academy Press, 1998: pages 390-422.
  40. da Costa KA, Kozyreva OG, Song J, Galanko JA, Fischer LM, Zeisel SH. Common genetic polymorphisms affect the human requirement for the nutrient choline. Faseb J. 2006;20(9):1336-1344.
  41.  Kohlmeier M, da Costa KA, Fischer LM, Zeisel SH. Genetic variation of folate-mediated one-carbon transfer pathway predicts susceptibility to choline deficiency in humans. Proc Natl Acad Sci U S A. 2005;102(44):16025-16030.
  42. Pitkin RM. Folate and neural tube defects. Am J Clin Nutr. 2007;85(1):285S-288S.
  43. Shaw GM, Carmichael SL, Yang W, Selvin S, Schaffer DM. Periconceptional dietary intake of choline and betaine and neural tube defects in offspring. Am J Epidemiol. 2004;160(2):102-109.
  44. McCann JC, Hudes M, Ames BN. An overview of evidence for a causal relationship between dietary availability of choline during development and cognitive function in offspring. Neurosci Biobehav Rev. 2006;30(5):696-712. 

Gerelateerde aandoeningen

Aandoening Dagdosering*
Zwangerschap 75 mg