Citicoline

Synoniem: 
Cognizin®

Wetenschappelijke naam

Cytidine 5'-difosfocholine, synoniemen 5'-Cytidine difosfaat choline, Cytidine (5 ') difosfocholine.

Citicoline

Een nutriënt die een belangrijke rol kan hebben in de strijd tegen cognitieve achteruitgang en Alzheimer is citicoline. De stof bestaat uit ribose, pyrofosfaat, cytosine en choline en is een van de meest voorgeschreven nutriënten in de strijd tegen cognitieve achteruitgang wereldwijd (7, 15, 16). Citicoline helpt de hersencellen voorzien van energie waardoor het proces van uitwisseling van neuronale elektrische impulsen vlekkeloos verloopt. Deze uitwisseling staat aan de basis van al onze gedachtes. Daarnaast speelt citicoline een rol in de synthese van fosfatidylcholine, de belangrijkste fosfolipide in hersencel membranen. Door het combineren van de vaardigheden om het brein van energie te voorzien en het funderen van fosfolipidesynthese heeft  citicoline de unieke eigenschap hersencellen te regenereren en repareren. Hierdoor zou de vetstof een vertragende werking op cognitieve achteruitgang hebben. Deze aanname wordt onderstreept door verschillende klinische studies. Zo bleek dat citicoline effectief is tegen cognitieve achteruitgang binnen diverse ethologiën, zoals beroerte gerelateerde aandoeningen, Parkinson, Glaucoom, hoofdtrauma’s en Alzheimer (7, 15, 16).

Daarnaast bleek uit onderzoek dat suppletie met citicoline zorgde voor significante veranderingen in het hersencelmembraan binnen zes weken (18). Concreet betekende dit dat het hersencel regenererende vermogen van het brein toenam met 26%. Ook het niveau van hersencelenergie kende een significante toename van 13,6%. Deze data tonen aan dat citicoline verbeteringen aan het bio-energetische vermogen van de frontale hersenkwab teweeg brengt. Een bijzondere kanttekening bij dit onderzoek is dat de respondenten uitsluitend bestonden uit gezonde volwassenen. Concreet betekent dit dat over citicoline suppletie ook gezegd mag worden dat de vetstof een verbeterende werking heeft voor de cognitie bij mensen die geen symptomen van Alzheimer of gerelateerde aandoeningen vertonen (18).

Verschillende klinische studies onderstrepen de bevindingen van Grieb in 2015. Zo bleek uit meerdere onderzoeken dat citicoline effectief is tegen cognitieve achteruitgang binnen diverse ethologiën, zoals beroerte gerelateerde aandoeningen, Parkinson, Glaucoom, hoofdtrauma’s en Alzheimer (7, 15, 16).

Gebruik

Oraal of parenteraal wordt citicoline gebruikt voor de ziekte van Alzheimer en andere vormen van dementie, hoofdtrauma, cerebrovasculaire ziekte zoals beroerte, leeftijdsgebonden geheugenverlies, de ziekte van Parkinson, aandachtstekort-hyperactieve stoornis (ADHD) en glaucoom.

Veiligheid

Mogelijk veilig: wanneer oraal en op de juiste manier gebruikt, op korte termijn. Het gebruik van citicoline in doses van 1000-2000 mg / dag lijkt veilig te zijn bij gebruik gedurende 60 tot 90 dagen (32).

Zwangerschap en lactatie: onvoldoende betrouwbare informatie beschikbaar; vermijd te gebruiken.

Effectiviteit

Leeftijdsgebonden cognitieve stoornissen: bij mensen van 50 tot 85 jaar met een slecht geheugen lijkt het dagelijks gebruik van citicoline 1000-2000 mg het verbale geheugen te verbeteren (32).

Cerebrovasculaire aandoeningen: er is enig bewijs dat citicoline oraal ingenomen, intramusculair of door intraveneuze infusie, het geheugen en gedrag kan verbeteren bij patiënten met chronische cerebrovasculaire aandoeningen, zoals een beroerte (13).

Ischemische beroerte: beroertepatiënten die binnen 24 uur na een acute ischemische beroerte citicoline 500-2000 mg per dag oraal krijgen, hebben meer kans op een volledig herstel binnen 3 maanden in vergelijking met placebo (11). Ook verbetert citicoline (500 mg) de symptomen na een acute ischemische beroerte in vergelijking met een groep die niet is behandeld met citicoline (14).

Ziekte van Alzheimer: voorlopig bewijs suggereert dat het nemen van citicoline 1000 mg per dag oraal de cognitieve functie zou kunnen verbeteren bij patiënten met een milde tot matige vorm van de ziekte van Alzheimer (13).

Amblyopie: voorlopig klinisch onderzoek suggereert dat intramusculaire citicoline (1000 mg) dagelijks gedurende 15 dagen de gezichtsscherpte verbetert in beide ogen van 92% van de patiënten met amblyopie in vergelijking met baseline (6).

Bipolaire stoornis: voorlopig klinisch onderzoek suggereert dat het nemen van citicoline, in de dosering van 500 mg tot 2000 mg per dag gedurende 6 weken de symptomen van depressie of manie niet verbetert, maar wel een positief effect had op het verbaal leren bij patiënten met bipolaire stoornissen en cocaïneverslaving (5).

Cocaïneverslaving: voorlopig klinisch onderzoek suggereert dat het nemen van citicoline, in de dosering van 500 mg tot 2000 mg per dag gedurende 6 weken, de kans op cocaïne-positieve urine bij patiënten met een bipolaire stoornis en cocaïneverslaving vermindert (5).

Glaucoom: voorlopig bewijs suggereert dat citicoline 1000 mg per dag intramusculair het zicht zou kunnen verbeteren bij patiënten met openhoekglaucoom (8). Citicoline 1000-1600 mg per dag oraal of 1000 mg per dag intramusculair lijkt ook het visuele potentieel bij patiënten met glaucoom te verbeteren (26).

Ischemische optische neuropathie: voorlopig klinisch onderzoek suggereert dat het nemen van een specifiek type citicoline (Cebrolux-Tubilux) 1600 mg per dag gedurende 60 dagen de visuele scherpte en het visuele potentieel verbetert bij patiënten met niet-arteriële ischemische optische neuropathie in vergelijking met de controle groep (22).

Geheugen: voorlopig klinisch onderzoek suggereert dat het dagelijks innemen van citicoline 1000 mg het geheugen, het leervermogen en het verbale vermogen verbetert bij patiënten met traumatisch hersenletsel (21). Ander klinisch bewijs suggereert dat het dagelijks innemen van citicoline 1000 mg gedurende 4 weken geheugenherstel verbetert, maar geen verbetering herkenning ter weeg bracht in vergelijking met placebo bij oudere personen (2).

Spierkracht: voorlopig klinisch onderzoek suggereert dat intraveneuze toediening van citicoline 500 mg per dag gedurende 14 dagen de spierkracht met 25% verbetert in vergelijking met placebo bij patiënten met niet-traumatische hersenbloeding (20).

Ziekte van Parkinson: voorlopig bewijs suggereert dat patiënten die in combinatie met conventionele behandeling citicoline 500 mg per dag intramusculair krijgen, verminderde stijfheid en bradykinesie kunnen hebben. Citicoline lijkt echter de tremor niet te verbeteren (8).

Dosering & gebruik

Volwassenen

Oraal:

  • Veroudering (hersenen): 1.000 mg werd dagelijks gebruikt gedurende twee behandelingscycli van 21 dagen, met een uitwasperiode van één week ertussen (30).
  • Ziekte van Alzheimer: 1000 mg dagelijks gedurende 12 weken (1).
  • Bipolaire stoornis (adjunct): Patiënten kregen citicoline (500 mg dagelijks met een toename tot 1.000 mg dagelijks in week 2, 1500 mg dagelijks in week 4 en 2000 mg dagelijks in week 6, gedurende 12 weken (5).
  • Cerebrale insufficiëntie: Patiënten kregen dagelijks gedurende 28 dagen 1.000 mg citicoline (31).
  • Cocaïneverslaving: 1.000 mg dagelijks gedurende vier dagen; 500 mg tweemaal daags (duur niet gespecificeerd) (25).
  • Delirium: 1.200 mg dagelijks, 24 uur voorafgaand aan een heupoperatie en gedurende de vier dagen na de operatie (12).
  • Dementie: 500 mg tweemaal daags (duur niet gespecificeerd) (9).
  • Depressie: 500 mg dagelijks (300 mg om acht uur en 200 mg om 17 uur) gedurende ten minste 21 dagen (28).
  • Glaucoma: 1.600 mg (Cebrolux®) dagelijks gedurende twee perioden van 60 dagen, met een uitwasperiode van 60 dagen tussen cycli; 500 mg tweemaal daags gedurende twee perioden van 14 dagen met een periode van 14 dagen tussen cycli (26).
  • Bloeding (intracerebrale): 1.000 mg elke 12 uur gedurende twee weken (29).
  • Geheugenverlies: 1.000 mg per dag (duur niet gespecificeerd); 500 - 2000 mg dagelijks gedurende 4-8 weken (2, 21, 32).
  • Neuropathie (niet-arteriële ischemische optische neuropathie): 1.600 mg (Cebrolux®) dagelijks gedurende 60 dagen (22).
  • Ziekte van Parkinson: 500-1,200 mg dagelijks gedurende één maand als aanvulling op de gebruikelijke levodopatherapie (10).
  • Beroerte: 500-2.000 mg één of twee keer per dag gedurende zes weken (14).
  • Tardieve dyskinesie: 500 - 1200 mg dagelijks gedurende vier weken (2).

Bijwerkingen

Algemeen: er zijn ongewenste neveneffecten gemeld bij de toediening van meclofenoxaat en citicoline, beide cerebrale stimulerende middelen, hoewel specifieke bijwerkingen niet gespecificeerd zijn (14). Volgens secundaire bronnen zijn misselijkheid, braken, diarree, bradycardie en / of tachycardie en hypotensie gerapporteerd.

Interactie

Medicijnen

geen bijwerkingen bekend

Kruiden en supplementen

geen bijwerkingen bekend

Voedsel

geen bijwerkingen bekend

Lab testen

geen bijwerkingen bekend

Ziektes

geen bijwerkingen bekend

Werkingsmechanisme

Anti-veroudering effecten: Citicoline is onderzocht op de effecten ervan op veranderingen in hersenlipiden tijdens veroudering; op dit moment ontbreken echter aanvullende details. Volgens klinisch bewijs resulteerde toediening van citicoline aan oudere patiënten in verhoogde hersfosfodiesters, waaronder glycerofosfocholine. Deze resultaten geven aan dat behandeling met citicoline de synthese en omzet van fosfolipiden kan stimuleren, waardoor leeftijdsgebonden veranderingen in de hersenen worden verminderd (4).

Antianoxische effecten: volgens in vitro bewijs kan citicoline beschermen tegen totaal zuurstofgebrek, zoals wordt aangegeven door het handhaven van een inotrope toestand (bijv. Handhaving van de hartslag en contractiekracht). Bovendien remde de behandeling met citicoline door hypoxie geïnduceerde dood en pathologie. Het is aangetoond dat citicoline het gedragsresultaat verbetert in drie tests (spontane locomotorische activiteit, motorische coördinatie en spontane afwisseling) na voorbijgaande hyperglycemische-oligemische-hypoxische beschadiging bij muizen (27). Citicoline, in combinatie met MK-801 (een anticonvulsivum), verminderde mortaliteit, terwijl geen van beide geneesmiddelen alleen de overlevingskans verhoogde.

Antinociceptieve effecten: in drie pijnmodellen leverde intracerebroventriculaire toediening van citicoline een significant antinociceptief effect op bij alle drie de tests (de kronkeltest, de thermische poot-ontwenningsproef en de mechanische pootdruktest) bij ratten. Dit antinociceptieve effect werd omgekeerd door de choline-opname-inhibitor HC-3, door de niet-selectieve nicotinereceptorantagonist mecamylamine en door de alfa-sub-7-selectieve nicotinereceptorantagonist MLA; er werd echter geen effect waargenomen voor de niet-selectieve muscarinereceptorantagonist atropine bij de thermische pootopname-test en de mechanische pootdruktest. Er werd gespeculeerd dat citicoline een antinociceptief effect uitoefent via een centraal cholinerge mechanisme. Citicoline verminderde overgevoeligheid in een carrageen pijnmodel; er werden echter geen ontstekingsremmende effecten waargenomen (19). Verder werd een afname in tumornecrosefactor - een productie in het rattenpootweefsel na carrageenan waargenomen na behandeling met citicoline.

Effecten op het centrale zenuwstelsel: er is aangetoond dat citicoline de norepinefrinegehalte in de hersenschors en hypothalamus verhoogt, de dopaminewaarden in het striatum verhoogt en de serotoninespiegels in de hersenschors, het striatum en de hippocampus verhoogt (24).

Groeihormoon-stimulerende effecten: volgens menselijk bewijs is aangetoond dat toediening van citicoline de activering van secretie van groeihormoon vertraagt ​​bij patiënten met aandoeningen van de frontale kwab, terwijl er geen effecten werden waargenomen bij patiënten met hypofyse-adenomen of hypothalamische laesies. Bij gezonde vrijwilligers resulteerde een intraveneuze infusie van citicoline in een toename van serumgroeihormoonspiegels en verlaagde prolactinespiegels. Het werkingsmechanisme voor de effecten van citicoline op de hypofysevoorkwab is op dit moment echter niet bekend.

Hemodynamische effecten: een reologische evaluatie van de cerebrale angio-hemodynamische effecten van citicoline bij arteriosclerotische ictal syndromen is geëvalueerd; er ontbreken momenteel echter aanvullende details (17).

Lipidenmetabolisme-effecten: hoewel aanvullende details momenteel ontbreken, zijn de effecten van citicoline op het lipidemetabolisme bestudeerd (27).

Geheugenverbeterende effecten: Citicoline wordt geacht effectief te zijn als een behandeling voor aandoeningen gerelateerd aan geheugen; effecten die kunnen worden gemedieerd door een regulatie van cytidinetrifosfaat: fosfocholine cytidylyltransferase (CCT), een enzym dat cruciaal is voor cellulaire fosfatidylcholinesynthese en de vorming van citicoline katalyseert (33). Hoewel toediening van citicoline aan ratten niet resulteerde in een verhoogde CCT-genexpressie, werd verhoogde activatie van CCT door translocatie naar membranen waargenomen (43226). Neuropeptide arginine-vasopressine ((4-8)) (AVP (4-8)) heeft aangetoond dat het CCT opwaarts reguleert (33). In een test van leren en geheugen bij ratten, waarbij tekorten in het geheugen werden geproduceerd via toediening van scopolamine (een muscarinereceptor), door de alfa2-adrenoreceptor agonist clonidine, door elektroconvulsieve shock en door hypoxy, kan toediening van citicoline fungeren als een geheugen -versterkingsmiddel (23) (werkingsmechanisme onduidelijk). In een diermodel van foetaal alcoholsyndroom bleek toediening van citicoline geheugengebreken te verminderen. Van citicoline is aangetoond dat het faciliterende effecten heeft op leren en geheugen en ook op herstelprocessen bij gezonde honden; de werkingsmechanismen zijn op dit moment echter onduidelijk. Van citicoline is ook aangetoond dat het door bromazepam veroorzaakte amnesie omkeert en de retentie bij ratten zonder spontane activiteit verbetert (3).

Referenties: 
  1. Alvarez, X. A., Mouzo, R., Pichel, V., Perez, P., Laredo, M., Fernandez-Novoa, L., Corzo, L., Zas, R., Alcaraz, M., Secades, J. J., Lozano, R., and Cacabelos, R. Double-blind placebo-controlled study with citicoline in APOE genotyped Alzheimer's disease patients. Effects on cognitive performance, brain bioelectrical activity and cerebral perfusion. Methods.Find.Exp.Clin.Pharmacol. 1999;21(9):633-644. 
  2. Alvarez, X. A., Laredo, M., Corzo, D., Fernandez-Novoa, L., Mouzo, R., Perea, J. E., Daniele, D., and Cacabelos, R. Citicoline improves memory performance in elderly subjects. Methods.Find.Exp.Clin.Pharmacol. 1997;19(3):201-210. 
  3. Alvarez X, Vecino B, Perea J, and et al. Citicholine antagonizes bromazepam-induced amnesia in rats. Human Psychopharmacology: Clinical and Experimental 1997;12(6):547-556.
  4. Babb, S. M., Wald, L. L., Cohen, B. M., Villafuerte, R. A., Gruber, S. A., Yurgelun-Todd, D. A., and Renshaw, P. F. Chronic citicoline increases phosphodiesters in the brains of healthy older subjects: an in vivo phosphorus magnetic resonance spectroscopy study. Psychopharmacology.(Berl.) 2002;161(3):248-254.
  5. Brown, E. S., Gorman, A. R., and Hynan, L. S. A randomized, placebo-controlled trial of citicoline add-on therapy in outpatients with bipolar disorder and cocaine dependence. J Clin.Psychopharmacol. 2007;27(5):498-502.
  6. Campos, E. C., Schiavi, C., Benedetti, P., Bolzani, R., and Porciatti, V. Effect of citicoline on visual acuity in amblyopia: preliminary results. Graefes.Arch Clin.Exp.Ophthalmol. 1995;233(5):307-312.
  7. Castagna, D., Budd, D. C., Macdonald, S. J., Jamieson, C., & Watson, A. J. (2016). Development of autotaxin inhibitors: an overview of the patent and primary literature: miniperspective. Journal of medicinal chemistry59(12), 5604-5621.
  8. Conant R, Schauss AG. Therapeutic applications of citicoline for stroke and cognitive function in the elderly: A review of the literature. Altern Med Rev 2004;9:17-31.
  9. Cohen RA, Browndyke JN, Moser DJ, et al. Long-term citicoline (cytidine diphosphate choline) use in patients with vascular dementia: Neuroimaging and neuropsychological outcomes. Cerebrovasc Dis 2003;16:199-204.
  10. Cubells, J. M. and Hernando, C. Clinical trial on the use of cytidine diphosphate choline in Parkinson's disease. Clin.Ther 1988;10(6):664-671.
  11. Davalos A, Castillo J, Alvarez-Sabin J, et al. Oral citicoline in acute ischemic stroke: An individual patient date pooling analysis of clinical trials. Stroke 2002;33:2850-7.
  12. Diaz, V., Rodriguez, J., Barrientos, P., Serra, M., Salinas, H., Toledo, C., Kunze, S., Varas, V., Santelices, E., Cabrera, C., Farias, J., Gallardo, J., Beddings, M. I., Leiva, A., and Cumsille, M. A. [Use of procholinergics in the prevention of postoperative delirium in hip fracture surgery in the elderly. A randomized controlled trial]. Rev.Neurol. 10-16-2001;33(8):716-719. 
  13. Fioravanti M, Yanagi M. Cytidinediphosphocholine (CDP-choline) for cognitive and behavioural disturbances associated with chronic cerebral disorders in the elderly. Cochrane Database Syst Rev 2005;(2):CD000269.  Fridman, E. A., Ottaviano, F., Fiol, M., Javelier, A., Perea, J. E., and Ameriso, S. F. [Neuroprotection in acute ischemic stroke. Practicability of guidelines for treatment]. Rev.Neurol. 5-1-2001;32(9):818-821.
  14. Gareri, P., Castagna, A., Cotroneo, A. M., Putignano, S., De Sarro, G., & Bruni, A. C. (2015). The role of citicoline in cognitive impairment: pharmacological characteristics, possible advantages, and doubts for an old drug with new perspectives. Clinical interventions in aging10, 1421.
  15. Gareri, P., Castagna, A., Cotroneo, A. M., Putignano, D., Conforti, R., Santamaria, F., ... & Putignano, S. (2017). The Citicholinage Study: Citicoline Plus Cholinesterase Inhibitors in Aged Patients Affected with Alzheimer’s Disease Study. Journal of Alzheimer's Disease56(2), 557-565.
  16. De, Gregorio G., Armeli, G., Restivo, S., and Francolino, A. [Rheographic evaluation of the cerebral angio-hemodynamic effects of cytidine diphosphate choline in arteriosclerotic ictal syndromes]. Boll.Soc Ital.Cardiol. 1977;22(3):341-345. 
  17. Grieb, P. (2015). Citicoline: a food that may improve memory. Med. Sci. Rev, 2, 67-72.
  18. Gurun MS, Parker R, Eisenach JC, and Vincler M. The Effect of Peripherally Administered CDP-Choline in an Acute Inflammatory Pain Model: The Role of alpha 7 Nicotinic Acetylcholine Receptor. Anesthesia and Analgesia 2009;108(5):1680-1687.
  19. Iranmanesh, F. and Vakilian, A. Efficiency of citicoline in increasing muscular strength of patients with nontraumatic cerebral hemorrhage: a double-blind randomized clinical trial. J Stroke.Cerebrovasc.Dis. 2008;17(3):153-155. 
  20. León-Carrión J, Dominguez-Roldán JM, Murillo-Cabezas F, Dominguez-Morales MR, and Munoz-Sanchez MA. The role of citicholine in neuropsychological training after traumatic brain injury. NeuroRehabilitation 2000;14(1):33-40.
  21. Parisi, V., Coppola, G., Ziccardi, L., Gallinaro, G., and Falsini, B. Cytidine-5'-diphosphocholine (Citicoline): a pilot study in patients with non-arteritic ischaemic optic neuropathy. Eur.J Neurol. 2008;15(5):465-474.
  22. Petkov V, Kehayov R, Mosharrof A, and et al. Effects of cytidine diphosphate choline on rats with memory deficits. Arzneimittel-forschung/drug Research 1993;43(8):822-828.
  23. Petkov, V. D., Stancheva, S. L., Tocuschieva, L., and Petkov, V. V. Changes in brain biogenic monoamines induced by the nootropic drugs adafenoxate and meclofenoxate and by citicholine (experiments on rats). Gen.Pharmacol. 1990;21(1):71-75
  24. Renshaw, P. F., Daniels, S., Lundahl, L. H., Rogers, V., and Lukas, S. E. Short-term treatment with citicoline (CDP-choline) attenuates some measures of craving in cocaine-dependent subjects: a preliminary report. Psychopharmacology.(Berl.) 1999;142(2):132-138.
  25. Rejdak R, Toczolowski J, Krukowski J, et al. Oral citicoline treatment improves visual pathway function in glaucoma. Med Sci Monit 2003;9:PI24-8.
  26. Rejdak K and Rejdak. The effects of citicholine and/or MK-801 on survival, neurological and behavioral outcome of mice exposed to transient hyperglycemia and oligemic hypoxia. European Neuropsychopharmacology 2001;11(5):333-341.
  27. Salvadorini F. Clinical evaluation of CDP-choline (Nicholin): Efficacy as antidepressant treatment. Therapeutic Research 1975;18(3):513-520.
  28. Secades, J. J., Alvarez-Sabin, J., Rubio, F., Lozano, R., Davalos, A., and Castillo, J. Citicoline in intracerebral haemorrhage: a double-blind, randomized, placebo-controlled, multi-centre pilot study. Cerebrovasc.Dis. 2006;21(5-6):380-385.
  29. Serra, F., Diaspri, G. P., Gasbarrini, A., Giancane, S., Rimondi, A., Tame, M. R., Sakellaridis, E., Bernardi, M., and Gasbarrini, G. [Effect of CDP-choline on senile mental deterioration. Multicenter experience on 237 cases]. Minerva Med. 1990;81(6):465-470.
  30. Sinforiani, E., Trucco, M., Pacchetti, C., and Gualtieri, S. [Evaluation of the effects of citicoline in chronic cerebrovascular diseases]. Minerva Med 1-14-1986;77(1-2):51-57.
  31. Spiers PA, Myers D, Hochanadel GS, et al. Citicoline improves verbal memory in aging. Arch Neurol 1996;53:441-8.
  32. Xiong, Y., Liu, X., Wang, Y., and Du, Y. Cloning of cytidine triphosphate: phosphocholine cytidylyltransferase mRNA upregulated by a neuropeptide arginine-vasopressin((4-8)) in rat hippocampus. Neurosci.Lett. 4-7-2000;283(2):129-132.

Gerelateerde aandoeningen

Aandoening Dagdosering*
Dementie 1 tot 3 x daags 250 mg
Leerproblemen 1 tot 3 x daags 250 mg