Cynara (artisjok)

Synoniem: 
Alcaucil
ALE
Artichaut
Artichaut Commun
Artichaut Sauvage
Artichoke Extract
Artischocke
Cardo
Cardon d'Espagne
Cardoon
Cynara
Extrait d'Artichaut
Feuille d'Artichaut
Globe Artichoke
Kardone
Tyosen-Azami

Wetenschappelijke naam

Cynara cardunculus

Synoniem

Cynara scolymus

Introductie

Artisjok wordt voornamelijk geteeld rond het mediterrane gebied van Zuid-Europa, Noord-Afrika en de Canarische eilanden. Het behoort tot de oudste geneeskrachtige planten soort. Traditioneel werd de cynara gebruikt als leverkruid. Het wordt beschouwd als gal verhogend, lever beschermend, cholesterolverlagend en urine-afdrijvend. De werkzame stof cynarine wordt als natuurlijk medicijn gebruikt voor de functies van de lever en de galblaas en bij de behandeling van een te hoog cholesterol. De bitter smakende stof cynarine verbetert de functie van de lever en galblaas, stimuleert de afscheiding van verteringssappen (met name gal) en verlaagt het cholesterolgehalte. Door de stroom van gal te bevorderen verbetert het de spijsvertering. Het is urinedrijvend, bloedsuikerverlagend en heeft de mogelijkheid tot het oplossen en vernietigen van een steen in de blaas of nieren.

Beschrijving

De cynara of artisjok is een soort distel die gebruikt wordt als voedsel. De knop is het eetbare gedeelte van de plant. Wanneer de knop in bloei staat is de plant nauwelijks meer eetbaar. De plant komt het meeste voor rond het Middellandse zeegebied.

Traditioneel gebruik

Cynara wordt gebruikt bij dyspepsie, hyperlipidemie, verkoudheid, misselijkheid, kater, en bij irritatie van maag-darmkanaal (IBS). Het is een urine- en gal afdrijvend middel. Het wordt ook gebruikt als een diuretica en choleretica. Cynara wordt ook wel gebruikt bij de behandeling van slangenbeten, nierproblemen, bloedarmoede, oedeem, artritis, blaasontsteking, lever disfunctie, voorkomen van galstenen, verlagen van de bloeddruk, stabiliseren van de bloedsuikerspiegel. Cynara (artisjok) wordt bij drankjes ook gebruikt als smaakmaker.

Werkzame stoffen

De bladeren van de cynara bevatten tot 2% fenolische zuren (voornamelijk 3-caffeoylchininezuur (chlorogeenzuur), 1, 5-di-O-caffeoylchininezuur (Cynarine) en cafeïnezuur), 0, 4% bittere sesquiterpeenlactonen (waarvan 47-83% cynaropicrine, 0, 1-1, 0% flavonoïden (waaronder de glycosiden luteolin-7-b-rutinoside (scolymoside), luteolin-7-BD-glucoside en luteolin-4-BD-glucoside; fytosterolen (taraxasterol)), suikers, inuline; enzymen en een vluchtige olie, die voornamelijk bestaat uit de sesquiterpenen b-selineen en caryophylleen. 

Werking

De actieve bestanddelen zoals chlorogeenzuur en cynarine hebben een cholesterol verlagend en een galproductie stimulerend effect. Artisjokbladeren op waterbasis hebben ook aangetoond dat zij het cholesterolniveau verlagen door remming van HMG-CoA reductase en doordat zij invloed hebben op het vetgehalte in het bloed (1, 2, 3). De flavonoïden in de cynara bezitten een effect op de bescherming van de lever. Van alle groenten heeft artisjok de meest krachtige anti-oxidant werking. De stoffen die dit mogelijk maken zijn quercetine, rutine, anthocyanen, cynarine, luteoline en silymarin. De plant kent een synergie met Mariadistel. Cynara blijkt een nuttig effect te hebben op de goede darmbacteriën.

De gebruikte delen van de plant zijn de bladeren, steel en wortel. Naast de werkzame bestanddelen zoals cynarine bevat cynara ook 4% sesquiterpene lactonesen flavonoïden (3). Het therapeutisch effect bij dyspepsie is te danken aan de effecten op het cholesterol en de mogelijkheid om gal te stimuleren. Dit is aangetoond in diverse studies (3). Dit verklaart waarschijnlijk ook het effect op een hangover bij overmatig alcohol gebruik (4). Voornamelijk de werkzame stoffen cynarine, chlorogenic acid en scolymoside worden hiervoor toegeschreven (3).

Toepassing

De toepassing van supplementen richt zich voornamelijk op de bescherming van de lever, behandeling van maagproblemen en spijsverteringsklachten. Extracten in de cosmetica met cynara worden gebruikt als huidverzachtend en beschermend.

Leverbescherming

Uit diverse onderzoeken blijkt dat cynara (artisjok) extract voornamelijk een leverbeschermende werking heeft. Specifiek zijn anti-oxidante, galafdrijvende, leverbeschermende, galverhogende en lipidenverlagende effecten aangetoond. Deze studies komen overeen met de traditionele kruidengebruik (3, 4, 5). De mix van verschillende werkzame stoffen zoals caffeic acid, chlorogenic acid, cynarine, luteolin-7-O-glycoside verklaren de leverbeschermende activiteit (3, 6). In Duitsland wordt in de kindergeneeskunde Cynara ook geschikt gemaakt voor de behandeling van eetstoornissen.

Gal stimulatie

In een goed gedocumenteerde studie met een kleine steekproef van gezonde vrijwilligers is de gal-afdrijvende werking van Cynara vastgesteld. De lever- en galstroom nam aanzienlijk toe na toediening van gestandariseerd Artisjokextract (7). Voor de behandeling van milde maagklachten na een vetrijke maaltijd is een extract met artisjokextract dan ook populair.

Verlaging cholesterol

Uit onderzoek blijkt dat het innemen van cynara extract zowel het totale als het LDL cholesterol verlaagt na een behandeling van 6 tot 12 weken (8). Het werkt beter bij mensen met een echt te hoog cholesterol (9). Enig voorlopig onderzoek suggereert dat het nemen van 20 mg extract drie maal daags dagelijks gedurende 7 maanden het totaal cholesterol kan verminderen tot 31% en de triglycerides tot 24% uitgevoerd bij patiënten met een te hoog cholesterol (10).

Cynarine en chlorogenic acid, werkzame stoffen van cynaria, hebben cholesterol verlagend effecten, volgens diverse studies met cynarine. Resultaten van deze studies waren wisselend (20). Bij een ander onderzoek met een hogere dosering werd ook de verlaging van het cholesterol vastgesteld (23). Idem dito bij een onderzoek gebruik gedurende 50 dagen van een specifiek cynaria product (Listrocol) (22). Meer onderzoek zal nog nodig zijn om de effecten op het cholesterol vast te stellen.

Anti-oxidant

Diverse onderzoeken tonen de anti-oxidatieve activiteit aan (11). Enig bewijs wordt geleverd door een aantal onderzoeken op de bescherming van de lever cellen tegen beschadiging (3, 6, 11, 12).

Indicatie

Dyspepsie

Het extract van de cynara extract heeft een significante werking op de vermindering van de symptomen van verkoudheid, misselijkheid, winderigheid en buikpijn bij dyspepsi en dyspepsi die geassocieerd wordt met een galaandoening. Verbetering treedt over het algemeen op bij een gebruik na 2 tot 8 weken van behandeling (3, 4, 13, 14, 15).

Prikkelbaar darmsyndroom (IBS)

Een voorlopig onderzoek blijkt dat artisjok extract mogelijk de symptomen verminderen bij het zogenaamde prikkelbaar darm syndroom. Symptomen als buikpijn, kramp, oprispingen, winderigheid en constipatie verminderde na 6 weken behandeling (16).

In een ander voorlopig onderzoek verminderde de expressie van het prikkelbaar darmsyndroom bij patiënten met dyspepsie met ongeveer 26%. De verbetering hielden 2 maanden na de behandeling nog aan (17). Er is nog meer onderzoek nodig voor dit gebruik.

Brandend maagzuur

Cynara (artisjok) verlicht brandend maagzuur en andere problemen met de spijsvertering zoals verlies van eetlust, opgeblazen gevoel, misselijkheid, buikpijn, constipatie.

Hart- en vaatziekten

Vanwege de cholesterol verlagende effecten bij gebruik van cynara verminderd de vorming van arteriële plak in de slagaders waardoor hart- en vaatziekten kan worden voorkomen.

Veiligheid

Cynara wordt als veilig beschouwd bij inname als voedsel (18).

Als voedingssupplement in een medicinaal extract is cynara veilig gedurende een periode tot 23 maanden. Langer onderzoek is niet voorhanden (3, 7, 8, 9, 10, 14, 15, 17, 19, 20, 22, 23, 24).

Er ontbreekt voldoende onderzoek voor het gebruik bij zwangeren of gedurende de lactatieperiode en daarom geldt het algemene advies: vermijdt gebruik.

Bijwerkingen

Cynara (artisjok) kan mogelijk een allergische reactie geven bij mensen met een overgevoeligheid voor Asteraceae/Compositae familie (waaronder ambrosia, chrysanten, goudsbloemen, madeliefjes en vele anderen (11).

Interacties met kruiden en supplementen

Er zijn geen interacties bekend met kruiden

Interacties met medicijnen

Er zijn geen interacties bekend met medicijnen

Interacties met lab. Testen

Er zijn geen interacties bekend met lab. testen

Interacties met ziekten of condities
Cynara stimuleert de galstroom, theoretisch kan bij galblaas obstructie de klachten verergeren, vermijdt hierbij het gebruik.

Synergie

Vanwege de werkzame stoffen en de werkzaamheid op de bescherming van de lever en de stimulering van de galstroom kent cynara een goede synergie met de kruiden mariadistel en de stinkende gouwe.

Gebruik

Voor leverbescherming en spijsverteringsproblemen is de dosering bij een 1:5 extract in combinatie met Mariadistel één tot drie x daags 10 druppels.

Referenties: 
  1. Gebhardt R. Inhibition of cholesterol biosynthesis in primary cultured rat hepatocytes by artichoke (Cynara scolymus L.) extracts. J Pharmacol Exp Therap 1998;386:1122-8.
  2. Brown JE, Rice-Evans CA. Luteolin-rich artichoke extract protects low density lipoprotein from oxidation in vitro. Free Radic Res 1998;29:247-55.
  3. Kraft K. Artichoke leaf extract- recent findings reflecting effects on lipid metabolism, liver and gastrointestinal tracts. Phytomedicine 1997;4:369-78.
  4. Pittler MH, White AR, Stevinson C, Ernst E. Effectiveness of artichoke extract in preventing alcohol-induced hangovers: a randomized controlled trial. CMAJ 2003;169:1269-73.
  5. Holtmann G, Adam B, Haag S, et al. Efficacy of artichoke leaf extract in the treatment of patients with functional dyspepsia: a six-week placebo-controlled, double-blind, multicentre trial. Aliment Pharmacol Ther 2003;18:1099–105
  6. Adzet T, Camarasa J, Laguna JC. Hepatoprotective activity of polyphenolic compounds from Cynara scolymus against CCl4 toxicity in isolated rat hepatocytes. J Nat Prod 1987;50:612-7.
  7. Hammerl, H. and Pichler, O. [Possibility of causal treatment of bile duct diseases with an artichoke preparation.]. Wien.Med Wochenschr. 6-29-1957;107(25-26):545-546.
  8. Englisch W, Beckers C, Unkauf M, et al. Efficacy of Artichoke dry extract in patients with hyperlipoproteinemia. Arzneimittelforschung 2000;50:260-5.
  9. Pittler MH, Thompson CO, Ernst E. Artichoke leaf extract for treating hypercholesterolaemia. Cochrane Database Syst Rev 2002;3:CD003335
  10. von Weiland HH, Kindler K, Kranzl Ch, and et al. Uber den Einfluss von Cynarin auf Hyperlipidamien unter besonderer Berucksichtigung des Typs II (Hypercholesterinamie). Wiener Medizinische Wochenschrift 1973;41:601-605.
  11. Leung AY, Foster S. Encyclopedia of Common Natural Ingredients Used in Food, Drugs and Cosmetics. 2nd ed. New York, NY: John Wiley & Sons, 1996.
  12. Gebhardt R. Hepatoprotection with artichoke extract. Pharm Ztg 1995;140:34-7.
  13. Marakis G, Walker AF, Middleton RW, et al. Artichoke leaf extract reduces mild dyspepsia in an open study. Phytomedicine 2002;9:694-9.
  14. Wegener T. [About the therapeutic activity of the artichoke]. Pflanzliche Gallentherapeutika 1995;16:81
  15. Fintelmann V. Antidyspeptic and lipid-lowering effects of artichoke leaf extract - results of clinical studies into the efficacy and tolerance of Hepar-SL forte involving 553 patients. J Gen Med 1996;2:3-19.
  16. Walker AF, Middleton RW, Petrowicz O. Artichoke leaf extract reduces symptoms of irritable bowel syndrome in a post-marketing surveillance study. Phytother Res 2001;15:58-61
  17. Bundy R, Walker AF, Middleton RW, et al. Artichoke leaf extract reduces symptoms of irritable bowel syndrome and improves quality of life in otherwise healthy volunteers suffering from concomitant dyspepsia: a subset analysis. J Altern Complement Med 2004;10:667-9.
  18. Electronic Code of Federal Regulations. Title 21. Part 182 -- Substances Generally Recognized As Safe. Available at: http://ecfr.gpoaccess.gov/cgi/t/text/text-idx?c=ecfr&sid= 786bafc6f6343634fbf79fcdca7061e1&rgn=div5&view= text&node=21:3.0.1.1.13&idno=21.
  19. Hammerl WH, Kindler K, Kranzl C, et al. Effect of cynarin (cynarine) on hyperlipidemia, especially on hypercholesterolemia. Wien Med Wochenschr 1973;123:601-5.
  20. Heckers H, Dittmar K, Schmahl FW, et al. Inefficiency of cynarin as therapeutic regimen in familial type II hyperlipoproteinaemia. Atherosclerosis 1977;26:249-53.
  21. Romano, C., Ferrara, A., and Falagiani, P. A case of allergy to globe artichoke and other clinical cases of rare food allergy. J Investig.Allergol.Clin Immunol. 2000;10(2):102-104.
  22. Montini, M., Levoni, P., Ongaro, A., and Pagani, G. [Controlled application of cynarin in the treatment of hyperlipemic syndrome. Observations in 60 cases]. Arzneimittelforschung 1975;25(8):1311-1314.
  23. Mars, G. and Brambilla, G. [Effect of 1,5-dicafleylquinic acid (cynarine) on hypertriglyceridemia in aged patients]. Med Welt 9-27-1974;25(39):1572-1574
  24. Petrowicz O, Gebhardt R, Donner M, and et al. Effects of artichoke leaf extract (ALE) on lipoprotein metabolism in vitro and in vivo. Atherosclerosis 1997;129:147.

Gerelateerde aandoeningen

Aandoening Dagdosering*
Detoxificatie 1 x daags 10 druppels
Levercirrose 1 x daags 10 druppels