L-Tyrosine

Synoniem: 
2-Acetylamino-3- (4-Hydroxyfenyl) -propaanzuur
Acetyl-L-Tyrosine
Acetyl-L-Tyrosine
L-Tyrosine
N-Acetyl L-Tyrosine
N-Acetyl-L-Tyrosine
N-Acétyl L-Tyrosine
N-Acetyl-Tyrosine
N-acetyl-tyrosine
Tirosina
Tyr
Tyrosinum

Wetenschappelijke naam

2-amino-3-(4-hydroxyphenyl) propionic acid).

L-Tyrosine

L-tyrosine is een niet-essentieel aminozuur dat in het lichaam wordt gesynthetiseerd uit het essentiële aminozuur fenylalanine (7212). Uit voeding wordt het verkregen in bonen, noten, zaden, zuivelproducten, vlees, vis, eieren en sommige granen (7217). Aangezien de voedingsbehoeften van tyrosine afhankelijk zijn van fenylalanine, is tyrosine een essentieel aminozuur voor personen met Fenylketonurie (PKU). Deze personen zijn namelijk niet in staat om fenylalanine te consumeren in hun dieet (7212).

Oraal wordt tyrosine ingezet bij depressie, ADHD (Aandachtstekortstoornis), cognitieve prestaties en geheugen, fenylketonurie (PKU) en het verbeteren van de alertheid na slaapgebrek. Het wordt tevens gebruikt voor stress, premenstrueel syndroom (PMS), de ziekte van Parkinson, chronisch vermoeidheidssyndroom (CVS), narcolepsie, alcohol, heroïne en cocaïne-ontwenning, de ziekte van Alzheimer en andere dementievormen, hart- en vaatziekten, impotentie, verlies van libido, schizofrenie en als zonnebrandmiddel en eetlustremmer. Tyrosine wordt eveneens gebruikt om de trainingsprestaties te verbeteren en voor hypertensie. Het wordt ook gebruikt voor nemaline myopathie (NM) bij kinderen.

Plaatselijk wordt tyrosine gebruikt om tekenen van huidveroudering tegen te gaan, zoals bij rimpels.

Veiligheid

Waarschijnlijk veilig 

Wanneer oraal gebruikt in hoeveelheden die normaliter in voeding voorkomen. Tyrosine heeft de status Algemeen Herkend als Veilig (GRAS) in de Verenigde Staten (4912).

Wanneer oraal gebruikt en geschikt gebruikt in medicinale hoeveelheden, voor een korte termijn. Tyrosine is veilig gebruikt in doseringen tot 150 mg/kg dagelijks voor een periode van 3 maanden (7210, 7211, 7215). Wanneer plaatselijk en correct gebruikt (6155).

Zwangerschap en lactatie 

Er is te weinig betrouwbare informatie beschikbaar over de veiligheid van tyrosine tijdens zwangerschap en in de lactatieperiode wanneer het gebruikt wordt in medicinale hoeveelheden. Sommige farmacokinetische onderzoeken tonen aan dat orale inname van 2-10 gram tyrosine oraal per dag de niveaus van vrije tyrosine in moedermelk bescheiden kan verhogen. De totale hoeveelheden worden hierbij echter niet beïnvloed. Daarom is het niet duidelijk of de toename van vrije tyrosine als zorg moet worden beschouwd (91467).

Effectiviteit

Effectief 

Fenylketonurie (PKU)

Tyrosine wordt gebruikt als onderdeel van medische voedingsmiddelen voor mensen met fenylketonurie (PKU), een genetische aandoening waarbij de voorloper van tyrosine, fenylalanine, niet kan worden gemetaboliseerd (7212, 7213, 7232). De huidige richtlijnen bevelen aan dat mensen met PKU een dieet dat laag in fenylalanine aanhouden en de opname van tyrosine als onderdeel van medische voeding moeten handhaven om zo de normale tyrosine waarden in het bloed te behouden (95108). Suppletie met extra tyrosine wordt alleen aanbevolen voor patiënten met consistent lage hoeveelheden tyrosine in de bloedspiegels, ondanks het gebruik van tyrosine-bevattende medische voedingsmiddelen (95108). Routinesuppletie met gratis tyrosine wordt niet aanbevolen voor de meeste patiënten met PKU, omdat het grote variaties in plasmaconcentraties en bijwerkingen van tyrosine kan veroorzaken (7212, 95108). Tyrosine-inname verbetert de neuropsychologische maatregelen bij patiënten met PKU niet (81503, 91471, 95108).

Mogelijk effectief

Cognitieve prestaties

Uit voorlopig klinisch bewijs blijkt dat het nemen van 100 mg/kg tyrosine 2 uur voorafgaand aan cognitieve tests, de stemming, visuele reactietijd of auditieve reactietijd niet verbetert in vergelijking met placebo bij gezonde mannelijke personen (1143). Het gebruik van 100-300 mg/kg tyrosine voorafgaand aan acute blootstelling van stress, lijkt echter de door koude geïntroduceerde vermindering van cognitieve prestaties te verminderen in vergelijking met pacebo (81476, 81484). Bovendien lijkt het nemen van 100 mg/kg tyrosine voorafgaand aan cognitieve tests de uitvoerende werking en het korte termijngeheugen te verbeteren in vergelijking met placebo bij patiënten die werden getest tijdens door stress veroorzaakte stress (81501).

Geheugen

Het gebruik van tyrosine lijkt het geheugen te verbeteren onder stressvolle omstandigheden. Sommige klinische onderzoeken tonen bijvoorbeeld aan dat het nemen van 150-300 mg/kg tyrosine de geheugenprestaties verbetert wanneer het voorafgaand aan acute blootstelling van koude-stress wordt genomen (81477, 81499). Ook verbetert het nemen van 150 mg/kg een uur voorafgaand aan een multitasking-batterijentest het werkgeheugen tijdens een test vergelijken met een placebo (81469). Daarnaast verbetert het nemen van 150 mg/kg tyrosine 2 uur voorafgaand aan het uitvoeren van een geheugentaak het geheugen niet in vergelijking met placebo bij gezonde volwassenen die niet worden blootgesteld aan koude stress (81499).

Slaapgebrek

Orale inname van tyrosine lijkt de alertheid na slaapgebrek te verbeteren (7215). Tyrosine 150 mg / kg lijkt de prestatievermindering in psychomotorische tests ongeveer 3 uur na het verlies van een nachtrust uit te stellen (7215). Ander voorlopig klinisch onderzoek toont aan dat het nemen van tyrosine 150 mg / kg voorafgaand aan cognitieve testen het geheugen, redeneren en waakzaamheid verbetert in vergelijking met placebo bij slaaparme patiënten (81472).

Aandachtstekortstoornis met hyperactiviteit (ADHD)

Orale inname van tyrosine lijkt de symptomen van ADHD bij kinderen niet te verbeteren (7209). Bovendien lijkt het oraal innemen van tyrosine de symptomen van ADHD bij volwassenen niet te verbeteren, vooral door onoplettendheid. Sommige patiënten hebben mogelijk voorbijgaande verbetering van de symptomen na het starten van tyrosine, maar volwassen patiënten verwerven snel tolerantie (7210, 7211).

Depressie

Orale inname van tyrosine lijkt de symptomen van matige depressie niet te verbeteren (7208).

Trainingsprestaties

Het oraal nemen van tyrosine voorafgaand aan oefeningen op de loopband of op de fiets, uitgevoerd bij (matige) hitte, zorgt niet voor een toename van kracht, uithoudingsvermogen of prestaties in vergelijking met een placebo (81471, 81474, 81504, 91470).

Dosering & gebruik

Volwassen

Oraal

Cognitieve prestaties

Tyrosine 100-300 mg / kg voorafgaand aan acute blootstelling van stress veroorzaakt door kou of lawaai (81476, 81484, 81501).

Geheugen

Tyrosine 150-300 mg / kg is gebruikt (81469, 81477, 81499).

Fenylketonurie (PKU)

Voedingsmiddelen en medische voedingsmiddelen die tyrosine 4-6 gram per dag leveren, of 6-7.6 gram per dag voor zwangere of zogende vrouwen, worden aanbevolen door de huidige richtlijnen (95108). Routinesuppletie met gratis tyrosine wordt niet aanbevolen, omdat het grote variaties in de plasmaconcentraties van tyrosine kan veroorzaken. Dit kan bijwerkingen veroorzaken (7212, 95108).

Slaapgebrek

Tyrosine 150 mg / kg in een gesplitste dosis is gebruikt (721 , 81472).

Gewichtsverlies

Een combinatie van 1,2 gram tyrosine, 450 mg cayennepeper, 1,5 gram groene thee, 150 mg cafeïne en dagelijks 8,89 gram calciumcarbonaat (81475).

Ontwenningsverschijnselen

Een combinatie van 5-hydroxytryptophan (HTP) 200 mg, tyrosine 50 mg / kg, fosfatidylcholine 1200 mg en L-glutamine 50 mg / kg per dag gedurende 6 dagen is gebruikt (88178).

Actueel

Gerimpelde huid

Een actueel preparaat met 10% vitamine C als L-ascorbinezuur, acetyltyrosine, zinksulfaat, natriumhyaluronaat en bioflavonoïden (High Potency Serum, Cellex-C International Inc.) is gedurende 3 maanden gebruikt (6155).

Kinderen

Oraal

Fenylketonurie (PKU)

Tyrosine 1,1-1,3 gram dagelijks bij zuigelingen tot 3 maanden, 1,4-2,1 gram dagelijks bij zuigelingen van 3-6 maanden, 2,5-3,0 gram dagelijks bij zuigelingen van 6-12 maanden, 2,8-3,5 gram per dag bij zuigelingen en jonge kinderen van 1-3 jaar, of 4,0 - 6,0 gram per dag bij kinderen van minstens 4 jaar, als onderdeel van medische voedingsmiddelen en een dieet met geschikt proteïne gereduceerd in fenylalanine, wordt gebruikt (95108). Routinesuppletie met gratis tyrosine wordt niet aanbevolen omdat het grote variaties in de plasmaconcentraties kan veroorzaken (7212, 95108).

Bijwerkingen

Algemeen

Oraal, grote doseringen tyrosine 150 mg / kg dailcan kunnen misselijkheid, hoofdpijn, vermoeidheid, brandend maagzuur en gewrichtspijn veroorzaken (7211). Het dagelijks innemen van een combinatie van 4 gram tyrosine, 5 mg 5-hydroxytryptophan en 100 mg carbidopa kan diarree, misselijkheid, braken, slaperigheid en agitatie veroorzaken. Deze effecten kunnen worden beperkt door de dosering te verlagen (918).

Interactie

Medicijnen

Levodopa

Er is enige bezorgdheid dat tyrosine de effectiviteit van L-dopamine zou kunnen verminderen. Tyrosine en levodopa concurreren voor absorptie in de proximale twaalfvingerige darm door het grote neutrale aminozuur (LNAA) transportsysteem (2719). Adviseer patiënten om de dosering tyrosine en L-dopamine minimaal 2 uur te scheiden.

Schildklierhormoon

Er is enige bezorgdheid dat tyrosine additieve effecten kan hebben met schildklierhormoon medicijnen. Tyrosine is een voorloper van het schildklierhormoon en kan de niveaus verhogen (7212). Deze geneesmiddelen omvatten levothyroxine (Synthroid, Levoxyl) en liothyronine (Cytomel).

Kruiden en supplementen

Geen bijwerkingen bekend.

Voedsel

Geen bijwerkingen bekend.

Lab testen

Schildklier stimulerend hormoon (TSH)

Theoretisch kan tyrosine TSH-niveaus verlagen. Tyrosine is een voorloper van thyroxine en kan schildklierhormoonspiegels verhogen, wat TSH-resultaten kan verminderen (7212).

Ziektes

Hyperthyreoïdie, ziekte van graves

Theoretisch kan tyrosine hyperthyreoïdie en de ziekte van Graves verergeren. Tyrosine is een voorloper van thyroxine en kan schildklierhormoonspiegels verhogen (7212). Vertel patiënten met hyperthyreoïdie of de ziekte van Graves om geen tyrosine supplementen te nemen.

Werkingsmechanisme

Algemeen

Tyrosine is een niet-essentieel aminozuur dat het lichaam synthetiseert uit fenylalanine. Voor mensen met fenylketonurie (PKU) die tyrosine niet kunnen synthetiseren uit fenylalanine, is tyrosine een essentieel aminozuur (7212). Tyrosine kan ook worden verkregen uit dieetproteïnen in zuivelproducten, vlees, vis, eieren, noten, bonen, haver en tarwe. Wanneer de inname van tyrosine via de voeding onvoldoende is, wordt fenylalanine omgezet in tyrosine (7217). De voedingsbehoeften van tyrosine zijn afhankelijk van de inname van fenylalanine. Wanneer de inname van fenylalanine voldoende is (ongeveer 9 mg / kg per dag), moet de tyrosine-inname via de voeding ongeveer 7 mg / kg per dag zijn (7214). Ontoereikende tyrosine-inname is zeldzaam in ontwikkelde landen. Tyrosine is opgenomen in alle eiwitten.

Antidepressieve effecten

Tyrosine kan een rol spelen bij depressie. Tyrosine is een voorloper voor de synthese van catecholamines, norepinefrine, epinefrine en dopamine (7215, 7217). Lage niveaus van norepinefrine kunnen een rol spelen bij depressie en dopamine kan een rol spelen bij de functie van antidepressiva (81470). Bij gezonde mensen verhoogt een acute inname van tyrosine de plasmaspiegels van noradrenaline, epinefrine en dopamine (81495). In menselijk onderzoek resulteerde het drinken van een aminozuurdrank die in de catecholamine-voorlopers tyrosine en fenylalanine ontbreekt in een verminderde reactie van de hersenen op prikkels; er waren echter geen functionele gedragsveranderingen (91465).

Antistress-effecten

Tyrosine is een voorloper van thyroxine en melanine (7212); het is ook een voorloper voor de synthese van catecholamines, norepinefrine, epinefrine en dopamine (7215, 7217). Er is interesse in tyrosine voor het voorkomen van de negatieve effecten gerelateerd aan stress. Sommige wetenschappers denken dat de hersenen onder stressvolle omstandigheden mogelijk onvoldoende tyrosine kunnen synthetiseren uit fenylalanine (7217). Catecholamines zoals epinefrine, noradrenaline en dopamine die worden gesynthetiseerd uit tyrosine kunnen tijdens stress uitgeput raken (81488). Er is speculatie dat het verhogen van de beschikbaarheid van tyrosine voor de hersenen een verhoogde catecholaminesynthese mogelijk maakt en negatieve effecten van stress vermijdt (91466, 91468). Er is enig bewijs bij dieren en mensen dat supplementaire tyrosine de prestaties, het geheugen en het leervermogen kan verbeteren, onder extreme omgevingsomstandigheden, intense lichaamsbeweging, psychologische stress (7215, 7217, 81476, 81484, 81501, 91470).

Referenties: 
  • 918 Meyer JS, Welch KM, Deshmukh VD, et al. Neurotransmitter precursor amino acids in the treatment of multi-infarct dementia and Alzheimer's disease. J Amer Geriat Soc 1977;25:289-98.  
  • 1143 Lieberman HR, Corkin S, Spring BJ. The effects of dietary neurotransmitter precursors on human behavior. Am J Clin Nutr 1985;42:366-70.  
  • 2719 DiPiro JT, Talbert RL, Yee GC, et al; eds. Pharmacotherapy: A pathophysiologic approach. 4th ed. Stamford, CT: Appleton & Lange, 1999.
  • 4912 Electronic Code of Federal Regulations. Title 21. Part 182 -- Substances Generally Recognized As Safe. Available at: https://www.accessdata.fda.gov/scripts/cdrh/cfdocs/cfcfr/CFRSearch.cfm?C...
  • 6155 Traikovich SS. Use of topical ascorbic acid and its effects on photodamaged skin topography. Arch Otolaryngol Head Neck Surg 1999;125:1091-8.  
  • 7208 Gelenberg AJ, Wojcik JD, Falk WE, et al. Tyrosine for depression: a double-blind trial. J Affect Disord 1990;19:125-32.  
  • 7209 Eisenberg J, Asnis GM, van Praag HM, Vela RM. Effect of tyrosine on attention deficit disorder with hyperactivity. J Clin Psychiatr 1988;49:193-5.  
  • 7210 Reimherr FW, Wender PH, Wood DR, Ward M. An open trial of L-tyrosine in the treatment of attention deficit disorder, residual type. Am J Psychiatr 1987;144:1071-3.  
  • 7211 Wood DR, Reimherr FW, Wender PH. Amino acid precursors for the treatment of attention deficit disorder, residual type. Psychopharmacol Bull 1985;21:146-9.
  • 7212 van Spronsen FJ, van Rijn M, Bekhof J. Phenylketonuria: tyrosine supplementation in phenylalanine-restricted diets. Am J Clin Nutr 2001;73:153-7.  
  • 7213 Poustie VJ, Rutherford P. Tyrosine supplementation for phenylketonuria. Cochrane Database Syst Rev 2000;2:CD001507.  
  • 7214 Roberts SA, Thorpe JM, Ball RO, Pencharz PB. Tyrosine requirement of healthy men receiving a fixed phenylalanine intake determined by using indicator amino acid oxidation. Am J Clin Nutr 2001 Feb;73:276-82.  
  • 7215 Neri DF, Wiegmann D, Stanny RR, et al. The effects of tyrosine on cognitive performance during extended wakefulness. Aviat Space Environ Med 1995;66:313-9.  
  • 7217 Food and Nutrition Board, Institute of Medicine. The Role of Protein and Amino Acids in Sustaining and Enhancing Performance. Washington, DC: National Academy Press, 1999. Available at: http://www.nap.edu/books/0309063469/html/.
  • 7232 NIH Consensus Statement. Phenylketonuria: Screening and Management. October 16-18, 2000. Pediatrics 2001;108:972-82.  
  • 81468 Deijen, J. B., Wientjes, C. J., Vullinghs, H. F., Cloin, P. A., and Langefeld, J. J. Tyrosine improves cognitive performance and reduces blood pressure in cadets after one week of a combat training course. Brain Res Bull 1-15-1999;48(2):203-209.  
  • 81469 Thomas, J. R., Lockwood, P. A., Singh, A., and Deuster, P. A. Tyrosine improves working memory in a multitasking environment. Pharmacol Biochem Behav 1999;64(3):495-500.  
  • 81470 Meyers, S. Use of neurotransmitter precursors for treatment of depression. Altern Med Rev 2000;5(1):64-71.  
  • 81471 Chinevere, T. D., Sawyer, R. D., Creer, A. R., Conlee, R. K., and Parcell, A. C. Effects of L-tyrosine and carbohydrate ingestion on endurance exercise performance. J Appl.Physiol 2002;93(5):1590-1597.  
  • 81472 Magill, R. A., Waters, W. F., Bray, G. A., Volaufova, J., Smith, S. R., Lieberman, H. R., McNevin, N., and Ryan, D. H. Effects of tyrosine, phentermine, caffeine D-amphetamine, and placebo on cognitive and motor performance deficits during sleep deprivation. Nutr.Neurosci. 2003;6(4):237-246.  
  • 81474 Sutton, E. E., Coill, M. R., and Deuster, P. A. Ingestion of tyrosine: effects on endurance, muscle strength, and anaerobic performance. Int.J.Sport Nutr.Exerc.Metab 2005;15(2):173-185.  
  • 81475 Belza, A., Frandsen, E., and Kondrup, J. Body fat loss achieved by stimulation of thermogenesis by a combination of bioactive food ingredients: a placebo-controlled, double-blind 8-week intervention in obese subjects. Int.J.Obes.(Lond) 2007;31(1):121-130.  
  • 81476 O'Brien, C., Mahoney, C., Tharion, W. J., Sils, I. V., and Castellani, J. W. Dietary tyrosine benefits cognitive and psychomotor performance during body cooling. Physiol Behav. 2-28-2007;90(2-3):301-307.  
  • 81477 Mahoney, C. R., Castellani, J., Kramer, F. M., Young, A., and Lieberman, H. R. Tyrosine supplementation mitigates working memory decrements during cold exposure. Physiol Behav. 11-23-2007;92(4):575-582.  
  • 81478 Ryan, M. M., Sy, C., Rudge, S., Ellaway, C., Ketteridge, D., Roddick, L. G., Iannaccone, S. T., Kornberg, A. J., and North, K. N. Dietary L-tyrosine supplementation in nemaline myopathy. J.Child Neurol. 2008;23(6):609-613.  
  • 81479 Palinkas, L. A., Reedy, K. R., Smith, M., Anghel, M., Steel, G. D., Reeves, D., Shurtleff, D., Case, H. S., Van, Do N., and Reed, H. L. Psychoneuroendocrine effects of combined thyroxine and triiodothyronine versus tyrosine during prolonged Antarctic residence. Int.J.Circumpolar.Health 2007;66(5):401-417.  
  • 81480 Chadwick, M. J., Gregory, D. L., and Wendling, G. A double-blind amino acids, L-tryptophan and L-tyrosine, and placebo study with cocaine-dependent subjects in an inpatient chemical dependency treatment center. Am J Drug Alcohol Abuse 1990;16(3-4):275-286.  
  • 81481 Lemoine, P., Robelin, N., Sebert, P., and Mouret, J. [L-tyrosine: a long term treatment of Parkinson's disease]. C.R.Acad Sci III 1989;309(2):43-47.  
  • 81482 Elwes, R. D., Crewes, H., Chesterman, L. P., Summers, B., Jenner, P., Binnie, C. D., and Parkes, J. D. Treatment of narcolepsy with L-tyrosine: double-blind placebo- controlled trial. Lancet 11-4-1989;2(8671):1067-1069.  
  • 81483 Furst, P. Amino acid metabolism in uremia. J.Am.Coll.Nutr. 1989;8(4):310-323.  
  • 81484 Banderet, L. E. and Lieberman, H. R. Treatment with tyrosine, a neurotransmitter precursor, reduces environmental stress in humans. Brain Res Bull 1989;22(4):759-762.  
  • 81485 Lou, H. Large doses of tryptophan and tyrosine as potential therapeutic alternative to dietary phenylalanine restriction in phenylketonuria. Lancet 7-20-1985;2(8447):150-151.  
  • 81486 Mouret, J., Lemoine, P., Sanchez, P., Robelin, N., Taillard, J., and Canini, F. Treatment of narcolepsy with L-tyrosine. Lancet 12-24-1988;2(8626-8627):1458-1459.  
  • 81487 Sole, M. J., Benedict, C. R., Myers, M. G., Leenen, F. H., and Anderson, G. H. Chronic dietary tyrosine supplements do not affect mild essential hypertension. Hypertension 1985;7(4):593-596.  
  • 81488 Reinstein, D. K., Lehnert, H., and Wurtman, R. J. Dietary tyrosine suppresses the rise in plasma corticosterone following acute stress in rats. Life Sci. 12-9-1985;37(23):2157-2163.  
  • 81490 Goldberg, I. K. L-tyrosine in depression. Lancet 8-16-1980;2(8190):364.  
  • 81491 Growdon, J. H., Melamed, E., Logue, M., Hefti, F., and Wurtman, R. J. Effects of oral L-tyrosine administration on CSF tyrosine and homovanillic acid levels in patients with Parkinson's disease. Life Sci. 3-8-1982;30(10):827-832.  
  • 81492 Alvestrand, A., Furst, P., and Bergstrom, J. Intracellular amino acids in uremia. Kidney Int.Suppl 1983;16:S9-16.  
  • 81494 Alvestrand, A., Ahlberg, M., Furst, P., and Bergstrom, J. Clinical results of long-term treatment with a low protein diet and a new amino acid preparation in patients with chronic uremia. Clin.Nephrol. 1983;19(2):67-73.  
  • 81495 Rasmussen, D. D., Ishizuka, B., Quigley, M. E., and Yen, S. S. Effects of tyrosine and tryptophan ingestion on plasma catecholamine and 3,4-dihydroxyphenylacetic acid concentrations. J.Clin.Endocrinol.Metab 1983;57(4):760-763.  
  • 81496 Batshaw, M. L., Valle, D., and Bessman, S. P. Unsuccessful treatment of phenylketonuria with tyrosine. J.Pediatr. 1981;99(1):159-160.  
  • 81497 Gelenberg, A. J., Wojcik, J. D., Growdon, J. H., Sved, A. F., and Wurtman, R. J. Tyrosine for the treatment of depression. Am J Psychiatry 1980;137(5):622-623.  
  • 81498 Dollins, A. B., Krock, L. P., Storm, W. F., Wurtman, R. J., and Lieberman, H. R. L-tyrosine ameliorates some effects of lower body negative pressure stress. Physiol Behav. 1995;57(2):223-230.  
  • 81499 Shurtleff, D., Thomas, J. R., Schrot, J., Kowalski, K., and Harford, R. Tyrosine reverses a cold-induced working memory deficit in humans. Pharmacol Biochem Behav 1994;47(4):935-941.  
  • 81501 Deijen, J. B. and Orlebeke, J. F. Effect of tyrosine on cognitive function and blood pressure under stress. Brain Res Bull 1994;33(3):319-323.  
  • 81502 van Spronsen, F. J., van Dijk, T., Smit, G. P., van Rijn, M., Reijngoud, D. J., Berger, R., and Heymans, H. S. Large daily fluctuations in plasma tyrosine in treated patients with phenylketonuria. Am J Clin Nutr 1996;64(6):916-921.  
  • 81503 Smith, M. L., Hanley, W. B., Clarke, J. T., Klim, P., Schoonheyt, W., Austin, V., and Lehotay, D. C. Randomised controlled trial of tyrosine supplementation on neuropsychological performance in phenylketonuria. Arch Dis Child 1998;78(2):116-121.  
  • 81504 Struder, H. K., Hollmann, W., Platen, P., Donike, M., Gotzmann, A., and Weber, K. Influence of paroxetine, branched-chain amino acids and tyrosine on neuroendocrine system responses and fatigue in humans. Horm Metab Res 1998;30(4):188-194.  
  • 81505 Mouret, J., Lemoine, P., Sanchez, P., Robelin, N., and Canini, F. \ET/ Treatment of narcolepsy with L-tyrosine. Lancet (England) 1988;2:1458-1459.
  • 81523 Alonso, Raf. Elevation of urinary catecholamines and their metabolites following tyrosine administration in humans. Biological Psychiatry 1982;17(7):781-790.
  • 81552 Blum K. A commentary on neurotransmitter restoration as a common mode of treatment for alcohol, cocaine and opiate abuse. Integr Psychiatr 1986;6:199-204.
  • 81553 Ma, Yong, Ha, Zhende, Zhang, Xizhou, Wang, Wei, Cui, Jianhua, Zhang, Fang, and Zhu, Yongan. Effect of tyrosine and acetazolamide on the brain-body functions of healthy young men living in high altitudes. Chinese Mental Health Journal 2002;16(7):465-467.
  • 81554 Deutsch, Stephen I., Rosse, Richard B., Schwartz, Barbara L., and Banay-Schwartz, Miriam. L-tyrosine pharmacotherapy of schizophrenia: Preliminary data. Clinical Neuropharmacology 1994;17(1):53-62.
  • 81555 Tyrrell HA and Maher TJ. Tyrosine: Food supplement or therapeutic agent? Journal of Nutritional Medicine 1998;8(4):349-359.
  • 88178 Chen D, Liu Y, He W, Wang H, Wang Z. Neurotransmitter-precursor-supplement intervention for detoxified heroin addicts. J Huazhong Univ Sci Technolog Med Sci 2012;32(3):422-7.
  • 91465 Bjork JM, Grant SJ, Chen G, Hommer DW. Dietary tyrosine/phenylalanine depletion effects on behavioral and brain signatures of human motivational processing. Neuropsychopharmacology. 2014;39(3):595-604.  
  • 91466 Colzato LS, Jongkees BJ, Sellaro R, van den Wildenberg WP, Hommel B. Eating to stop: tyrosine supplementation enhances inhibitory control but not response execution. Neuropsychologia. 2014;62:398-402. View abstract,
  • 91467 Dowlati Y, Ravindran AV, Maheux M, Steiner M, Stewart DE, Meyer JH. No effect of oral tyrosine on total tyrosine levels in breast milk: implications for dietary supplementation in early postpartum. Arch Womens Ment Health. 2014;17(6):541-8.  
  • 91468 Steenbergen L, Sellaro R, Hommel B, Colzato LS. Tyrosine promotes cognitive flexibility: evidence from proactive vs. reactive control during task switching performance. Neuropsychologia. 2015;69:50-5.  
  • 91470 Tumilty L, Davison G, Beckmann M, Thatcher R. Failure of oral tyrosine supplementation to improve exercise performance in the heat. Med Sci Sports Exerc. 2014;46(7):1417-25.  
  • 91471 Webster D, Wildgoose J. Tyrosine supplementation for phenylketonuria. Cochrane Database Syst Rev. 2013 5;(6):CD001507.  
  • 95108 Singh RH, Rohr F, Frazier D, et al. Recommendations for the nutrition management of phenylalanine hydroxylase deficiency. Genet Med. 2014;16(2):121-31.
  • 918 Meyer JS, Welch KM, Deshmukh VD, et al. Neurotransmitter precursor amino acids in the treatment of multi-infarct dementia and Alzheimer's disease. J Amer Geriat Soc 1977;25:289-98.  
  • 1143 Lieberman HR, Corkin S, Spring BJ. The effects of dietary neurotransmitter precursors on human behavior. Am J Clin Nutr 1985;42:366-70.  
  • 2719 DiPiro JT, Talbert RL, Yee GC, et al; eds. Pharmacotherapy: A pathophysiologic approach. 4th ed. Stamford, CT: Appleton & Lange, 1999.
  • 4912 Electronic Code of Federal Regulations. Title 21. Part 182 -- Substances Generally Recognized As Safe. Available at: https://www.accessdata.fda.gov/scripts/cdrh/cfdocs/cfcfr/CFRSearch.cfm?C...
  • 6155 Traikovich SS. Use of topical ascorbic acid and its effects on photodamaged skin topography. Arch Otolaryngol Head Neck Surg 1999;125:1091-8.  
  • 7208 Gelenberg AJ, Wojcik JD, Falk WE, et al. Tyrosine for depression: a double-blind trial. J Affect Disord 1990;19:125-32.  
  • 7209 Eisenberg J, Asnis GM, van Praag HM, Vela RM. Effect of tyrosine on attention deficit disorder with hyperactivity. J Clin Psychiatr 1988;49:193-5.  
  • 7210 Reimherr FW, Wender PH, Wood DR, Ward M. An open trial of L-tyrosine in the treatment of attention deficit disorder, residual type. Am J Psychiatr 1987;144:1071-3.  
  • 7211 Wood DR, Reimherr FW, Wender PH. Amino acid precursors for the treatment of attention deficit disorder, residual type. Psychopharmacol Bull 1985;21:146-9.
  • 7212 van Spronsen FJ, van Rijn M, Bekhof J. Phenylketonuria: tyrosine supplementation in phenylalanine-restricted diets. Am J Clin Nutr 2001;73:153-7.  
  • 7213 Poustie VJ, Rutherford P. Tyrosine supplementation for phenylketonuria. Cochrane Database Syst Rev 2000;2:CD001507.  
  • 7214 Roberts SA, Thorpe JM, Ball RO, Pencharz PB. Tyrosine requirement of healthy men receiving a fixed phenylalanine intake determined by using indicator amino acid oxidation. Am J Clin Nutr 2001 Feb;73:276-82.  
  • 7215 Neri DF, Wiegmann D, Stanny RR, et al. The effects of tyrosine on cognitive performance during extended wakefulness. Aviat Space Environ Med 1995;66:313-9.  
  • 7217 Food and Nutrition Board, Institute of Medicine. The Role of Protein and Amino Acids in Sustaining and Enhancing Performance. Washington, DC: National Academy Press, 1999. Available at: http://www.nap.edu/books/0309063469/html/.
  • 7232 NIH Consensus Statement. Phenylketonuria: Screening and Management. October 16-18, 2000. Pediatrics 2001;108:972-82.  
  • 81468 Deijen, J. B., Wientjes, C. J., Vullinghs, H. F., Cloin, P. A., and Langefeld, J. J. Tyrosine improves cognitive performance and reduces blood pressure in cadets after one week of a combat training course. Brain Res Bull 1-15-1999;48(2):203-209.  
  • 81469 Thomas, J. R., Lockwood, P. A., Singh, A., and Deuster, P. A. Tyrosine improves working memory in a multitasking environment. Pharmacol Biochem Behav 1999;64(3):495-500.  
  • 81470 Meyers, S. Use of neurotransmitter precursors for treatment of depression. Altern Med Rev 2000;5(1):64-71.  
  • 81471 Chinevere, T. D., Sawyer, R. D., Creer, A. R., Conlee, R. K., and Parcell, A. C. Effects of L-tyrosine and carbohydrate ingestion on endurance exercise performance. J Appl.Physiol 2002;93(5):1590-1597.  
  • 81472 Magill, R. A., Waters, W. F., Bray, G. A., Volaufova, J., Smith, S. R., Lieberman, H. R., McNevin, N., and Ryan, D. H. Effects of tyrosine, phentermine, caffeine D-amphetamine, and placebo on cognitive and motor performance deficits during sleep deprivation. Nutr.Neurosci. 2003;6(4):237-246.  
  • 81474 Sutton, E. E., Coill, M. R., and Deuster, P. A. Ingestion of tyrosine: effects on endurance, muscle strength, and anaerobic performance. Int.J.Sport Nutr.Exerc.Metab 2005;15(2):173-185.  
  • 81475 Belza, A., Frandsen, E., and Kondrup, J. Body fat loss achieved by stimulation of thermogenesis by a combination of bioactive food ingredients: a placebo-controlled, double-blind 8-week intervention in obese subjects. Int.J.Obes.(Lond) 2007;31(1):121-130.  
  • 81476 O'Brien, C., Mahoney, C., Tharion, W. J., Sils, I. V., and Castellani, J. W. Dietary tyrosine benefits cognitive and psychomotor performance during body cooling. Physiol Behav. 2-28-2007;90(2-3):301-307.  
  • 81477 Mahoney, C. R., Castellani, J., Kramer, F. M., Young, A., and Lieberman, H. R. Tyrosine supplementation mitigates working memory decrements during cold exposure. Physiol Behav. 11-23-2007;92(4):575-582.  
  • 81478 Ryan, M. M., Sy, C., Rudge, S., Ellaway, C., Ketteridge, D., Roddick, L. G., Iannaccone, S. T., Kornberg, A. J., and North, K. N. Dietary L-tyrosine supplementation in nemaline myopathy. J.Child Neurol. 2008;23(6):609-613.  
  • 81479 Palinkas, L. A., Reedy, K. R., Smith, M., Anghel, M., Steel, G. D., Reeves, D., Shurtleff, D., Case, H. S., Van, Do N., and Reed, H. L. Psychoneuroendocrine effects of combined thyroxine and triiodothyronine versus tyrosine during prolonged Antarctic residence. Int.J.Circumpolar.Health 2007;66(5):401-417.  
  • 81480 Chadwick, M. J., Gregory, D. L., and Wendling, G. A double-blind amino acids, L-tryptophan and L-tyrosine, and placebo study with cocaine-dependent subjects in an inpatient chemical dependency treatment center. Am J Drug Alcohol Abuse 1990;16(3-4):275-286.  
  • 81481 Lemoine, P., Robelin, N., Sebert, P., and Mouret, J. [L-tyrosine: a long term treatment of Parkinson's disease]. C.R.Acad Sci III 1989;309(2):43-47.  
  • 81482 Elwes, R. D., Crewes, H., Chesterman, L. P., Summers, B., Jenner, P., Binnie, C. D., and Parkes, J. D. Treatment of narcolepsy with L-tyrosine: double-blind placebo- controlled trial. Lancet 11-4-1989;2(8671):1067-1069.  
  • 81483 Furst, P. Amino acid metabolism in uremia. J.Am.Coll.Nutr. 1989;8(4):310-323.  
  • 81484 Banderet, L. E. and Lieberman, H. R. Treatment with tyrosine, a neurotransmitter precursor, reduces environmental stress in humans. Brain Res Bull 1989;22(4):759-762.  
  • 81485 Lou, H. Large doses of tryptophan and tyrosine as potential therapeutic alternative to dietary phenylalanine restriction in phenylketonuria. Lancet 7-20-1985;2(8447):150-151.  
  • 81486 Mouret, J., Lemoine, P., Sanchez, P., Robelin, N., Taillard, J., and Canini, F. Treatment of narcolepsy with L-tyrosine. Lancet 12-24-1988;2(8626-8627):1458-1459.  
  • 81487 Sole, M. J., Benedict, C. R., Myers, M. G., Leenen, F. H., and Anderson, G. H. Chronic dietary tyrosine supplements do not affect mild essential hypertension. Hypertension 1985;7(4):593-596.  
  • 81488 Reinstein, D. K., Lehnert, H., and Wurtman, R. J. Dietary tyrosine suppresses the rise in plasma corticosterone following acute stress in rats. Life Sci. 12-9-1985;37(23):2157-2163.  
  • 81490 Goldberg, I. K. L-tyrosine in depression. Lancet 8-16-1980;2(8190):364.  
  • 81491 Growdon, J. H., Melamed, E., Logue, M., Hefti, F., and Wurtman, R. J. Effects of oral L-tyrosine administration on CSF tyrosine and homovanillic acid levels in patients with Parkinson's disease. Life Sci. 3-8-1982;30(10):827-832.  
  • 81492 Alvestrand, A., Furst, P., and Bergstrom, J. Intracellular amino acids in uremia. Kidney Int.Suppl 1983;16:S9-16.  
  • 81494 Alvestrand, A., Ahlberg, M., Furst, P., and Bergstrom, J. Clinical results of long-term treatment with a low protein diet and a new amino acid preparation in patients with chronic uremia. Clin.Nephrol. 1983;19(2):67-73.  
  • 81495 Rasmussen, D. D., Ishizuka, B., Quigley, M. E., and Yen, S. S. Effects of tyrosine and tryptophan ingestion on plasma catecholamine and 3,4-dihydroxyphenylacetic acid concentrations. J.Clin.Endocrinol.Metab 1983;57(4):760-763.  
  • 81496 Batshaw, M. L., Valle, D., and Bessman, S. P. Unsuccessful treatment of phenylketonuria with tyrosine. J.Pediatr. 1981;99(1):159-160.  
  • 81497 Gelenberg, A. J., Wojcik, J. D., Growdon, J. H., Sved, A. F., and Wurtman, R. J. Tyrosine for the treatment of depression. Am J Psychiatry 1980;137(5):622-623.  
  • 81498 Dollins, A. B., Krock, L. P., Storm, W. F., Wurtman, R. J., and Lieberman, H. R. L-tyrosine ameliorates some effects of lower body negative pressure stress. Physiol Behav. 1995;57(2):223-230.  
  • 81499 Shurtleff, D., Thomas, J. R., Schrot, J., Kowalski, K., and Harford, R. Tyrosine reverses a cold-induced working memory deficit in humans. Pharmacol Biochem Behav 1994;47(4):935-941.  
  • 81501 Deijen, J. B. and Orlebeke, J. F. Effect of tyrosine on cognitive function and blood pressure under stress. Brain Res Bull 1994;33(3):319-323.  
  • 81502 van Spronsen, F. J., van Dijk, T., Smit, G. P., van Rijn, M., Reijngoud, D. J., Berger, R., and Heymans, H. S. Large daily fluctuations in plasma tyrosine in treated patients with phenylketonuria. Am J Clin Nutr 1996;64(6):916-921.  
  • 81503 Smith, M. L., Hanley, W. B., Clarke, J. T., Klim, P., Schoonheyt, W., Austin, V., and Lehotay, D. C. Randomised controlled trial of tyrosine supplementation on neuropsychological performance in phenylketonuria. Arch Dis Child 1998;78(2):116-121.  
  • 81504 Struder, H. K., Hollmann, W., Platen, P., Donike, M., Gotzmann, A., and Weber, K. Influence of paroxetine, branched-chain amino acids and tyrosine on neuroendocrine system responses and fatigue in humans. Horm Metab Res 1998;30(4):188-194.  
  • 81505 Mouret, J., Lemoine, P., Sanchez, P., Robelin, N., and Canini, F. \ET/ Treatment of narcolepsy with L-tyrosine. Lancet (England) 1988;2:1458-1459.
  • 81523 Alonso, Raf. Elevation of urinary catecholamines and their metabolites following tyrosine administration in humans. Biological Psychiatry 1982;17(7):781-790.
  • 81552 Blum K. A commentary on neurotransmitter restoration as a common mode of treatment for alcohol, cocaine and opiate abuse. Integr Psychiatr 1986;6:199-204.
  • 81553 Ma, Yong, Ha, Zhende, Zhang, Xizhou, Wang, Wei, Cui, Jianhua, Zhang, Fang, and Zhu, Yongan. Effect of tyrosine and acetazolamide on the brain-body functions of healthy young men living in high altitudes. Chinese Mental Health Journal 2002;16(7):465-467.
  • 81554 Deutsch, Stephen I., Rosse, Richard B., Schwartz, Barbara L., and Banay-Schwartz, Miriam. L-tyrosine pharmacotherapy of schizophrenia: Preliminary data. Clinical Neuropharmacology 1994;17(1):53-62.
  • 81555 Tyrrell HA and Maher TJ. Tyrosine: Food supplement or therapeutic agent? Journal of Nutritional Medicine 1998;8(4):349-359.
  • 88178 Chen D, Liu Y, He W, Wang H, Wang Z. Neurotransmitter-precursor-supplement intervention for detoxified heroin addicts. J Huazhong Univ Sci Technolog Med Sci 2012;32(3):422-7.
  • 91465 Bjork JM, Grant SJ, Chen G, Hommer DW. Dietary tyrosine/phenylalanine depletion effects on behavioral and brain signatures of human motivational processing. Neuropsychopharmacology. 2014;39(3):595-604.  
  • 91466 Colzato LS, Jongkees BJ, Sellaro R, van den Wildenberg WP, Hommel B. Eating to stop: tyrosine supplementation enhances inhibitory control but not response execution. Neuropsychologia. 2014;62:398-402. View abstract,
  • 91467 Dowlati Y, Ravindran AV, Maheux M, Steiner M, Stewart DE, Meyer JH. No effect of oral tyrosine on total tyrosine levels in breast milk: implications for dietary supplementation in early postpartum. Arch Womens Ment Health. 2014;17(6):541-8.  
  • 91468 Steenbergen L, Sellaro R, Hommel B, Colzato LS. Tyrosine promotes cognitive flexibility: evidence from proactive vs. reactive control during task switching performance. Neuropsychologia. 2015;69:50-5.  
  • 91470 Tumilty L, Davison G, Beckmann M, Thatcher R. Failure of oral tyrosine supplementation to improve exercise performance in the heat. Med Sci Sports Exerc. 2014;46(7):1417-25.  
  • 91471 Webster D, Wildgoose J. Tyrosine supplementation for phenylketonuria. Cochrane Database Syst Rev. 2013 5;(6):CD001507.  
  • 95108 Singh RH, Rohr F, Frazier D, et al. Recommendations for the nutrition management of phenylalanine hydroxylase deficiency. Genet Med. 2014;16(2):121-31.

Gerelateerde aandoeningen

Aandoening Dagdosering*
Hypothyreoïdie 500 – 1000 mg