OPC

Beschrijving

De afkorting OPC staat voor Oligomere Proantho Cyanidines. OPC zit voornamelijk in druivenpitten en andere druifproducten zoals de vrucht, bladeren en zaden. Druivenproducten bevatten fenolische verbindingen waaronder oligomere proanthocyanidinen (OPC's), proanthocyanidinen, flavonolen en polyflavan-3-olen. Proanthocyanidinen zijn verantwoordelijk voor de productie van de rode kleur van de druiven (2).

Werking

In de vijftiger jaren werd de heilzame werking van OPC's voor het eerst ontdekt. OPC's zijn een bijzondere vorm van de bioflavonoïden. Ze spelen een rol in perse orgaansystemen, zoals het vaatstelsel, de huid en het immuunsysteem. Daarbij werken OPC's samen met vitamine C in de vorm van calcium- en/of magnesiumascorbaat. OPC's werken als antioxidant 50 maal krachtiger dan vitamine E en 20 maal krachtiger dan vitamine C (3). Rode druivensoorten zorgen voor meer antioxidant bescherming dan wit of blozen druivenrassen (2). Rode wijn bevat ongeveer 10 keer de hoeveelheid flavonoïden van witte wijn (4). Een significante correlatie lijkt te bestaan tussen de totale fenolen, proanthocyanidine inhoud, en de antioxidant activiteit van druivenproducten (2, 4).

OPC flavonoïden hebben een breed scala aan effecten, waaronder antioxidant, vaatverwijdende, anti-lipoperoxidant activiteit en bloedplaatjesaggregatie remmende eigenschappen. Deze eigenschappen hebben invloed op het voorkomen van hart- en vaatziekten (5, 4, 6, 7). Er wordt gespeculeerd dat de antioxidant en vaatverwijdende eigenschappen van hele druivenextracten vaatfunctie bij het metabool syndroom kunnen verbeteren (8).

Er zijn aanwijzingen dat proanthocyanidinen uit druivenpitten reperfusieschade na cardiale ischemie kan verminderen door het verwijderen van vrije radicalen. Dit zou ook de incidentie van hartritmestoornissen die soms voorkomt bij cardiale reperfusieschade (9) afnemen. Voorlopig bewijs suggereert ook dat druivenpitten proanthocyanidinen grotere bescherming kunnen bieden tegen reactive oxygen species, vrije radicaal-geïnduceerde lipideperoxidatie en DNA schade dan de combinatie van vitamine E, vitamine C en bètacaroteen of een combinatie van vitamine E en vitamine C (3).

Tot de belangrijkste bronnen van OPC's behoren de druivenpitten. De hoofdwerking van OPC's richt zich op de stabilisering van vaatwanden en (elastische) bindweefselstructuren. OPC’s versterken de wanden van capillairen en bloedvaten en reguleren de doorlaatbaarheid ervan (10, 11).

Daarboven reguleren OPC's de doorstroming van met name de onderste extremiteiten. Derhalve zijn OPC's te adviseren bij hart- en vaatziekten, zoals bijvoorbeeld spataderen (varices). Uit onderzoek blijkt dat significante verbetering optreedt bij klachten zoals vermoeide of zware benen, spanning of pijnlijke benen (12).

Eveneens is vastgesteld dat OPC's de aanmaak van histamine remmen - meer nog dan vitamine C - en zo bij een groot aantal allergieën en hooikoorts ter vermindering van de klachten ingezet kan worden (19). OPC's en vitamine C hebben een wederzijdse beschermende en stimulerende werking. De combinatie van deze ingrediënten biedt weerstandsverhoging tegen virussen en allergieën. Eveneens worden schadelijke radicalen onwerkzaam gemaakt.

Sinds enkele jaren is ook een positieve invloed van OPC's op de doorbloeding van de coronairvaten, een bloeddrukregulerende en een dalende werking op het cholesterolgehalte bekend (4, 6, 13).

Druivenpitten proanthocyanidinen lijken het cytochroom P450 2E1 (CYP2E1) enzym, dat normale cellen kunnen beschermen tegen drugs en chemisch-geïnduceerde toxiciteit (3). Proanthocyanidinen zouden ook beschermen tegen tabakgeïnduceerde en door chemotherapie veroorzaakte schade aan normale cellen, en het minimaliseren van lever- en nierschade na overdosering van paracetamol (16).

Druivenpitten proanthocyanidinen lijken de proliferatie van adenocarcinoom van de maag, borstkanker, longkanker en prostaatkanker cellen door remming van de celgroei en het verhogen van celdood (17, 3) te verlagen.

Indicaties

  • krachtig werkende antioxidant
  • hart- en vaataandoeningen (spataderen, atherosclerose, doorbloedingsstoornissen)
  • vaatversterkend
  • claudicatio intermittens
  • stabiliserende werking op bindweefsel
  • allergieën en astma
  • bronchitis

Contra-indicaties

In de aangegeven dosering zijn van OPC’s geen contra-indicaties bekend.

Veiligheid

OPC kan veilig gebruikt worden elke dag als druivenpit extract (100 mg) (11, 18, 19, 20).

Bijwerkingen

Er zijn geen bijwerkingen bekend van OPC.

Synergie

OPC bevordert de opname van vitamine C in het lichaam en beschermt vitamine C als zodanig tegen oxidatie.

Interacties

Interacties met reguliere of natuurgeneesmiddelen zijn mogelijk. Raadpleeg hiervoor een deskundige (21).

Dosering

Een gangbare dosering OPC’s uit druivenpitten is 50-100 mg per dag.

In een onderzoek naar de effectiviteit tegen spataderen werden doses gebruikt van 150 tot 300 mg (11, 12).

Referenties: 
  1. Fine AM. Oligomeric proanthocyanidin complexes: history, structure, and phytopharmaceutical applications. Altern Med Rev 2000;5(2):144-151.
  2. Meyer AS, Yi OS, Pearson DA, et al. Inhibition of human low-density lipoprotein oxidation in relation to composition of phenolic antioxidants in grapes (Vitis vinifera). J Agric Food Chem 1997;45:1638-43.
  3. Bagchi D, Bagchi M, Stohs SJ, et al. Cellular protection with proanthocyanidins derived from grape seeds. Ann N Y Acad Sci 2002;957:260-70.
  4. Freedman JE, Parker C, Li L, et al. Select flavonoids and whole juice from purple grapes inhibit platelet function and enhance nitric oxide release. Circulation 2001;103:2792-8.
  5. Chisholm A, Mann J, Skeaff M, et al. A diet rich in walnuts favourably influences plasma fatty acid profile in moderately hyperlipidaemic subjects. Eur J Clin Nutr 1998;52:12-6.
  6. Stein JH, Keevil JG, Wiebe DA, et al. Purple grape juice improves endothelial function and reduces the susceptibility of LDL cholesterol to oxidation in patients with coronary artery disease. Circulation 1999;100:1050-5.
  7. Nuttall SL, Kendall MJ, Bombardelli E, Morazzoni P. An evaluation of the antioxidant activity of a standardized grape seed extract, Leucoselect. J Clin Pharm Ther 1998;23:385-89.
  8. Barona J, Aristizabal JC, Blesso CN, et al. Grape polyphenols reduce blood pressure and increase flow-mediated vasodilation in men with metabolic syndrome. J Nutr 2012;142:1626-32
  9. Pataki T, Bak I, Kovacs P, et al. Grape seed proanthocyanidins improved cardiac recovery during reperfusion after ischemia in isolated rat hearts. Am J Clin Nutr 2002;75:894-9.
  10. Peirce A. The American Pharmaceutical Association Practical Guide to Natural Medicines. New York, NY: William Morrow and Co., 1999.
  11. Leung AY, Foster S. Encyclopedia of Common Natural Ingredients Used in Food, Drugs and Cosmetics. 2nd ed. New York, NY: John Wiley & Sons, 1996.
  12. Kiesewetter H, Koscielny J, Kalus U, et al. Efficacy of orally administered extract of red vine leaf AS 195 (folia vitis viniferae) in chronic venous insufficiency (stages I-II). A randomized, double-blind, placebo-controlled trial. Arzneimittelforschung 2000;50:109-17
  13. Ward NC, Hodgson JM, Croft KD, et al. The combination of vitamin C and grape-seed polyphenols increases blood pressure: a randomized, double-blind, placebo-controlled trial. J Hypertens 2005;23:427-34.
  14. Vaswani SK, Hamilton RG, Carey RN, et al. Anaphylaxis recurrent urticaria and angioedema from grape hypersensitivity. J Allergy Clin Immunol 1998;101:S31.
  15. Bernstein DI, Bernstein CK, Deng C, et al. Evaluation of the clinical efficacy and safety of grapeseed extract in the treatment of fall seasonal allergic rhinitis: a pilot study. Ann Allergy Asthma Immunol 2002;88:272-8.
  16. BIBRA working group. Anthocyanins. Toxicity profile. BIBRA Toxicol Int 1991;6.
  17. Agarwal C, Sharma Y, Agarwal R. Anticarcinogenic effect of a polyphenolic fraction isolated from grape seeds in human prostate carcinoma DU145 cells: modulation of mitogenic signaling and cell-cycle regulators and induction of G1 arrest and apoptosis. Mol Carcinog 2000;28:129-38.
  18. Anon. OPCs (Oligomeric Proanthocyanidins). The Natural Pharmacist 2000. http://www.tnp.com/substance.asp?ID=181. (Accessed 3 June 2000).

Gerelateerde aandoeningen

Aandoening Dagdosering*
Aambeien 1 x daags 80 mg
Athero- en arteriosclerose 1 – 2 x daags 50 mg
Bindweefselzwakte 1 x daags 80 mg
Claudicatio intermittens 1 – 2 x daags 50 mg
COPD 3 x daags 40 mg
Hypertensie 1 – 2 x daags 40 mg
Maculadegeneratie 3 x daags 40 mg
Menopauze 1 x daags 70 mg
Oedeem 1 x daags 40 µg
Rimpelige huid 2 x daags 40 mg
Spataderen 2 x daags 40 mg
Trombose 2 x daags 40 mg