Lion’s mane
- Lion’s mane, ook wel pruikzwam, is een medicinale paddenstoel uit de familie Hericiaceae, gekarakteriseerd door lange, witte stekels.
- De paddenstoel wordt al eeuwenlang toegepast binnen de traditionele Chinese geneeskunde
- Het vruchtlichaam bevat bioactieve verbindingen, waaronder polysachariden (β-glucanen) en secundaire metabolieten (erinacines, hericenonen).
- Lion’s Mane wordt voornamelijk onderzocht op de neurologische en immunologische effecten van de bioactieve stoffen.
Wat is lion’s mane?
Lion’s mane (Hericium erinaceus), in het Nederlands ook wel pruikzwam genoemd, is een parasitaire paddenstoel uit de familie Hericiaceae. Hij groeit voornamelijk op afstervend hardhout, waarbij het mycelium langzaam zijn karakteristieke vruchtlichaam vormt op de bast van de gastheer. De lange, witte stekels doen denken aan de manen van een leeuw of, volgens de Nederlandse benaming, aan een ouderwetse pruik.1
Van nature komt deze paddenstoel vooral voor in Oost-Azië, waar hij al eeuwenlang wordt toegepast binnen de traditionele Chinese geneeskunde. Een belangrijk traditioneel gebruik is het ondersteunen van het lichaam bij het tegengaan van oxidatieve stress en de daarmee samenhangende processen. Er is echter beperkt wetenschappelijk bewijs om deze toepassingen te ondersteunen.
De bioactieve stoffen van Lion’s mane bevinden zich in het bijzonder in het vruchtlichaam en in mindere mate in het mycelium. Het gaat onder meer om polysachariden (waaronder beta-glucanen) en verschillende secundaire metabolieten.1 Dit zijn organische verbindingen die door planten (en andere organismen) worden geproduceerd als onderdeel van hun beschermingsmechanismen. Dit zijn vaak de bioactieve stoffen die wij in planten terug vinden. Bij Lion’s mane ligt de wetenschappelijke interesse vooral bij de secundaire metabolieten erinacines en hericenonen.2
Werking
Neurologische effecten
Een belangrijk onderzoeksgebied rond Lion’s mane is de invloed op het zenuwstelsel. Centraal hierin staat de stimulatie van de zenuwgroeifactor (NGF), een eiwit dat essentieel is voor het overleven en functioneren van neuronen. NGF voorkomt celdood, bevordert de uitgroei van zenuwuitlopers, ondersteunt synapsvorming en speelt een rol in geheugenprocessen. Tekorten aan NGF worden in verband gebracht met neurodegeneratieve ziekten, waaronder de ziekte van Alzheimer.
Uit Lion’s Mane worden vooral erinacines en hericenonen geïdentificeerd als de bioactieve verbindingen die NGF kunnen beïnvloeden. In diverse cel- en diermodellen stimuleerden deze stoffen de aanmaak van NGF, wat werd gekoppeld aan verbeterde cognitieve functies en herstel van zenuwschade.2,3 Preklinisch onderzoek wijst erop dat extracten van Lion’s mane mogelijk de ontwikkeling en myelinisatie van zenuwcellen kunnen bevorderen.1,2
Kleine humane studies ondersteunen deze bevindingen deels: bij ouderen met lichte cognitieve stoornissen werden verbeteringen in cognitieve functies gemeten, en er zijn aanwijzingen voor een afname van stress- en angstklachten.1-5 Deze effecten worden in het bijzonder onderzocht in het kader van Alzheimer. Hoewel de resultaten veelbelovend zijn, is het werkingsmechanisme in de hersenen nog niet volledig opgehelderd.
Effecten op het immuunsysteem
De polysachariden in Lion’s mane lijken verschillende immuuncellen te activeren. Door te binden aan receptoren op immuuncellen worden diverse signaalroutes geactiveerd. Vooral de β-glucanen spelen hierbij een belangrijke rol.
In diermodellen is aangetoond dat Lion’s mane extracten invloed kunnen hebben op verschillende immuuncellen. Zo werden verhoogde activiteit en aantallen van T-cellen, CD4+-cellen en macrofagen gezien.1,5,6 Dit werd gemeten met de productie van stikstofmonoxide (NO), wat duidt op een versterkte fagocytose van de macrofagen. Ook de functie van natuurlijke killercellen (NK-cellen) lijkt door de polysachariden in Lion’s mane te worden gestimuleerd.1
Naast de verhoogde NO productie, bevorderen de polysachariden waarschijnlijk ook de productie van verschillende cytokinen, waaronder IL-1β, TNF-α, TNF-β en IL-6.6 Via deze route kan Lion’s mane de immuunrespons verder moduleren en verschillende verdedigingsmechanismen van het lichaam activeren.
Antimicrobiële eigenschappen
Er zijn ook antimicrobiële eigenschappen van Lion’s Mane onderzocht. In de extracten uit het vruchtlichaam van Lion’s Mane werden fenolen en polysachariden gevonden die bijdragen aan een remmende werking op bacteriegroei. In laboratoriumtesten lieten Lion’s mane extracten activiteit zien tegen zowel Gram-positieve als Gram-negatieve bacteriën.2, 7 Deze eigenschappen van Lion’s mane zijn echter niet bij mensen onderzocht.
Veiligheid
Op basis van huidig onderzoek lijkt het gebruik van Lion’s Mane in supplementvorm goed verdragen te worden. Mogelijke bijwerkingen zijn doorgaans mild en bestaan voornamelijk uit lichte maag-darmklachten, zoals buikongemak.8,9
Kinderen
Vanwege onvoldoende bewijs wordt het gebruik bij kinderen afgeraden.
Zwangerschap en borstvoeding
Er is onvoldoende bewijs over de veiligheid van Lion’s Mane supplementen tijdens de zwangerschap en lactatieperiode. Gebruik wordt daarom afgeraden.
Interacties
Medicijnen
Antidiabetica: Lion’s Mane heeft een mogelijke werking op de bloedglucosespiegel.9.10
Immunosuppressiva: mogelijke immunostimulerende effecten van Lion’s mane zouden de werking van immuun onderdrukkende medicatie kunnen verminderen.1,6,9
Aandoeningen/ziektes
Auto-immuunziektes: vanwege de activerende werking van Lion’s Mane op het immuunsysteem, kunnen de symptomen van auto-immuunziektes verergeren.9
Diabetes: Lion’s Mane heeft een mogelijke werking op de bloedglucosespiegel.9.10
Dosering
De optimale dosering van Lion’s Mane is nog niet vastgesteld en kan verschillen per gewenste toepassing. In klinische studies zijn doseringen onderzocht tussen 1.050 en 3.000 mg per dag, meestal verdeeld over drie tot vier innames.8
- Thongbai, B., Rapior, S., Hyde, K. D., Wittstein, K., & Stadler, M. (2015). Hericium erinaceus, an amazing medicinal mushroom. Mycological Progress, 14(10).
- Friedman, M. (2015). Chemistry, Nutrition, and Health-Promoting Properties of Hericium erinaceus (Lion’s Mane) Mushroom Fruiting Bodies and Mycelia and Their Bioactive Compounds. Journal of Agricultural and Food Chemistry, 63(32), 7108–7123.
- Mori, K., Obara, Y., Hirota, M., Azumi, Y., Kinugasa, S., Inatomi, S., & Nakahata, N. (2008). Nerve growth factor-inducing activity of Hericium erinaceus in 1321N1 human astrocytoma cells. Biological & pharmaceutical bulletin, 31(9), 1727–1732.
- Docherty, S., Doughty, F. L., & Smith, E. F. (2023). The Acute and Chronic Effects of Lion’s Mane Mushroom Supplementation on Cognitive Function, Stress and Mood in Young Adults: A Double-Blind, Parallel Groups, Pilot Study. Nutrients, 15(22), 4842.
- Opanuga, I., & Hossain, M. F. (2024). Exploring the Cognitive and Other Unique Health Benefits of Lion’s Mane Mushroom: A Systematic Review. medicine, 2, 3.
- He, X., Wang, X., Fang, J., Chang, Y., Ning, N., Guo, H., … Zhao, Z. (2017). Structures, biological activities, and industrial applications of the polysaccharides from Hericium erinaceus (Lion’s Mane) mushroom: A review. International Journal of Biological Macromolecules, 97, 228–237.
- Ghosh, S., Nandi, S., Banerjee, A., Sarkar, S., Chakraborty, N., & Acharya, K. (2021). Prospecting medicinal properties of Lion’s mane mushroom. Journal of Food Biochemistry, 45(8).
- Lion’s Mane (2023). Examine.
- LION’S MANE MUSHROOM: Overview, Uses, Side Effects, Precautions, Interactions, Dosing and Reviews. (z.d.).
- Roncero-Ramos, I., & Delgado-Andrade, C. (2017). The beneficial role of edible mushrooms in human health. Current Opinion in Food Science, 14, 122-128.
