Glucomannan

Synoniem: 
Glucomannane
Konjac
Konjac Mannan

Wetenschappelijke naam

Amorphophallus konjac, synonym Amorphophallus rivieri.
Familie: Araceae.

Inleiding

Glucomannan (Konjak) wordt veel gebruikt in de Aziatische keuken. De wortelknol kan als een aardappelgerecht bereid worden en de combinatie met Psyllium kan toegepast worden in talrijke gerechten (ook als bindmiddel). Het kan worden gebruikt als een graanproduct (cereal) of als Aziatische noodles. De natuurlijke suiker kan worden geëxtraheerd om zo een ideale natuurlijke suikervervanger te krijgen. Er worden zelfs snoepjes van gemaakt. Glucomannan geeft een gelatineachtige massa als het met water wordt gemengd. Wanneer dit wordt ingenomen, verteert het lichaam de Amorphophallus konjak niet. De gelatine massa beweegt juist door het spijsverteringsysteem waarbij het de peristaltiek van de maag en de ingewanden stimuleert. Deze vezel heeft een uitzonderlijk hoge water resorptiecapaciteit. Wanneer opgelost in water, dan vormt het een sterk stroperige oplossing. Het heeft het hoogste moleculaire gewicht en viscositeit van alle voedselvezels. Het is aangetoond dat Glucomannan vanwege deze eigenschap ondersteunend kan zijn in de gewichtscontrole van mensen die zwaarlijvig zijn vanwege het verzadigingsgevoel dat het geeft na consumptie.

Werking

Glucomannan wordt gebruikt bij constipatie, gewichtsverlies bij volwassenen en kinderen, type 2 diabetes, bloedsuikerstabilisatie en vermindering van totaal en LDL cholesterol. Tevens wordt Glucomannan gebruikt bij het bereiden van voedsel.

Werkingsmechanisme

Glucomannan is een polysaccharide bestaande uit glucose en mannose die afkomstig is van de konjac (Amorphophallus konjac) wortel (1). Glucomannan bevat onoplosbare vezels die ervoor zorgen dat het door de wateropname in volume in de darmen toeneemt waardoor het hongergevoel afneemt (2, 3).
Glucomannan vermindert het serum totaal cholesterol en low-density lipoprotein (LDL) cholesterol niveaus in gezonde mannen en bij volwassenen met type 2 diabetes (4). Glucomannan verbetert het lipidenprofiel door het verhogen van fecale uitscheiding van cholesterol en galzuur (4). Glucomannan verbetert de glykemische controle bij mensen met type 2 diabetes, mogelijk door het vertragen van maaglediging en door het verhogen de viscositeit van maagdarminhoud (1, 4, 7). Glucomannan lijkt ook systolische bloeddruk bij mensen met type 2 diabetes te verbeteren (7).

Indicaties

Constipatie

Klinisch onderzoek suggereert dat het nemen van Glucomannan constipatie kan verlichten bij kinderen en volwassenen. Als een niet-resorbeerbaar voedingsvezel heeft glucomannan een laxerend effect (2, 3, 6, 8, 9, 10). Inname van glucomannan met lactulose lijkt ook constipatie bij zwangere vrouwen te verlichten (11)​.

Diabetes

Het nemen van glucomannan vermindert het serum cholesterol en bloedsuikerspiegel bij patiënten met type 2 diabetes (4, 7, 12, 13, 14, 15). Glucomannan kan het serum totaal cholesterol en LDL cholesterol verbeteren. Het verbetert de systolische bloeddruk en de glycaemische controle bij patiënten met type 2 diabetes en met verhoogde bloedvetten. Glucomannan verbetert ook het insulineresistentie syndroom (hyperinsulinemie) een voorstadium van diabetes. Het positieve effect op de insuline resistentie syndroom blijkt plaats te vinden wanneer glucomannan wordt gebruikt bij het verteren van koolhydraten (16).

Te hoog cholesterol

Orale inname van glucomannan verbetert de bloedvetten bij patiënten zowel bij mensen met diabetes als bij mensen zonder diabetes (4, 5, 7, 13, 16, 17, 18, 19, 20). Uit een een analyse van diverse klinische studies blijkt dat glucomannan het totaal cholesterol, low-density lipoprotein (LDL) cholesterol en triglyceriden bij patiënten met hyperlipidemie, obesitas, en type 2 diabetes aanzienlijk verlaagt (14). Het nemen van glucomannan 1, 2 g / dag in combinatie met psyllium gedurende een maand vermindert het totaal cholesterol met 7%, het low-density lipoprotein (LDL) met 10%, en het high-density lipoproteïne (HDL) van 2% (21).

Hoge bloeddruk

Uit onderzoek blijkt dat glucomannan de systolische druk kan verbeteren bij patiënten met hoge bloeddruk (7).

Hyperthyreoïdie

Uit onderzoek blijkt dat bij patiënten met hyperthyroïdie glucomannan plus methimazol en propranolol het serum triiodothyronine (T3) en thyroxine (T4) niveaus vermindert in de eerste weken van de behandeling ten opzichte methimazol en propranolol alleen (22).

Obesitas

Uit onderzoek is gebleken dat het nemen van glucomannan helpt om gewicht te verminderen bij obese en overgewicht kinderen en volwassenen (12, 14, 23, 24, 25, 26). Daarnaast is er onderzoek gedaan naar de combinatie met Glucomannan en Psyllium met positieve resultaten in gewichtsbeheersing (27, 28).

Veiligheid

Glucomannan wordt veel toegepast bij het bereiden van traditionele Japanse gerechten en wordt als veilig beschouwd (7, 16). Wanneer het gebruikt wordt als voedingssupplement in poeder of capsules zijn er voldoende studies met tijdsduren van 4 maanden tot 1 jaar waar Glucomannan als veilig wordt beschouwd zowel bij kinderen als volwassenen (2, 3, 4, 21, 23, 25, 29). Voor zwangere is er te weinig onderzoek aanwezig en dan geldt het algemene advies om het te vermijden.

Het wordt dringend aangeraden veel water te drinken met innemen van de Glucomannan (Konjakwortel). Dit omdat de vezels de neiging hebben om uit te zetten wat kan leiden tot het vast blijven zitten in de keel. Patiënten die lijden aan slokdarm problemen wordt geadviseerd dit product niet te gebruiken in verband met mogelijke obstructies (30).

Interacties met kruiden en medicijnen

Aangezien Glucomannan de bloedsuikerspiegel kan stabiliseren cq verlagen is het theoretisch mogelijk dat bij gebruik van medicijnen die dit ook doen een te lage bloedsuiker ontstaat vanwege de synergie. Kruiden die dit ook doen zijn: bitter melon, gember, fenugreek. Kudzu, willow bark en een aantal andere (4, 7, 12, 13, 15).

Bij gelijktijdige inname van medicijnen voor diabetici is dit bovenstaande theoretisch ook mogelijk en raadzaam de bloedsuikers te blijven monitoren. Het betreft glimepiride (Amaryl), glyburide (DiaBeta), Glynase Pres Tab,Micronase, insuline, pioglitazone (Actos), rosiglitazone (Avandia) en anderen (4, 7, 13, 14, 15).

Glucomannan heeft de neiging om de vet oplosbare vitamines te reduceren zoals vitamine A, D, E en K waarschijnlijk vanwege de verhoging van galsecretie. Het heeft geen invloed op de water oplosbare vitamines (31). Glucomannan kan derhalve beter apart worden ingenomen.

Glucomannan kan in grote hoeveelheden de biologische beschikbaarheid van andere medicijnen beïnvloeden. Het is aan te raden de medicijnen één uur voor of vier uur na de inname van glucomannan in te nemen.

Toegestane gezondheidsclaim EFSA

Glucomannan draagt bij aan gewichtsverlies bij een gewichtsbeheersingsprogramma.

Dosering

Voor gewichtsverlies is het advies om drie maal daags 1 gram glucomannan in combinatie te nemen met 5 gram psyllium een half uur voor de maaltijd (25). Bij kinderen wordt het 2 x daags gedoseerd (23). Bij diabetes type 2 met te hoog bloed lipide en insuline resistentie kan de dosering 3 keer hoger worden voor beter resultaat (4, 7, 16).

Referenties: 
  1. Doi K, Matsuura M, Kawara A, Baba S. Treatment of diabetes with glucomannan (konjac mannan). Lancet 1979;1:987-8.
  2. Passaretti S, Franzoni M, Comin U, et al. Action of glucomannans on complaints in patients affected with chronic constipation: a multicentric clinical evaluation. Ital J Gastroenterol 1991;23:421-5
  3. Staiano A, Simeone D, Del Giudice E, et al. Effect of the dietary fiber glucomannan on chronic constipation in neurologically impaired children. J Pediatr 2000;136:41-5.
  4. Chen HL, Sheu WH, Tai TS, et al. Konjac supplement alleviated hypercholesterolemia and hyperglycemia in type 2 diabetic subjects--a randomized double-blind trial. J Am Coll Nutr 2003;22:36-42.
  5. Arvill A, Bodin L. Effect of short-term ingestion of konjac glucomannan on serum cholesterol in healthy men. Am J Clin Nutr 1995;61:585-9
  6. Chen, H. L., Cheng, H. C., Liu, Y. J., Liu, S. Y., and Wu, W. T. Konjac acts as a natural laxative by increasing stool bulk and improving colonic ecology in healthy adults. Nutrition 2006;22(11-12):1112-1119
  7. Vuksan V, Jenkins DJ, Spadafora P, et al. Konjac-mannan (glucomannan) improves glycemia and other associated risk factors for coronary heart disease in type 2 diabetes. A randomized controlled metabolic trial. Diabetes Care 1999;22:913-9
  8. Loening-Baucke, V., Miele, E., and Staiano, A. Fiber (glucomannan) is beneficial in the treatment of childhood constipation. Pediatrics 2004;113(3 Pt 1):e259-e264
  9. Chen, H. L., Cheng, H. C., Wu, W. T., Liu, Y. J., and Liu, S. Y. Supplementation of konjac glucomannan into a low-fiber Chinese diet promoted bowel movement and improved colonic ecology in constipated adults: a placebo-controlled, diet-controlled trial. J Am.Coll.Nutr. 2008;27(1):102-108
  10. Marsicano, L. J., Berrizbeitia, M. L., and Mondelo, A. [Use of glucomannan dietary fiber in changes in intestinal habit]. G.E.N. 1995;49(1):7-14.
  11. Signorelli, P., Croce, P., and Dede, A. [A clinical study of the use of a combination of glucomannan with lactulose in the constipation of pregnancy]. Minerva Ginecol. 1996;48(12):577-582
  12. Cairella M, Marchini GAD. [Evaluation of the action of glucomannan on metabolic parameters and on the sensation of satiation in overweight and obese patients]. [Article in Italian] Clin Ter 1995;146:269-74.
  13. Chearskul, S., Sangurai, S., Nitiyanant, W., Kriengsinyos, W., Kooptiwut, S., and Harindhanavudhi, T. Glycemic and lipid responses to glucomannan in Thais with type 2 diabetes mellitus. J Med Assoc.Thai. 2007;90(10):2150-2157.
  14. Sood, N., Baker, W. L., and Coleman, C. I. Effect of glucomannan on plasma lipid and glucose concentrations, body weight, and blood pressure: systematic review and meta-analysis. Am.J Clin Nutr. 2008;88(4):1167-1175
  15. Huang, C. Y., Zhang, M. Y., Peng, S. S., Hong, J. R., Wang, X., Jiang, H. J., Zhang, F. L., Bai, Y. X., Liang, J. Z., Yu, Y. R., and . Effect of Konjac food on blood glucose level in patients with diabetes. Biomed.Environ.Sci 1990;3(2):123-131
  16. Vuksan V, Sievenpiper JL, Owen R, et al. Beneficial effects of viscous dietary fiber from Konjac-mannan in subjects with the insulin resistance syndrome: results of a controlled metabolic trial. Diabetes Care 2000;23:9-14.
  17. Martino, F., Martino, E., Morrone, F., Carnevali, E., Forcone, R., and Niglio, T. Effect of dietary supplementation with glucomannan on plasma total cholesterol and low density lipoprotein cholesterol in hypercholesterolemic children. Nutr.Metab Cardiovasc.Dis. 2005;15(3):174-180.
  18. Wood, R. J., Fernandez, M. L., Sharman, M. J., Silvestre, R., Greene, C. M., Zern, T. L., Shrestha, S., Judelson, D. A., Gomez, A. L., Kraemer, W. J., and Volek, J. S. Effects of a carbohydrate-restricted diet with and without supplemental soluble fiber on plasma low-density lipoprotein cholesterol and other clinical markers of cardiovascular risk. Metabolism 2007;56(1):58-67
  19. Yoshida, M., Vanstone, C. A., Parsons, W. D., Zawistowski, J., and Jones, P. J. Effect of plant sterols and glucomannan on lipids in individuals with and without type II diabetes. Eur.J Clin Nutr. 2006;60(4):529-537
  20. Zhang, M. Y., Huang, C. Y., Wang, X., Hong, J. R., and Peng, S. S. The effect of foods containing refined Konjac meal on human lipid metabolism. Biomed.Environ.Sci 1990;3(1):99-105
  21. Gallaher DD, Gallaher CM, Mahrt GJ, et al. A glucomannan and chitosan fiber supplement decreases plasma cholesterol and increases cholesterol excretion in overweight normocholesterolemic humans. J Am Coll Nutr 2002;21:428-33
  22. Azezli, A. D., Bayraktaroglu, T., and Orhan, Y. The use of konjac glucomannan to lower serum thyroid hormones in hyperthyroidism. J Am.Coll.Nutr. 2007;26(6):663-668
  23. Livieri C, Novazi F, Lorini R. [The use of highly purified glucomannan-based fibers in childhood obesity]. Pediatr Med Chir 1992;14:195-8
  24. Vita PM, Restelli A, Caspani P, et al. [Chronic use of glucomannan in the dietary treatment of severe obesity]. Minerva Med 1992;83:135-9.
  25. Walsh DE, Yaghoubian V, Behforooz A. Effect of glucomannan on obese patients: a clinical study. Int J Obes 1984;8:289-93.
  26. Birketvedt, G. S., Shimshi, M., Erling, T., and Florholmen, J. Experiences with three different fiber supplements in weight reduction. Med Sci Monit. 2005;11(1):I5-I8.
  27. Salas-Salvado, J., Farres, X., Luque, X., Narejos, S., Borrell, M., Basora, J., Anguera, A., Torres, F., Bullo, M., and Balanza, R. Effect of two doses of a mixture of soluble fibres on body weight and metabolic variables in overweight or obese patients: a randomised trial. Br.J Nutr. 2008;99(6):1380-1387
  28. Vasques, C. A., Rossetto, S., Halmenschlager, G., Linden, R., Heckler, E., Fernandez, M. S., and Alonso, J. L. Evaluation of the pharmacotherapeutic efficacy of Garcinia cambogia plus Amorphophallus konjac for the treatment of obesity. Phytother.Res 2008;22(9):1135-1140
  29. Vido L, Facchin P, Antonello I, et al. Childhood obesity treatment: double blinded trial on dietary fibres (glucomannan) versus placebo. Padiatr Padol 1993;28:133-6
  30. Henry DA, Mitchell AS, Aylward J, et al. Glucomannan and risk of oesophageal obstruction. Br Med J 1986;292:591-2.
  31. Doi K, Matsuura M, Kawara A, et al. Influence of dietary fiber (konjac mannan) on absorption of vitamin B12 and vitamin E (abstract). Tohoku J Exp Med 1983;141:677-81

Gerelateerde aandoeningen

Aandoening Dagdosering*
Aambeien 1 – 3 x daags 1000 mg half uur voor de maaltijd met een ruime hoeveelheid water innemen
Constipatie (obstipatie) 1 – 3 x daags 1000 mg
Diabetes type II 1 – 3 x daags 1000 mg
Leptineresistentie 1 – 3 x daags 1000 mg
Obesitas 3 x daags 1000 mg
Trombose 1 – 3 x daags 1000 mg