GABA

Synoniem: 
Gamma-aminoboterzuur
Acide Gamma-Aminobutyrique
Ácido Gama-Aminobutríco
Beta-Phenyl-Gamma-Aminobutyric Acid
Gamma Amino Butyric Acid

Beschrijving

GABA, ofwel Gamma-aminoboterzuur is een belangrijke neurotransmitter met een inhiberende (remmende) functie in het centraal zenuwstelsel. Neurotransmitters maken het mogelijk om communicatie tussen de verschillende neuronen tot stand te brengen via de boodschapperstoffen. GABA is tevens een niet essentieel aminozuur. Er zijn stimulerende (exiterende) en remmende (inhiberende) neurotransmitters en deze twee houden elkaar in balans. Wanneer er een overactiviteit in de neuronen ontstaat zal GABA die een inhiberende activiteit heeft deze overactiviteit remmen. Hierdoor werkt GABA als een natuurlijke rustgever, remt het de zenuwimpulsen en heeft GABA een stress regulerende activiteit.

Bepaalde factoren zoals stress, verkeerde voeding of voedingstekorten of gebruik van medicijnen, alcohol en drugs beïnvloeden de hoeveelheid neurotransmitters. GABA zit o.a. in de natuurlijke voedselbronnen zoals (blad) groenten, soja- en tuinbonen, noten, zaden, tomaten en eieren.

Werking

GABA wordt veelal gebruikt voor het verminderen van angst, het verbeteren van de gemoedstoestand, verminderen van het Pre Menstrueel Syndroom (PMS) en bij het behandelen van ADHD. GABA wordt ook ingezet bij andere neuropsychiatrische aandoeningen zoals stress, epilepsie en slaapstoornissen. Het wordt ook gebruikt voor spieropbouw, vetverbranding, het stabiliseren van de bloeddruk en verminderen van pijn.

Het innemen van GABA via het mondslijmvlies heeft een directe werking op het verhogen van het welbehagen, vermindering bi pijn bij verwonding, verhogen van conditie bij inspanning, verlagen van lichaamsvet en het verminderen van lichaamsgewicht.

Eigenschappen

GABA is de belangrijkste remmende neurotransmitter in het Centrale Zenuwstelsel. Het wordt gesynthetiseerd in de hersenen door de decarboxylatie van glutamaat (1, 2). Bij gezonde mensen veroorzaakte een dosis van 5 tot 10 gram GABA een verhoging van C-peptide, insuline en glucagon, terwijl het glucose gehalte in het bloed hetzelfde bleef (3). GABA wordt onder invloed van het enzym glutamaatdecarboxylase (GAD), met als co-factor pyridoxaal-5-fosfaat (actieve vitamine B6), gesynthetiseerd uit glutaminezuur. Het komt in relatief hoge concentraties voor in het CZS verspreid over een groot deel van de hersenen. GABA heeft anticonvulsieve, sedatieve en angstverminderde effecten op cellulair niveau (1, 2). Via de receptoren GABAa en de GABAb worden de meeste effecten gegenereerd. GABA remt als inhiberend neurotransmitter de excitatoire activiteit van de neurotransmitter glutamaat. Hierdoor kunnen neurologische en psychiatrische aandoeningen worden voorkomen. Bij een onderzoek bij gezonde vrijwilligers werd bij een dosis van 5 gram GABA een verhoging gezien van het HGH hormoon, terwijl langdurig gebruik van 18 gram GABA per dag een verlaging liet zien (4).

Hersen-bloedbarrière

GABA kan de hersen-bloedbarrière moeilijk passeren maar toch wordt GABA erg vaak ingezet met positieve resultaten. Met name bij stress gerelateerde klachten waaronder ook slaap- en angststoornissen. Een verklaring daarvoor zou kunnen zijn dat wanneer er voldoende GABA perifeer aanwezig is, dit de werking en effectiviteit van GABA positief beïnvloed in het CZS. Een andere mogelijkheid is dat GABA wél voor een deel de hersen-bloedbarrière kan passeren. Inname via het mondslijmvlies, zgn. Sublinguaal heeft de voorkeur.

Indicaties

Stress

Er bestaat klinisch bewijs dat het innemen van 250 mg GABA sublinguaal (laten smelten onder de tong) de spanning, angst, verwarring en depressie bij stressvolle mensen afneemt (5, 6). Stress gerelateerde symptomen zoals hoofdpijn, concentratieproblemen, geïrriteerdheid, piekeren, slecht in slaap kunnen komen door drukke gedachten, hyperactiviteit, e.d. kunnen ontstaan door onvoldoende werking van GABA in de hersenen. Hierdoor ontstaat er een overactiviteit van glutamaat. Bij sublinguale inname wordt deze overactiviteit geremd waardoor er een kalmerend en ontspannend effect optreed. In verschillende studies is dit ook aangetoond aan de hand van specifieke hersengolven. De stressbestendigheid neemt toe bij stress gevoelige mensen.

Angststoornissen

Het ontwikkelen van een angststoornis wordt aanzienlijk vergroot als er sprake is van een tekort aan GABA. Bij voldoende GABA level wordt de prikkelgevoeligheid van het Centraal Zenuw Stelsel verlaagd en zal er geen angst optreden bij omstandigheden die niet in verhouding staan tot echt gevaar. De medicijnen die normaliter gegeven worden tegen een angststoornis zijn vaak benzodiazepinen. Dit zijn GABA-agonisten en werken stimulerend op de GABA activiteit. Helaas kennen deze medicijnen veel bijwerkingen zoals concentratieproblemen en sufheid. Bovendien zijn ze verslavend. Het innemen van een sublinguaal tablet GABA (opname direct via het mondslijmvlies) kent deze bijwerkingen niet.

Ziekte van Cushing

Er bestaat klinisch bewijs dat het nemen van GABA met een dosering van dagelijks 1 tot 3 gram gedurende een maand het Adrenocorticotropic (ACTH) hormoon in het bloedplasma vermindert 60 minuten na inname, net zoals cortisol en ACTH levels tot 2 dagen na het stoppen met toedienen van GABA (7).

Slaapstoornissen

Er is een duidelijke relatie tussen slapeloosheid en een verlaagde GABA-concentratie. Een groot deel van de GABA receptoren bevinden zich in de hypothalamus, welke zeer betrokken is bij onze slaapprocessen. Mensen die moeite hebben met het tot rust brengen van de gedachten hebben vaak baat bij suppletie van GABA om te komen tot een gezonde nachtrust.

Wagenziek

Klinisch onderzoek heeft aangetoond dat GABA met een dosering van 500 mg wagenziek voorkomen kan worden en bij eenzelfde dosis 3 x daags wagenziek doet verminderen in vergelijking met een placebo. GABA vermindert ook de bij wagenziek aanwezige symptomen zoals rillingen, koud zweet en bleekheid in vergelijking met een placebo (8).

Hoge Bloeddruk

Klinisch onderzoek laat zien dat gebruik van GABA in combinatie met Chlorella twee maal daags 250 mg gedurende 12 weken zowel de systolische druk als de diastolische druk verlaagt (9). Een ander klinisch onderzoek laat dezelfde resultaten zien met een inname van een combinatie GABA met gefermenteerde melk 100 ml (FMG) ook gedurende 12 weken (10).

Epilepsie

Uit onderzoek blijkt dat met een combinatie van phosphatidylserine met een dosis van 500 mg in combinatie met GABA met een dosis van 2500-3000 mg gedurende 3-8 maanden de frequentie van aanvallen vermindert bij patiënten met afwezigheid en partiële aanvallen in vergelijking met de uitgangswaarde (11). Het GABA systeem speelt een sleutelrol bij het wel of niet ontstaan van epileptische aanvallen. Door een verminderde functie van het GABA systeem ontstaat een overactiviteit van de excitatoire neurotransmitter waardoor epileptische aanvallen kunnen ontstaan. Bij een groot deel van de epilepsiepatiënten worden antilichamen gevormd tegen het enzym GAD. Bij onvoldoende aanmaak van GAD wordt de GABA concentratie te laag en is de vicieuze cirkel rond. Anti-epileptica medicijnen zijn gebaseerd op het verbeteren van de GABA werking op de hersenen. Suppletie met GABA (sublinguaal) kan het aantal epileptische aanvallen verminderen. Rekening moet hierbij worden gehouden met de dosering want er zijn ook nog tegenstrijdige onderzoeksresultaten en is het werkingsmechanisme van GABA in relatie tot epilepsie nog niet helemaal bekend (12).

Chronische bronchitis

Klinisch onderzoek toont aan dat inname van GABA met een dagelijkse dosering van 1500 mg gedurende 18 tot 20 dagen in combinatie met gebruikelijke bronchitis behandeling bij acute benauwdheid er een verlenging van herstel optrad met een verlenging van bronchitis vrije periode in vergelijking met de gebruikelijke behandeling alleen (13).

ADHD

Klinische onderzoek toont aan dat bij kinderen met ADHD tussen 7 en 10 jaar met het gebruik van GABA gedurende 2 maanden een verbetering teweeg brengt op het gebied van leren, aandacht, geheugen en psychische en sociale vaardigheden (14, 15, 16).

Sport

De afgifte van het groeihormoon HGH kan worden gestimuleerd door de inname van GABA. Vooral onder sporters heeft dit positieve effecten met spiermassa voor de krachtsport. Vlak voor een training kan GABA gebruikt worden om de concentratie van het groeihormoon HGH te stimuleren voor het doen toenemen van de spiermassa.

Contra-indicaties

Bij aandoeningen van het maagdarmstelsel kan een GABA tekort ontstaan. Eerst het herstel van deze darmaandoening wordt aangeraden alvorens GABA te gebruiken. Wanneer men overgevoelig is voor GABA wordt dit ook ontraden. Bij het gebruik van alle middelen die ingrijpen op de GABA agonisten zoals benzodiazepinen, barbituraten, antidepressiva, alcohol en met GABA verrijkte voeding is het aan te raden om voorzichtig te zijn met GABA en niet gelijktijdig te gebruiken. Voorzichtigheid is tevens geboden bij middelen die het risico op bloedingen kunnen verhogen, zoals anticoagulantia en Ginkgo biloba. Voor alle eventuele andere interacties kunt u contact opnemen met een deskundige zoals apothekers of orthomoleculaire arts/therapeut.

Bijwerkingen

Van GABA zijn geen noemenswaardige bijwerkingen bekend. In een enkel geval kunnen kortdurend tintelingen ontstaan. Van bijwerkingen na langdurig gebruik in hoge doseringen is geen wetenschappelijke informatie bekend. De toepassing van hoge concentraties (5 -10 gram), zoals eventueel in de krachtsport, kan van invloed zijn op de endogene pancreasfunctie.

Interacties met kruiden

GABA kan de bloeddruk verlagen bij mensen met een verhoogde bloeddruk. Hierdoor kan theoretisch een interactie ontstaan met kruiden die de bloeddruk verlagen met een gevaar op een te lage bloeddruk (10). Enige voorzichtigheid met cacao, alfa-linoleenzuur, psyllium en levertraanolie.

Interacties met medicijnen

GABA kan de bloeddruk verlagen en kan het risico op een onderdruk verhogen als het samen wordt ingenomen met medicijnen die de bloeddruk verlagen zoals captopril (Capoten), enalapril (Vasotec), losartan (Cozaar), valsartan (Diovan), diltiazem (Cardizem), amlodipine (Norvasc), hydrochlorothiazide (HydroDiuril), furosemide (Lasix) (10).

Veiligheid

GABA kan veilig genomen worden mits de dosering goed is en niet al te langdurig gebruikt wordt. Vele studies duurde 12 weken en toonden de veiligheid aan (5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 15, 16, 17, 18, 19). Er zijn onvoldoende onderzoeken bij zwangeren en vrouwen die borstvoeding geven om de veiligheid vast te stellen: vermijd het gebruik.

Dosering

De aanbevolen dagelijkse dosering voor volwassenen is:

  • Voor algemeen gebruik: maximaal 500 mg (sublinguaal)
  • Bij stress- en angststoornissen: maximaal 750 mg verdeeld over 3 x daags onder de tong laten smelten
  • Bij slaapstoornissen: 100 - 1000 mg voor het slapen.
  • Bij groeihormoonstimulatie: 500 mg (sublinguaal), of 3 gram (in kauwtabletten) vlak voor de training.
Referenties: 
  1. Kalant H, Roschlau WHE, Eds. Principles of Med. Pharmacology. New York, NY: Oxford Univ Press, 1998.
  2. Bloom FE, Kupfer DJ. Psychopharmacology: The Fourth Generation of Progress. New York, NY: Raven Press, Ltd., 1995.
  3. Cavagnini F, Pinto M, Dubini A, et al. Effects of gamma aminobutyric acid (GABA) and muscimol on endocrine pancreatic function in man. Metabolism 1982;31:73-7.
  4. Cavagnini F, Invitti C, Pinto M, et al. Effect of acute and repeated administration of gamma aminobutyric acid (GABA) on growth hormone and prolactin secretion in man. Acta Endocrinol (Copenh) 1980;93:149-54.
  5. Gamma-aminobutyric acid (GABA), Monograph. Altern.Med.Rev. 2007;12:274-79.
  6. Abdou AM, Higashiguchi S, Horie K, et al. Relaxation and immunity enhancement effects of gamma-aminobutyric acid (GABA) administration in humans. Biofactors 2006;26:201-8
  7. Mishunina TM, Kononenko VI, Komissarenko IV, et al. [The effect of GABA-ergic preparations on the function of the hypothalamo-hypophyseal-adrenal system in patients with Itsenko-Cushing disease]. Probl.Endokrinol.(Mosk) 1991;37:28-31.
  8. Lapaev EV, Voinova II, Vorob'ev OA, et al. [Aminalon as an agent for the prevention of motion sickness]. Zh.Ushn.Nos.Gorl.Bolezn. 1978;(5):35-9.
  9. Shimada M, Hasegawa T, Nishimura C, et al. Anti-hypertensive effect of gamma-aminobutyric acid (GABA)-rich Chlorella on high-normal blood pressure and borderline hypertension in placebo-controlled double blind study. Clin.Exp.Hypertens. 2009;31:342-54.
  10. Inoue K, Shirai T, Ochiai H, et al. Blood-pressure-lowering effect of a novel fermented milk containing gamma-aminobutyric acid (GABA) in mild hypertensives. Eur.J.Clin.Nutr. 2003;57:490-95.
  11. Loeb C, Benassi E, Bo, GP, et al. Preliminary evaluation of the effect of GABA and phosphatidylserine in epileptic patients. Epilepsy Res. 1987;1:209-12
  12. Masson, J., Sagne, C., Hamon, M., and El, Mestikawy S. Neurotransmitter transporters in the central nervous system. Pharmacol.Rev. 1999;51(3):439-464
  13. Sil'vestrov VP, Kinitin AV, and Chesnokova, IV. [Immunological and metabolic disorders and the means for their correction in patients with chronic bronchitis]. Ter.Arkh. 1991;63:7-11.
  14. ELLIOTT, K. A. and JASPER, H. H. Gammaaminobutyric acid. Physiol Rev. 1959;39(2):383-406
  15. Gershman RN, Vasilenko MA, Iliushina GG, et al. [Gammalon in the rehabilitation in infantile cerebral palsy]. Pediatr.Akus.Ginekol. 1977;(6):26-7.
  16. Lupandin VM, Lando LI, Gromova EA, et al. [Role of biogenic amines in the pathogenesis of intellectual disorders in children with minimal psychoorganic syndromes]. Zh.Nevropatol.Psikhiatr.Im S.S.Korsakova 1978;78:1538-44.
  17. Shoulson I, Kartzinel R, and Chase TN. Huntington's disease: treatment with dipropylacetic acid and gamma-aminobutyric acid. Neurology 1976;26:61-3.
  18. Ivanova, RI and Senenkova, SI. [Experience with the use of aminalon in the complex treatment of children with meningococcal infections]. Zh.Nevropatol.Psikhiatr.Im S.S.Korsakova 1981;81(10):1502-1504.
  19. Hashimoto M, Yokota A, Matsuoka S, et al. [Choreo-ballistic status treated by GABA]. No To Hattatsu 1989;21:481-85
     

    Andere referenties m.b.t. GABA:

  • Kim, J. Y., Lee, M. Y., Ji, G. E., Lee, Y. S., and Hwang, K. T. Production of gamma-aminobutyric acid in black raspberry juice during fermentation by Lactobacillus brevis GABA100. Int.J.Food Microbiol. 3-15-2009;130(1):12-16.
  • Akama, K., Kanetou, J., Shimosaki, S., Kawakami, K., Tsuchikura, S., and Takaiwa, F. Seed-specific expression of truncated OsGAD2 produces GABA-enriched rice grains that influence a decrease in blood pressure in spontaneously hypertensive rats. Transgenic Res. 2009;18(6):865-876.
  • Nakamura, H., Takishima, T., Kometani, T., and Yokogoshi, H. Psychological stress-reducing effect of chocolate enriched with gamma-aminobutyric acid (GABA) in humans: assessment of stress using heart rate variability and salivary chromogranin A. Int J Food Sci Nutr 2009;60 Suppl 5:106-113.
  • Winsky-Sommerer, R. Role of GABAA receptors in the physiology and pharmacology of sleep. Eur.J.Neurosci. 2009;29(9):1779-1794.
  • Okita, Y., Nakamura, H., Kouda, K., Takahashi, I., Takaoka, T., Kimura, M., and Sugiura, T. Effects of vegetable containing gamma-aminobutyric acid on the cardiac autonomic nervous system in healthy young people. J.Physiol Anthropol. 2009;28(3):101-107.
  • Young, S. Z. and Bordey, A. GABA's control of stem and cancer cell proliferation in adult neural and peripheral niches. Physiology.(Bethesda.) 2009;24:171-185.
  • Likhodeev, V. A., Spasov, A. A., Isupov, I. B., and Mandrikov, V. B. [Effects of aminalon, fenibut, and picamilon on the typological parameters of cerebral hemodynamics in swimmers with dysadaptation syndrome]. Eksp.Klin.Farmakol. 2009;72(4):15-19.
  • Krnjevic, K. When and why amino acids? J.Physiol 1-1-2010;588(Pt 1):33-44
  • Yoshimura, M., Toyoshi, T., Sano, A., Izumi, T., Fujii, T., Konishi, C., Inai, S., Matsukura, C., Fukuda, N., Ezura, H., and Obata, A. Antihypertensive effect of a gamma-aminobutyric acid rich tomato cultivar 'DG03-9' in spontaneously hypertensive rats. J.Agric.Food Chem. 1-13-2010;58(1):615-619.
  • Miyazawa, T., Kawabata, T., Suzuki, T., Imai, D., Hamamoto, T., Yoshikawa, T., and Miyagawa, T. Effect of oral administration of GABA on temperature regulation in humans during rest and exercise at high ambient temperature. Osaka City Med.J. 2009;55(2):99-108
  • Li, Y., Bai, Q., Jin, X., Wen, H., and Gu, Z. Effects of cultivar and culture conditions on gamma-aminobutyric acid accumulation in germinated fava beans (Vicia faba L.). J.Sci.Food Agric. 1-15-2010;90(1):52-57.
  • Smirnov, A. N. [Cardiovascular preparations; clofibrate and aminalon]. Feldsher.Akush. 1978;43(3):37-38.
  • Meldrum, B. S. GABAergic mechanisms in the pathogenesis and treatment of epilepsy. Br.J.Clin.Pharmacol. 1989;27 Suppl 1:3S-11S.
  • Loeb, C., Marinari, U. M., Benassi, E., Besio, G., Cottalasso, D., Cupello, A., Maffini, M., Mainardi, P., Pronzato, M. A., and Scotto, P. A. Phosphatidylserine increases in vivo the synaptosomal uptake of exogenous GABA in rats. Exp.Neurol. 1988;99(2):440-446.
  • Belloni, L., Savioli, F., and Barbieri, C. [On the antihypertensive properties of gamma-aminobutyric acid. Clinical experience in 29 hypertensive patients]. Arch.Maragliano.Patol.Clin. 1966;22(1):119-145.
  • Baldrighi, G. and Tronconi, L. [Research on the antihypertensive effect induced by the mebutamate-GABA (gamma-aminobutyric acid) combination in essential hypertension]. Clin.Ter. 5-15-1966;37(3):207-234.
  • Belloni, L. and Savioli, F. [Experience in hypotensive treatment with the association of mebutamate and gamma-aminobutyric acid]. Minerva Med. 2-17-1967;58(14):501-509.
  • Jones, E. A., Schafer, D. F., Ferenci, P., and Pappas, S. C. The GABA hypothesis of the pathogenesis of hepatic encephalopathy: current status. Yale J.Biol.Med. 1984;57(3):301-316
  • Garkusha, L. G., Kukhtevich, I. I., and Proskurkina, O. A. [Treatment of chronic diffuse arachnoiditis with aminalon]. Vrach.Delo 1978;(1):114-116.
  • Melis, G. B., Paoletti, A. M., Mais, V., and Fioretti, P. Interference of dopamine infusion on gamma-amino butyric acid (GABA)-stimulated prolactin increase. J.Endocrinol.Invest 1980;3(4):445-448.
  • Nurnberger JI Jr, Berrettini WH, Simmons-Alling S, et al. Intravenous GABA administration is anxiogenic in man. Psychiatry Res 1986;19:113-7
  • Kawabata, K., Tanaka, T., Murakami, T., Okada, T., Murai, H., Yamamoto, T., Hara, A., Shimizu, M., Yamada, Y., Matsunaga, K., Kuno, T., Yoshimi, N., Sugie, S., and Mori, H. Dietary prevention of azoxymethane-induced colon carcinogenesis with rice-germ in F344 rats. Carcinogenesis 1999;20(11):2109-2115.
  • Mori, H., Kawabata, K., Yoshimi, N., Tanaka, T., Murakami, T., Okada, T., and Murai, H. Chemopreventive effects of ferulic acid on oral and rice germ on large bowel carcinogenesis. Anticancer Res. 1999;19(5A):3775-3778.
  • Poemnyi, F. A. and Trubnikov, B. M. [Treatment of infectious-toxic and traumatic lesion, of the hypothalamic region with aminalon and gammalon]. Klin.Med.(Mosk) 1975;53(9):52-55.
  • Benassi, E., Besio, G., Cupello, A., Mainardi, P., Patrone, A., Rapallino, M. V., Vignolo, L., and Loeb, C. W. Evaluation of the mechanisms by which gamma-amino-butyric acid in association with phosphatidylserine exerts an antiepileptic effect in the rat. Neurochem.Res. 1992;17(12):1229-1233.
  • AWAPARA, J., LANDUA, A. J., FUERST, R., and SEALE, B. Free gamma-aminobutyric acid in brain. J.Biol.Chem. 1950;187(1):35-39.
  • ROBERTS, E. and FRANKEL, S. gamma-Aminobutyric acid in brain: its formation from glutamic acid. J.Biol.Chem. 1950;187(1):55-63.
  • UDENFRIEND, S. Identification of gamma-aminobutyric acid in brain by the isotope derivative method. J.Biol.Chem. 1950;187(1):65-69.
  • Hayakawa, K., Kimura, M., Kasaha, K., Matsumoto, K., Sansawa, H., and Yamori, Y. Effect of a gamma-aminobutyric acid-enriched dairy product on the blood pressure of spontaneously hypertensive and normotensive Wistar-Kyoto rats. Br.J.Nutr. 2004;92(3):411-417.
  • Shizuka, F., Kido, Y., Nakazawa, T., Kitajima, H., Aizawa, C., Kayamura, H., and Ichijo, N. Antihypertensive effect of gamma-amino butyric acid enriched soy products in spontaneously hypertensive rats. Biofactors 2004;22(1-4):165-167.
  • Belelli, D. and Lambert, J. J. Neurosteroids: endogenous regulators of the GABA(A) receptor. Nat.Rev.Neurosci. 2005;6(7):565-575.
  • Park, K. B. and Oh, S. H. Cloning, sequencing and expression of a novel glutamate decarboxylase gene from a newly isolated lactic acid bacterium, Lactobacillus brevis OPK-3. Bioresour.Technol. 2007;98(2):312-319.
  • Watanabe, M., Maemura, K., Oki, K., Shiraishi, N., Shibayama, Y., and Katsu, K. Gamma-aminobutyric acid (GABA) and cell proliferation: focus on cancer cells. Histol.Histopathol. 2006;21(10):1135-1141.
  • Schwartz, T. L. and Nihalani, N. Tiagabine in anxiety disorders. Expert.Opin.Pharmacother. 2006;7(14):1977-1987.
  • Yamakoshi, J., Fukuda, S., Satoh, T., Tsuji, R., Saito, M., Obata, A., Matsuyama, A., Kikuchi, M., and Kawasaki, T. Antihypertensive and natriuretic effects of less-sodium soy sauce containing gamma-aminobutyric acid in spontaneously hypertensive rats. Biosci.Biotechnol.Biochem. 2007;71(1):165-173.
  • Ouyang, C., Guo, L., Lu, Q., Xu, X., and Wang, H. Enhanced activity of GABA receptors inhibits glutamate release induced by focal cerebral ischemia in rat striatum. Neurosci.Lett. 6-13-2007;420(2):174-178
  • Lu, J. and Greco, M. A. Sleep circuitry and the hypnotic mechanism of GABAA drugs. J.Clin.Sleep Med. 4-15-2006;2(2):S19-S26.
  • Cho, Y. R., Chang, J. Y., and Chang, H. C. Production of gamma-aminobutyric acid (GABA) by Lactobacillus buchneri isolated from kimchi and its neuroprotective effect on neuronal cells. J.Microbiol.Biotechnol. 2007;17(1):104-109.
  • Powers, M. E., Yarrow, J. F., McCoy, S. C., and Borst, S. E. Growth hormone isoform responses to GABA ingestion at rest and after exercise. Med.Sci.Sports Exerc. 2008;40(1):104-110.
  • Yogeeswari, P., Ragavendran, J. V., and Sriram, D. An update on GABA analogs for CNS drug discovery. Recent Pat CNS.Drug Discov. 2006;1(1):113-118.
  • Glebova, O. S. [Peculiarities of neuro-psychological and autonomic disorders in patients with remote consequences of closed craniocerebral injury]. Lik.Sprava. 2007;(5-6):85-89.
  • Akihiro, T., Koike, S., Tani, R., Tominaga, T., Watanabe, S., Iijima, Y., Aoki, K., Shibata, D., Ashihara, H., Matsukura, C., Akama, K., Fujimura, T., and Ezura, H. Biochemical mechanism on GABA accumulation during fruit development in tomato. Plant Cell Physiol 2008;49(9):1378-1389.
  • Maemura, K., Shiraishi, N., Sakagami, K., Kawakami, K., Inoue, T., Murano, M., Watanabe, M., and Otsuki, Y. Proliferative effects of gamma-aminobutyric acid on the gastric cancer cell line are associated with extracellular signal-regulated kinase 1/2 activation. J.Gastroenterol.Hepatol. 2009;24(4):688-696.
  • Furukawa, T. and Kushiku, K. Antagonism by gamma-aminobutyric acid of the stimulant effect of angiotensin II on cardiac sympathetic ganglia in spinal dogs. Naunyn Schmiedebergs Arch.Pharmacol. 1981;317(2):149-153.
  • Danilova, I. N., Neretin, V. I., and Nesterova, L. A. [Effect of aminalon electrophoresis on brain bioelectrical activity in cerebral atherosclerosis patients with disordered cerebral blood circulation]. Vopr.Kurortol.Fizioter.Lech.Fiz Kult. 1980;(4):13-17.
  • Cavagnini, F., Benetti, G., Invitti, C., Ramella, G., Pinto, M., Lazza, M., Dubini, A., Marelli, A., and Muller, E. E. Effect of gamma-aminobutyric acid on growth hormone and prolactin secretion in man: influence of pimozide and domperidone. J.Clin.Endocrinol.Metab 1980;51(4):789-792.
  • Tillakaratne, N. J., Medina-Kauwe, L., and Gibson, K. M. gamma-Aminobutyric acid (GABA) metabolism in mammalian neural and nonneural tissues. Comp Biochem.Physiol A Physiol 1995;112(2):247-263.
  • Abe, Y., Umemura, S., Sugimoto, K., Hirawa, N., Kato, Y., Yokoyama, N., Yokoyama, T., Iwai, J., and Ishii, M. Effect of green tea rich in gamma-aminobutyric acid on blood pressure of Dahl salt-sensitive rats. Am.J.Hypertens. 1995;8(1):74-79.
  • Aanesen, A., Fried, G., Andersson, E., and Gottlieb, C. Evidence for gamma-aminobutyric acid specific binding sites on human spermatozoa. Hum.Reprod. 1995;10(7):1885-1890.
  • Calogero, A. E., Hall, J., Fishel, S., Green, S., Hunter, A., and D'Agata, R. Effects of gamma-aminobutyric acid on human sperm motility and hyperactivation. Mol.Hum.Reprod. 1996;2(10):733-738.
  • Kathiresan, A., Tung, P., Chinnappa, C. C., and Reid, D. M. gamma-Aminobutyric acid stimulates ethylene biosynthesis in sunflower. Plant Physiol 1997;115(1):129-135
  • Enna, S. J. GABA. San Diego: Academic Press/Elsevier;2006.
  • Ackermann, D. Über ein neues, auf bakteriellem Wege gewinnbares, Aporrhegma. Hoppe-Seyler´s Zeitschrift für physiologische Chemie 1910;69(3-4):273-281.
  • Kalant H, Roschlau WHE, Eds. Principles of Med. Pharmacology. New York, NY: Oxford Univ Press, 1998
  • Bloom FE, Kupfer DJ. Psychopharmacology: The Fourth Generation of Progress. New York, NY: Raven Press, Ltd., 1995
  • Cocito L, Bianchetti A, Bossi L, et al. GABA and phosphatidylserine in human photosensitivity: a pilot study. Epilepsy Res 1994;17:49-53
  • Lupandin VM, Lando LI, Gromova EA, et al. [Role of biogenic amines in the pathogenesis of intellectual disorders in children with minimal psychoorganic syndromes]. Zh.Nevropatol.Psikhiatr.Im S.S.Korsakova 1978;78:1538-44.
  • Bustamante J, Lodge JK, Marcocci L, Tritschler HJ, Packer L, Rihn BH. Alpha-lipoic acid in liver metabolism and disease. Free Radic Biol Med 1998; 24: 1023-1039.
  • Busse E, Zimmer G, Schopohl B, et al. Influence of alpha-lipoic acid on intracellular glutathione in vitro and in vivo. Arzneimittel-Forschung 1992; 42: pp. 829-831.
  • Chidlow G, Schmidt K, Wood JP, Melena J, Osborne NN. Alpha-lipoic acid protects the retina against ischemia-reperfusion. Neuropharmacology 2002 Nov;43(6):1015-1025
  • Evans JL, Goldfine ID. Alpha-lipoic acid: a multifunctional antioxidant that improves insulin sensitivity in patients with type 2 diabetes. Diabetes Technol Ther 2000 Autumn;2(3):401-13 2002; 2: 401-13.
  • Filina AA, Davydova NG, Endrikhovskii SN, et al. Lipoic acid as a means of metabolic therapy of open-angle glaucoma. Vestn Oftalmol 1995;111:6-8.
  • Head KA. Natural therapies for ocular disorders, part two: cataracts and glaucoma. Altern Med Rev 2001 Apr;6(2):141-66 2002; 6: 141-66.
  • Jung-Min Koh, Young-Sun Lee, Chang-Hyun Byun, Eun-Ju Chang, Hyunsoo Kim, Yong Hee Kim, Hong-Hee Kim, and Ghi Su Kim. -Lipoic acid suppresses osteoclastogenesis despite increasing the receptor activator of nuclear factor B ligand/osteoprotegerin ratio in human bone marrow stromal cells. J. Endocrinol., Jun 2005; 185: 401 – 413
  • Biewenga GP, Haenen GR, Bast A. The pharmacology of the antioxidant lipoic acid. Gen Pharmacol 1997; 29: 315-331.
  • Alternative Medicine Review Volume 12, Number 3 September 2007
  • Benassi E, Besio G, Cupello A, Mainardi P, Patrone A, Rapallino MV, Vignolo L, Loeb CW. Evaluation of the mechanisms by which gamma-amino-butyric acid in association with phosphatidylserine exerts an antiepileptic effect in the rat. Neurochem Res 1992 Dec;17(12):1229-33
  • Cavagnini F, Pinto M, Dubini A, Invitti C, Cappelletti G, Polli EE. Effects of gamma aminobutyric acid (GABA) and muscimol on endocrine pancreatic function in man. Metabolism. 1982 Jan;31(1):73-7
  • Jia F, Yue M, Chandra D, Keramidas A, Goldstein PA, Homanics GE, Harrison NL. Taurine is a potent activator of extrasynaptic GABA(A) receptors in the thalamus. J Neurosci 2008 Jan 2;28(1):106-15
  • Kalueff A, Nutt DJ. Theoretical/Review Article: Role of GABA in memory and anxiety Depression and Anxiety 4:100-110 (1996/1997)
  • Levy LM, Degnan AJ. GABA-Based Evaluation of Neurologic Conditions: MR Spectroscopy. AJNR AM J Neuroradiol 2013 Feb;34:259-65
  • Natural Standard. Gamma-aminobutyric (GABA). 2013
  • Powers ME, Yarrow JF, McCoy SC, Borst SE. Growth hormone isoform responses to GABA ingestion at rest and after exercise. Med Sci Sports Exerc. 2008 Jan;40(1):104-10
  • Song NY, Shi HB, Li CY, Yin SK. Interaction between taurine and GABA(A)/glycine receptors in neurons of the rat anteroventral cochlear nucleus. Brain Res. 2012 Sep 7;1472:1-10
  • Takeshima K, Yamatsu A, Yamashita Y, Watabe K, Horie N, Masuda K, Kim M. Subchronic toxicity evaluation of y-aminobutyric acid (GABA) in rats. Food Chem Toxicol. 2014  feb;12;68C:128-134
  • The Role of GABA in the pathogenesis and treatment of anxiety and other neuropsychiatric disorders http://www.vcu-cme.org/gaba/overview.html
  • Uetake K, Okumoto A, Tani N, Goto A, Tanaka T. Calming effect of orally administered y-aminobutyric acid in Shih Tzu dogs. Anim Sci J 2012 Dec;83;(12):796-8 
  • Xie WY et al. Effect of y-aminobutyric acid on growth performance and immune function in chicks under beak trimming stress; Anim Sci J 2013;84(2):121-129 
  • Kalant H, Roschlau WHE, Eds. Principles of Med. Pharmacology. New York, NY: Oxford Univ Press, 1998 
  • Bloom FE, Kupfer DJ. Psychopharmacology: The Fourth Generation of Progress. New York, NY: Raven Press, Ltd., 1995.
  • Cavagnini F, Invitti C, Pinto M, et al. Effect of acute and repeated administration of gamma aminobutyric acid (GABA) on growth hormone and prolactin secretion in man. Acta Endocrinol (Copenh) 1980;93:149-54
  • Nurnberger JI Jr, Berrettini WH, Simmons-Alling S, et al. Intravenous GABA administration is anxiogenic in man. Psychiatry Res 1986;19:113-7
  • Lupandin VM, Lando LI, Gromova EA, et al. [Role of biogenic amines in the pathogenesis of intellectual disorders in children with minimal psychoorganic syndromes]. Zh.Nevropatol.Psikhiatr.Im S.S.Korsakova 1978;78:1538-44
  • Sil'vestrov VP, Kinitin AV, and Chesnokova, IV. [Immunological and metabolic disorders and the means for their correction in patients with chronic bronchitis]. Ter.Arkh. 1991;63:7-11
  • Mishunina TM, Kononenko VI, Komissarenko IV, et al. [The effect of GABA-ergic preparations on the function of the hypothalamo-hypophyseal-adrenal system in patients with Itsenko-Cushing disease]. Probl.Endokrinol.(Mosk) 1991;37:28-31
  • Shoulson I, Kartzinel R, and Chase TN. Huntington's disease: treatment with dipropylacetic acid and gamma-aminobutyric acid. Neurology 1976;26:61-3
  • Shimada M, Hasegawa T, Nishimura C, et al. Anti-hypertensive effect of gamma-aminobutyric acid (GABA)-rich Chlorella on high-normal blood pressure and borderline hypertension in placebo-controlled double blind study. Clin.Exp.Hypertens2009;31:342-54
  • Ivanova, RI and Senenkova, SI. [Experience with the use of aminalon in the complex treatment of children with meningococcal infections]. Zh.Nevropatol.Psikhiatr.Im S.S.Korsakova 1981;81(10):1502-1504
  • Hashimoto M, Yokota A, Matsuoka S, et al. [Choreo-ballistic status treated by GABA]. No To Hattatsu 1989;21:481-85
  • Weeks, B. S. Formulations of dietary supplements and herbal extracts for relaxation and anxiolytic action: Relarian. Med Sci Monit. 2009;15(11):RA256-RA262
  • Masson, J., Sagne, C., Hamon, M., and El, Mestikawy S. Neurotransmitter transporters in the central nervous system. Pharmacol.Rev. 1999;51(3):439-464
  • Kawabata, K., Tanaka, T., Murakami, T., Okada, T., Murai, H., Yamamoto, T., Hara, A., Shimizu, M., Yamada, Y., Matsunaga, K., Kuno, T., Yoshimi, N., Sugie, S., and Mori, H. Dietary prevention of azoxymethane-induced colon carcinogenesis with rice-germ in F344 rats. Carcinogenesis 1999;20(11):2109-2115
  • Mori, H., Kawabata, K., Yoshimi, N., Tanaka, T., Murakami, T., Okada, T., and Murai, H. Chemopreventive effects of ferulic acid on oral and rice germ on large bowel carcinogenesis. Anticancer Res. 1999;19(5A):3775-3778
  • Poemnyi, F. A. and Trubnikov, B. M. [Treatment of infectious-toxic and traumatic lesion, of the hypothalamic region with aminalon and gammalon]. Klin.Med.(Mosk) 1975;53(9):52-55
  • ELLIOTT, K. A. and JASPER, H. H. Gammaaminobutyric acid. Physiol Rev. 1959;39(2):383-406
  • Benassi, E., Besio, G., Cupello, A., Mainardi, P., Patrone, A., Rapallino, M. V., Vignolo, L., and Loeb, C. W. Evaluation of the mechanisms by which gamma-amino-butyric acid in association with phosphatidylserine exerts an antiepileptic effect in the rat. Neurochem.Res. 1992;17(12):1229-1233
  • AWAPARA, J., LANDUA, A. J., FUERST, R., and SEALE, B. Free gamma-aminobutyric acid in brain. J.Biol.Chem. 1950;187(1):35-39
  • ROBERTS, E. and FRANKEL, S. gamma-Aminobutyric acid in brain: its formation from glutamic acid. J.Biol.Chem. 1950;187(1):55-63
  • UDENFRIEND, S. Identification of gamma-aminobutyric acid in brain by the isotope d Hayakawa, K., Kimura, M., Kasaha, K., Matsumoto, K., Sansawa, H., and Yamori, Y. Effect of a gamma-aminobutyric acid-enriched dairy product on the blood pressure of spontaneously hypertensive and normotensive Wistar-Kyoto rats. Br.J.Nutr. 2004;92(3):411-417erivative method. J.Biol.Chem. 1950;187(1):65-69
  • Shizuka, F., Kido, Y., Nakazawa, T., Kitajima, H., Aizawa, C., Kayamura, H., and Ichijo, N. Antihypertensive effect of gamma-amino butyric acid enriched soy products in spontaneously hypertensive rats. Biofactors 2004;22(1-4):165-167
  • Belelli, D. and Lambert, J. J. Neurosteroids: endogenous regulators of the GABA(A) receptor. Nat.Rev.Neurosci. 2005;6(7):565-575
  • Park, K. B. and Oh, S. H. Cloning, sequencing and expression of a novel glutamate decarboxylase gene from a newly isolated lactic acid bacterium, Lactobacillus brevis OPK-3. Bioresour.Technol. 2007;98(2):312-319
  • Watanabe, M., Maemura, K., Oki, K., Shiraishi, N., Shibayama, Y., and Katsu, K. Gamma-aminobutyric acid (GABA) and cell proliferation: focus on cancer cells. Histol.Histopathol. 2006;21(10):1135-1141
  • Schwartz, T. L. and Nihalani, N. Tiagabine in anxiety disorders. Expert.Opin.Pharmacother. 2006;7(14):1977-1987
  • Yamakoshi, J., Fukuda, S., Satoh, T., Tsuji, R., Saito, M., Obata, A., Matsuyama, A., Kikuchi, M., and Kawasaki, T. Antihypertensive and natriuretic effects of less-sodium soy sauce containing gamma-aminobutyric acid in spontaneously hypertensive rats. Biosci.Biotechnol.Biochem. 2007;71(1):165-173
  • Ouyang, C., Guo, L., Lu, Q., Xu, X., and Wang, H. Enhanced activity of GABA receptors inhibits glutamate release induced by focal cerebral ischemia in rat striatum. Neurosci.Lett. 6-13-2007;420(2):174-178
  • Lu, J. and Greco, M. A. Sleep circuitry and the hypnotic mechanism of GABAA drugs. J.Clin.Sleep Med. 4-15-2006;2(2):S19-S26
  • Kim, J. Y., Lee, M. Y., Ji, G. E., Lee, Y. S., and Hwang, K. T. Production of gamma-aminobutyric acid in black raspberry juice during fermentation by Lactobacillus brevis GABA100. Int.J.Food Microbiol. 3-15-2009;130(1):12-16.
  • Akama, K., Kanetou, J., Shimosaki, S., Kawakami, K., Tsuchikura, S., and Takaiwa, F. Seed-specific expression of truncated OsGAD2 produces GABA-enriched rice grains that influence a decrease in blood pressure in spontaneously hypertensive rats. Transgenic Res. 2009;18(6):865-876.
  • Nakamura, H., Takishima, T., Kometani, T., and Yokogoshi, H. Psychological stress-reducing effect of chocolate enriched with gamma-aminobutyric acid (GABA) in humans: assessment of stress using heart rate variability and salivary chromogranin A. Int J Food Sci Nutr 2009;60 Suppl 5:106-113
  • Winsky-Sommerer, R. Role of GABAA receptors in the physiology and pharmacology of sleep. Eur.J.Neurosci. 2009;29(9):1779-1794
  • Okita, Y., Nakamura, H., Kouda, K., Takahashi, I., Takaoka, T., Kimura, M., and Sugiura, T. Effects of vegetable containing gamma-aminobutyric acid on the cardiac autonomic nervous system in healthy young people. J.Physiol Anthropol. 2009;28(3):101-107
  • Young, S. Z. and Bordey, A. GABA's control of stem and cancer cell proliferation in adult neural and peripheral niches. Physiology.(Bethesda.) 2009;24:171-185.
  • Likhodeev, V. A., Spasov, A. A., Isupov, I. B., and Mandrikov, V. B. [Effects of aminalon, fenibut, and picamilon on the typological parameters of cerebral hemodynamics in swimmers with dysadaptation syndrome]. Eksp.Klin.Farmakol. 2009;72(4):15-19
  • Krnjevic, K. When and why amino acids? J.Physiol 1-1-2010;588(Pt 1):33-44
  • Yoshimura, M., Toyoshi, T., Sano, A., Izumi, T., Fujii, T., Konishi, C., Inai, S., Matsukura, C., Fukuda, N., Ezura, H., and Obata, A. Antihypertensive effect of a gamma-aminobutyric acid rich tomato cultivar 'DG03-9' in spontaneously hypertensive rats. J.Agric.Food Chem. 1-13-2010;58(1):615-619
  • Miyazawa, T., Kawabata, T., Suzuki, T., Imai, D., Hamamoto, T., Yoshikawa, T., and Miyagawa, T. Effect of oral administration of GABA on temperature regulation in humans during rest and exercise at high ambient temperature. Osaka City Med.J. 2009;55(2):99-108
  • Li, Y., Bai, Q., Jin, X., Wen, H., and Gu, Z. Effects of cultivar and culture conditions on gamma-aminobutyric acid accumulation in germinated fava beans (Vicia faba L.). J.Sci.Food Agric. 1-15-2010;90(1):52-57
  • Smirnov, A. N. [Cardiovascular preparations; clofibrate and aminalon]. Feldsher.Akush. 1978;43(3):37-38
  • Meldrum, B. S. GABAergic mechanisms in the pathogenesis and treatment of epilepsy. Br.J.Clin.Pharmacol. 1989;27 Suppl 1:3S-11S
  • Belloni, L., Savioli, F., and Barbieri, C. [On the antihypertensive properties of gamma-aminobutyric acid. Clinical experience in 29 hypertensive patients]. Arch.Maragliano.Patol.Clin. 1966;22(1):119-145
  • Baldrighi, G. and Tronconi, L. [Research on the antihypertensive effect induced by the mebutamate-GABA (gamma-aminobutyric acid) combination in essential hypertension]. Clin.Ter. 5-15-1966;37(3):207-234
  • Jones, E. A., Schafer, D. F., Ferenci, P., and Pappas, S. C. The GABA hypothesis of the pathogenesis of hepatic encephalopathy: current status. Yale J.Biol.Med. 1984;57(3):301-316
  • Belloni, L. and Savioli, F. [Experience in hypotensive treatment with the association of mebutamate and gamma-aminobutyric acid]. Minerva Med. 2-17-1967;58(14):501-509
  • Garkusha, L. G., Kukhtevich, I. I., and Proskurkina, O. A. [Treatment of chronic diffuse arachnoiditis with aminalon]. Vrach.Delo 1978;(1):114-116
  • Melis, G. B., Paoletti, A. M., Mais, V., and Fioretti, P. Interference of dopamine infusion on gamma-amino butyric acid (GABA)-stimulated prolactin increase. J.Endocrinol.Invest 1980;3(4):445-448
  • Furukawa, T. and Kushiku, K. Antagonism by gamma-aminobutyric acid of the stimulant effect of angiotensin II on cardiac sympathetic ganglia in spinal dogs. Naunyn Schmiedebergs Arch.Pharmacol. 1981;317(2):149-153
  • Danilova, I. N., Neretin, V. I., and Nesterova, L. A. [Effect of aminalon electrophoresis on brain bioelectrical activity in cerebral atherosclerosis patients with disordered cerebral blood circulation]. Vopr.Kurortol.Fizioter.Lech.Fiz Kult. 1980;(4):13-17
  • Cavagnini, F., Benetti, G., Invitti, C., Ramella, G., Pinto, M., Lazza, M., Dubini, A., Marelli, A., and Muller, E. E. Effect of gamma-aminobutyric acid on growth hormone and prolactin secretion in man: influence of pimozide and domperidone. J.Clin.Endocrinol.Metab 1980;51(4):789-792.
  • Tillakaratne, N. J., Medina-Kauwe, L., and Gibson, K. M. gamma-Aminobutyric acid (GABA) metabolism in mammalian neural and nonneural tissues. Comp Biochem.Physiol A Physiol 1995;112(2):247-263
  • Abe, Y., Umemura, S., Sugimoto, K., Hirawa, N., Kato, Y., Yokoyama, N., Yokoyama, T., Iwai, J., and Ishii, M. Effect of green tea rich in gamma-aminobutyric acid on blood pressure of Dahl salt-sensitive rats. Am.J.Hypertens. 1995;8(1):74-79
  • Cho, Y. R., Chang, J. Y., and Chang, H. C. Production of gamma-aminobutyric acid (GABA) by Lactobacillus buchneri isolated from kimchi and its neuroprotective effect on neuronal cells. J.Microbiol.Biotechnol. 2007;17(1):104-109

Gerelateerde aandoeningen

Aandoening Dagdosering*
ADHD 1 x daags 250 mg
Angst 1-3 x daags 250 mg laten smelten onder de tong
Depressie 250 mg als smelttablet laten smelten onder de tong
Examenvrees 1 – 2 x 250 mg als smelttablet laten smelten onder de tong, 2 uur voor examen innemen
Fibromyalgie 2 x daags 250 mg laten smelten onder de tong
Pre Menstrueel Syndroom 1 x daags 250 mg
Slaapstoornissen 1 x daags 250 mg Als smelttablet onder de tong.