Orthomoleculair kennisinstituut
Menu

Citroenmelisse

In het kort
  • Citroenmelisse is een plant met een citroengeur die oorspronkelijk afkomstig is uit Zuid-Europa, Klein-Azië en Noord-Afrika.
  • Dit kruid wordt al eeuwenlang gebruikt in diverse culturen vanwege zijn kalmerende eigenschappen en het vermogen om angst te verminderen.
  • Naast het intern gebruik, bijvoorbeeld als thee of supplement, kan citroenmelisse ook worden gebruikt in aromatherapie.
  • Citroenmelisse wordt onder andere ingezet bij depressie, stress, angst, spanning, koortsblaasjes en voor het verminderen van pijn.
In het kort

Wat is citroenmelisse?

Citroenmelisse (Melissa officinalis) is een plant met een citroengeur die oorspronkelijk afkomstig is uit Zuid-Europa, Klein-Azië en Noord-Afrika. Het kruid wordt al eeuwenlang in verschillende culturen gebruikt vanwege zijn kalmerende en angstverminderende eigenschappen.

De delen van de citroenmelisse die voor gebruik kunnen worden geoogst, zijn de bladeren en de olie uit de bladeren. Deze plant bevat onder meer citronellale, nerale en geraniale monoterpenoïde aldehyden; flavonoïden, waaronder luteoline; en polyfenolverbindingen, waaronder rozemarijnzuur, cafeïnezuur en tannines. Daarnaast bevatten ze monoterpeenglycosiden en triterpenoïden, waaronder oleanolzuur en ursolzuur. De etherische olie van citroenmelisse is rijk aan terpenen, voornamelijk geoxygeneerde monoterpenen zoals citronellal, neral en geranial, evenals sesquiterpenoïden.

Wat is citroenmelisse?

Gebruik

Citroenmelisse wordt in de traditionele geneeskunde gebruikt om symptomen van depressie te verlichten. Het heeft kalmerende eigenschappen die de gemoedstoestand kunnen verbeteren en stress kunnen verminderen, wat bijzonder nuttig is voor mensen die lijden aan depressie.

Depressie wordt vaak geassocieerd met verhoogde niveaus van stress en angst. Citroenmelisse kan het zenuwstelsel kalmeren en de niveaus van stress en angst verlagen, wat een positief effect kan hebben op de symptomen van depressie. Het kan ook helpen om de slaapkwaliteit te verbeteren, wat een belangrijke rol speelt bij de behandeling van depressie, aangezien slaapstoornissen vaak geassocieerd worden met depressieve symptomen. Het is ook belangrijk om te vermelden dat citroenmelisse bepaalde chemische stoffen bevat die een rol kunnen spelen bij het verbeteren van de stemming. Rozemarijnzuur, een van de actieve stoffen in citroenmelisse, is bijvoorbeeld in onderzoeken geassocieerd met stemming verbeterende effecten.

Citroenmelisse wordt vaak gebruikt in de behandeling van koortsblaasjes (ook wel bekend als orale herpes of herpes labialis) vanwege zijn antivirale eigenschappen. Koortsblaasjes worden veroorzaakt door het herpes simplex virus type 1 (HSV-1), en er is enig bewijs dat de etherische olie van citroenmelisse kan helpen dit virus te bestrijden. Er zijn een aantal studies die hebben aangetoond dat een crème met citroenmelisse extract de genezing van koortsblaasjes kan versnellen, en ook de frequentie van toekomstige uitbraken kan verminderen. Dit is waarschijnlijk te danken aan de antivirale eigenschappen van het kruid, dat de vermenigvuldiging van het herpesvirus kan beperken.

Citroenmelisse wordt vaak ingezet om spanning en stress te verminderen vanwege zijn kalmerende eigenschappen. Het kruid bevat stoffen die bekend staan om hun ontspannende werking op het zenuwstelsel. Deze werking kan helpen bij het verlichten van gevoelens van onrust en nervositeit, die vaak optreden bij hoge spanning. Een deel van de manier waarop citroenmelisse dit doet, is door het bevorderen van de productie van GABA, een neurotransmitter in de hersenen die helpt om angst en stress te verminderen. Bovendien zijn er onderzoeken die suggereren dat citroenmelisse de symptomen van angststoornissen en slapeloosheid kan verminderen, beide vaak geassocieerd met hoge spanning.

Naast het intern gebruik, bijvoorbeeld als thee of supplement, kan citroenmelisse ook worden gebruikt in aromatherapie. De geur van citroenmelisse kan een kalmerend effect hebben en kan helpen om een ontspannen omgeving te creëren.

Gebruik

Werking

Antibacteriële effecten

Onderzoek in laboratoriumomstandigheden toont aan dat citroenmelisse de groei van verschillende bacteriestammen Er is een verband vastgesteld tussen het prikkelbaredarmsyndroom en onregelmatigheden in de darmflora en bacteriële overgroei in de dunne darm. De antibacteriële effecten van citroenmelisse zouden daarom kunnen helpen bij deze aandoening. Ander laboratoriumonderzoek toont aan dat citroenmelisse ook de vorming van biofilms tegengaat.

Schimmelwerende effecten

Uit laboratoriumstudies blijkt dat citroenmelisse de groei van diverse soorten gisten kan afremmen, zoals de Candida albicans.

Schildklierremmende effecten

In laboratoriumonderzoek is aangetoond dat stoffen in citroenmelisse-extract aan het schildklierstimulerend hormoon (TSH) kunnen hechten, waardoor het binden aan de TSH-receptor wordt voorkomen. Dit leidt tot de remming van de adenylaatcyclase-activiteit die door TSH wordt gestimuleerd. Uit onderzoek bij dieren is gebleken dat citroenmelisse-extract de hoeveelheid circulerend schildklierstimulerend hormoon (TSH) verlaagt en de afscheiding van de schildklier remt.

Antivirale effecten

Uit laboratoriumonderzoek blijkt dat citroenmelisse antivirale effecten heeft tegen verschillende virussen, waaronder de ziekte van Newcastle, vaccinia, het Semliki Forest-virus, het herpes simplex-virus en het humaan immunodeficiëntievirus. Deze effecten worden toegeschreven aan de tannine- en polyfenolcomponenten van citroenmelisse.

Lipide effecten

Uit een meta-analyse van kleine, gevarieerde klinische onderzoeken bij gezonde patiënten en bij patiënten met verschillende gezondheidsproblemen, zoals type 2 diabetes en chronische angina pectoris, blijkt dat het oraal innemen van citroenmelisse de niveaus van totaal cholesterol enigszins zou kunnen verlagen, maar niet de niveaus van LDL-cholesterol of triglyceriden, vergeleken met een placebo.

Neurologische/CZS-effecten

Citroenmelisse bevat stoffen als citronellale, nerale en geraniale monoterpenoïde aldehyden, flavonoïden en polyfenolverbindingen zoals rozemarijnzuur, en monoterpeenglycosiden. Deze bestanddelen zijn mogelijk verantwoordelijk voor de effecten die het gedroogde blad van citroenmelisse en zijn etherische olie kunnen hebben op gedrag. Sommige studies suggereren dat citroenmelisse een interactie kan hebben met acetylcholinereceptoren, met zowel nicotine- als muscarinebindende eigenschappen. Uit klinisch onderzoek is gebleken dat citroenmelisse een kalmerende werking heeft en de waakzaamheid kan verminderen. De cholinerge modulatie lijkt een rol te spelen in de effecten van citroenmelisse op geheugen en waakzaamheid.

Voorlopig klinisch onderzoek suggereert dat citroenmelisse angstremmende, effecten kan hebben die kunnen helpen bij het verminderen van symptomen zoals hartkloppingen. Verder klinisch onderzoek suggereert dat citroenmelisse, wanneer het wordt gecombineerd met valeriaan, passiebloem en hoefblad, de subjectieve angstscores kan verlagen. Dierstudies tonen aan dat citroenmelisse dosisafhankelijke kalmerende effecten heeft.

Citroenmelisse wordt ook gebruikt in de aromatherapie. De etherische olie van citroenmelisse bevat terpenen die snel door de longen worden opgenomen en de bloed-hersenbarrière kunnen passeren. Bovendien kunnen deze stoffen cholinerge activiteit bezitten of een interactie hebben met gamma-aminoboterzuur (GABA)-receptoren.

Effecten op gewichtsverlies

Voorlopig onderzoek bij dieren toont aan dat het innemen van een specifieke kruidencombinatie (Ob-X), bestaande uit citroenmelisse, witte moerbei en yin chen, bijdraagt aan de vermindering van lichaamsgewicht, viscerale vetmassa, totaal cholesterol en triglyceriden bij zwaarlijvige muizen. Deze mix van kruiden lijkt het vermogen te hebben om de groei en ontwikkeling van het vetweefsel dat bijdraagt aan obesitas te verminderen, en dit door angiogenese – de vorming van nieuwe bloedvaten – te onderdrukken.

Werking

Veiligheid

Het lijkt veilig om citroenmelisse oraal te gebruiken in hoeveelheden die normaal in voedsel voorkomen. Het is waarschijnlijk veilig om citroenmelisse oraal te gebruiken gedurende een korte periode. Citroenmelisse-extract wordt over het algemeen zonder problemen geconsumeerd in een dosis van 500 mg per dag gedurende zes maanden, of in een dosis van 3000 mg per dag gedurende twee maanden. Citroenmelisse-extract, gemaakt van gedroogde bladeren en met een concentratie van 1%, wordt tot vier keer per dag veilig gebruikt voor een korte periode.

Kinderen

Voor kinderen is het waarschijnlijk veilig om citroenmelisse oraal te gebruiken voor een korte periode. Een enkele dosis van 3-6 mg/kg citroenmelisse-extract is veilig gebruikt bij kinderen van 6-7 jaar oud. Een specifiek combinatieproduct met 80 mg citroenmelissebladextract en 160 mg valeriaanwortelextract is veilig gebruikt bij kinderen onder de 12 jaar gedurende 30 dagen. Voor baby’s tot 4 weken oud zijn producten met meerdere ingrediënten die 64-97 mg citroenmelisse per dag bevatten, veilig gebruikt voor maximaal zeven dagen.

Zwangerschap en borstvoeding

Informatie over de veiligheid van citroenmelisse tijdens zwangerschap en borstvoeding is niet voldoende betrouwbaar, daarom is het beter om het gebruik te vermijden tijdens deze perioden.

Veiligheid

Interacties

Theoretisch zou gelijktijdig gebruik van citroenmelisse additieve effecten kunnen hebben met medicijnen of supplementen die het centraal zenuwstelsel (CZS) onderdrukken. Citroenmelisse lijkt een CZS-onderdrukkende werking te hebben bij dieren en bij mensen.

Theoretisch zou citroenmelisse een interactie kunnen hebben met medicijnen of supplementen voor de schildklier. In vitro binden bestanddelen van citroenmelisse-extract aan schildklierstimulerend hormoon (TSH), waardoor TSH-receptorbinding wordt voorkomen en de door TSH gestimuleerde adenylaatcyclase-activiteit wordt geremd. Bij dieren is aangetoond dat citroenmelisse-extract de niveaus van circulerend TSH verlaagt en de secretie van de schildklier remt.

Interacties

Dosering

Volwassenen en kinderen – oraal

Door beperkt onderzoek is er geen typische dosering vastgesteld.

Topicaal en aromatherapie:

Citroenmelisse wordt gebruikt in producten zoals lotions, zalven, massageoliën en andere formuleringen.

Dosering
Referenties

Referenties opvraagbaar.

Vind een orthomoleculaire therapeut bij jou in de buurt
Sluiten