Damiana
- Damiana (Turnera diffusa) is een aromatisch kruid waarvan de bladeren traditioneel worden gebruikt als damiana thee, vooral ter ondersteuning van het libido en het energieniveau.
- De werking van damiana wordt toegeschreven aan stoffen zoals flavonoïden, terpenen en fenolzuren met potentiële effecten op ontspanning, stemming en doorbloeding.
- Deze plant komt van oorsprong uit delen van Noord-, Midden- en Zuid-Amerika en wordt lokaal al lange tijd gebruikt als kruidengeneesmiddel.
- Onderzoek naar de werking van damiana richt zich op gebieden als seksuele gezondheid, stressregulatie en glucosestofwisseling. Zo kan damiana extract worden ingezet voor seksuele disfunctie en laag libido.
In het kort
- Damiana (Turnera diffusa) is een aromatisch kruid waarvan de bladeren traditioneel worden gebruikt als damiana thee, vooral ter ondersteuning van het libido en het energieniveau.
- De werking van damiana wordt toegeschreven aan stoffen zoals flavonoïden, terpenen en fenolzuren met potentiële effecten op ontspanning, stemming en doorbloeding.
- Deze plant komt van oorsprong uit delen van Noord-, Midden- en Zuid-Amerika en wordt lokaal al lange tijd gebruikt als kruidengeneesmiddel.
- Onderzoek naar de werking van damiana richt zich op gebieden als seksuele gezondheid, stressregulatie en glucosestofwisseling. Zo kan damiana extract worden ingezet voor seksuele disfunctie en laag libido.
Wat is damiana?
Damiana (Turnera diffusa) is een kleine, aromatische struik afkomstig uit Zuid-Texas, Mexico, het Caribisch gebied, Centraal-Amerika, en Zuid-Amerika. De plant behoort tot de Passifloraceae-familie en wordt gekenmerkt door zijn geelgekleurde bloemen en sterk geurende bladeren. Van oudsher wordt damiana thee gezet van de gedroogde bladeren, maar het is ook verkrijgbaar als extract of capsule. Damiana bevat bioactieve stoffen zoals flavonoïden, terpenen en fenolzuren. Deze verbindingen vormen de basis voor de mogelijke werking van damiana op het menselijk lichaam.1
Gebruik
Traditioneel gebruik
Damiana thee wordt traditioneel ingezet ter ondersteuning van de algemene vitaliteit en als natuurlijk afrodisiacum, bedoeld om het seksueel verlangen te stimuleren.2 Preklinisch onderzoek in diermodellen heeft dit gebruik deels onderbouwd: bij mannelijke ratten met verminderde seksuele activiteit of seksuele vermoeidheid werd een herstel van seksueel gedrag waargenomen na toediening van een damiana-extract.3 Bij gezonde ratten werd echter geen effect gezien.
Daarnaast is in een kleinschalig, niet-interventioneel onderzoek bij vrouwen met seksuele vermoeidheid een verbetering van klachten gerapporteerd na acht weken dagelijkse suppletie met 675 mg damiana-extract. 4 Omdat er geen gecontroleerde studies bij mensen beschikbaar zijn, kan op basis van de huidige data nog geen definitieve uitspraak worden gedaan over de effectiviteit of toepassing bij de mens.
Damiana wordt traditioneel ook door vrouwen gebruikt om menstruatieklachten of dysmenorroe te verzachten en hormonale schommelingen te reguleren, bijvoorbeeld bij stemmingswisselingen of krampen. Voor deze toepassing is echter (nog) geen wetenschappelijke onderbouwing beschikbaar.
Werking
Effect op seksuele interesse
Dierstudies suggereren dat damiana het seksueel gedrag mogelijk beïnvloedt via meerdere mechanismen. Zo zou de plant kunnen bijdragen aan ontspanning en angstvermindering, wat samenhangt met een betere reactie op seksuele prikkels. Daarnaast worden in preklinisch onderzoek mogelijke effecten beschreven op de doorbloeding en hormonale processen, waaronder een invloed op de beschikbaarheid van testosteron. Via deze mechanismen zou damiana het libido en de erectiefunctie kunnen beïnvloeden. Ook bevat damiana cafeïne, een stof die in dierstudies het seksueel gedrag zou kunnen stimuleren.1,2,3 Hoewel deze bevindingen wijzen op verschillende werkingsroutes, is de onderbouwing van zowel de mechanismen als het effect bij mensen beperkt.
Effect op huidveroudering
Damiana zou mogelijk een beschermend effect hebben tegen huidveroudering door zonlicht. In een laboratoriumstudie met huidcellen verminderde een damiana-extract tekenen van oxidatieve stress en remde het de afbraak van collageen.5 Hoewel deze resultaten wijzen op een mogelijk beschermend effect, is dit alleen aangetoond in-vitro.
Effect op de bloedsuikerspiegel
Damiana zou mogelijk invloed hebben op de bloedsuikerspiegel.2,6 In een in-vivo studie bij muizen heeft bij het gebruik van damiana een glucose verlagend effect waargenomen.6 De toediening van een extract van damiana leidde bij gezonde muizen tot een significante daling van de bloedsuikerspiegels. Hoewel dit wijst op een mogelijk effect op de glucoseregulatie kan er nog geen uitspraak worden gedaan over de klinische relevantie of toepasbaarheid bij mensen.
Veiligheid
In dierstudies zijn geen noemenswaardige complicaties of toxische effecten gemeld bij het gebruik van damiana-extracten. Er is echter onvoldoende onderzoek uitgevoerd bij mensen. Op basis van de huidige literatuur kan de veiligheid van damiana bij humane toepassing daarom niet worden beoordeeld.7
Kinderen
Vanwege onvoldoende bewijs wordt het gebruik bij kinderen afgeraden.
Zwangerschap en borstvoeding
Er is niet voldoende bewijs of het gebruik van damiana suppletie tijdens de zwangerschap en lactatieperiode veilig is. Gebruik wordt daarom afgeraden.
Interacties
Medicijnen
Medicijnen diabetes: Vanwege de mogelijke bloedsuikerverlagende werking van damiana kan gelijktijdig gebruik met antidiabetica het risico op hypoglykemie verhogen.7
Aandoeningen/ziektes
Diabetes: Voor mensen met diabetes is voorzichtigheid geboden bij het gebruik van damiana, vanwege aanwijzingen dat het de bloedglucosespiegel kan verlagen.7
Dosering
De meest voorkomende doseringen van damiana bij volwassenen, gebaseerd op traditionele en productinformatie, zijn: 8
- 1-3 gram poeder of 2-4 gram gedroogd blad per keer, tot driemaal daags als thee.
- 300-600 mg extract per dag, of 400-800 mg per capsule, driemaal daags.
In diermodellen met ratten werd een effectieve doses van 80 mg damiana extract per kg gevonden. In de enige beschikbare humane studie werd een dagelijkse hoeveelheid van 675 mg damiana-extract gebruikt.4 Het wordt afgeraden om een doses boven 200 gram damiana extract te nemen.8
- Rowland, D. L., McNabney, S. M., Mulzon, K. R., & Trammell, S. (2019). Plant-Derived Supplements for Sexual Health and Problems, Part 2: Further Evidence for Specific Herbal Effects. Current Sexual Health Reports, 11(3), 144–155.
- Damiana (z.d.). WebMD.
- Estrada-Reyes, R., Ortiz-López, P., Gutiérrez-Ortíz, J., & Martínez-Mota, L. (2009). Turnera diffusa Wild (Turneraceae) recovers sexual behavior in sexually exhausted males. Journal of Ethnopharmacology, 123(3), 423–429.
- Rotmann, A., Mordhorst, N., Klein, T., & Kassen, A. (2021). Nicht-Interventionelle Studie zum Einfluss eines Damiana-Präparates auf die Verbesserung der Symptomatik des Mangels oder Verlusts von sexuellem Verlangen bei Frauen. Zeitschrift für Phytotherapie, 42, 241 – 248.
- Kim, M., Ha, L.-K., Oh, S., Fang, M., Zheng, S., Bellere, A. D., Jeong, J., & Yi, T.-H. (2022). Antiphotoaging Effects of Damiana (Turnera diffusa) Leaves Extract via Regulation AP-1 and Nrf2/ARE Signaling Pathways. Plants, 11(11), 1486.
- Parra-Naranjo, A., Delgado-Montemayor, C., Fraga-López, A., Castañeda-Corral, G., Salazar-Aranda, R., Acevedo-Fernández, J. J., & Waksman, N. (2017). Acute Hypoglycemic and Antidiabetic Effect of Teuhetenone A Isolated from Turnera diffusa. Molecules (Basel, Switzerland), 22(4), 599.
- DAMIANA: Overview, Uses, Side Effects, Precautions, Interactions, Dosing and Reviews. (z.d.).
- Damiana: Health benefits, side effects, uses, dose & precautions. (2021).
