L-Theanine

Synoniem: 
Suntheanine

Wetenschappelijke naam

Theanine.

L-theanine

L-theanine staat van oudsher bekend als het aminozuur met een ontspannende werking (9). Echter naast zijn ontspannende werking zou l-theanine ook een gunstige werking hebben op het cognitieve functioneren van de mens. Het is bijvoorbeeld bewezen dat de suppletie van l-theanine een bevorderende werking had op geheugen en aandacht bij mensen met milde cognitieve gebreken (18). Daarnaast zorgde de toediening van l-theanine voor een vermindering van aan bèta-amyloïd gerelateerde cognitieve gebreken bij muizen die Alzheimer hadden, wat een potentiele therapeutische waarde voor de behandeling van dementie suggereert (19, 25). Bovendien bestaat er een relatie tussen de consumptie van groene thee extracten, waarin de voornaamste werkzame stof l-theanine is, en het tegengaan van cognitieve gebreken bij ouderen (13). Vergelijkbare resultaten werden verkregen in een onderzoek waar 2501 mensen over de 55 jaar een groene thee extract toegediend kregen (15). Daarnaast zijn er aanwijzingen dat suppletie van groene thee extracten voor betere cognitieve prestaties leidden bij ouderen, wat suggereert dat l-theanine een rol speelt bij de preventie van Alzheimer (4).

L-theanine heeft dus een positieve invloed op allerlei cognitieve functies, maar waar komen die verbeterde breinactiviteiten nu precies vandaan? In een studie gerelateerd aan de impact van groene thee op cognitie werd vastgesteld dat er een vergrote breinactiviteit te zien was in verschillende hersenregio’s tijdens zware cognitieve belasting na de toediening van een groene thee extract (1). In dit onderzoek werd gedemonstreerd dat de suppletie van een groene thee extract een vergrote breinactiveiteit in de frontoparietale regio’s van de hersenen teweeg bracht tijdens het verwerken van taak gerelateerde informatie (1). Deze uitkomsten suggereren dat l-theanine suppletie een modulerend effect heeft op het verwerken van taak gerelateerde informatie in belangrijke regio’s van het brein zoals de dorsolaterale prefrontale cortex (6). Het verhogen van breinactiviteit in cruciale hersenregio’s door suppletie met l-theanine heeft een positief effect op de cognitie en kan daarmee van waarde zijn in de therapeutische behandeling van cognitieve achteruitgang en Alzheimer.

Gebruik

Oraal wordt theanine gebruikt voor het verminderen van angst, stress, depressie, schizofrenie, het voorkomen van de ziekte van Alzheimer, het behandelen van attention deficit-hyperactivity disorder (ADHD) en het verbeteren van cognitieve prestaties en aanhoudende aandacht. Het wordt ook gebruikt voor hypertensie, het voorkomen van influenza, het verbeteren van de effecten en verdraagbaarheid van chemotherapiemedicijnen en het verminderen van de bijwerkingen van chemotherapie.

Veiligheid

Theanine is veilig gebruikt in klinisch onderzoek in doses tot 400 mg per dag gedurende 8 weken (8, 20, 23). Een specifiek product dat theanine 120 mg en groene thee-extract 720 mg (LGNC-07, LG Household & Health Care, Ltd) bevat, is veilig gebruikt wanneer het tweemaal daags wordt ingenomen gedurende maximaal 16 weken (18). Er zijn ook aanwijzingen dat een combinatie van catechine 378 mg en theanine 210 mg veilig kan worden gebruikt wanneer het eenmaal daags gedurende maximaal 5 maanden wordt ingenomen (16). Er is onvoldoende betrouwbare informatie over de veiligheid van theanine bij langdurig gebruik.

Een specifiek theanine product (Suntheanine, Taiyo Kagaku) 200 mg tweemaal daags is veilig gebruikt bij jongens van 8-12 jaar tot 6 weken (14).

Zwangerschap en lactatie: onvoldoende betrouwbare informatie beschikbaar; vermijd te gebruiken.

Effectiviteit

Cognitieve prestaties: Voorlopig klinisch onderzoek toont aan dat het nemen van theanine 100 mg voorafgaand aan cognitieve tests de kans op fouten vermindert in vergelijking met placebo bij gezonde volwassenen (5).

Er zijn tegenstrijdige gegevens over de effecten van theanine op de cognitieve prestaties in combinatie met cafeïne. Sommige klinische onderzoeken tonen aan dat het gebruik van theanine en cafeïne de alertheid tijdens cognitieve tests niet verbetert in vergelijking met placebo (3). Uit ander voorlopig onderzoek blijkt dat de combinatie waakzaamheid en cognitieve prestaties verbetert en taak-geïnduceerde vermoeidheid vermindert in vergelijking met baseline en placebo (3). Of de combinatie van cafeïne en theanine superieur is aan elk afzonderlijk ingrediënt, is ook onduidelijk. Sommige voorlopige onderzoeken tonen aan dat het gebruik van theanine samen met cafeïne de cognitieve prestaties niet verbetert in vergelijking met elk afzonderlijk ingrediënt (5). Uit ander onderzoek blijkt dat cafeïne de alertheid meer verbetert dan theanine. Uit aanvullend onderzoek blijkt dat het drinken van theanine samen met cafeïne de cognitieve prestaties kan verminderen in vergelijking met het gebruik van alleen cafeïne.

Het beste bewijs tot nu toe, dat afkomstig is van een meta-analyse van 10 onderzoeken, suggereert dat het gebruik van theanine en cafeïne de reactietijd niet verbetert, maar de nauwkeurigheid verbetert tijdens een test waarbij een persoon de aandacht tussen verschillende taken moet schakelen. De combinatie lijkt ook de alertheid te verbeteren. De voordelen lijken niet afhankelijk te zijn van de dosis (2).

Aandacht: voorlopig klinisch onderzoek toont aan dat het nemen van een enkele dosis theanine (Powder City Inc.) 200 mg selectieve aandacht verbetert, vergelijkbaar met het nemen van een enkele dosis cafeïne 160 mg. Het gebruik van de combinatie van cafeïne en theanine lijkt meer voordeel te bieden dan elk afzonderlijk ingrediënt. Het nemen van een lagere dosis theanine 100 mg lijkt de aandacht niet te verbeteren. Echter, het nemen van de lagere dosis theanine samen met een lagere dosis cafeïne 50 mg lijkt nuttig te zijn (12).

Attention deficit-hyperactivity disorder (ADHD): voorlopig klinisch onderzoek toont aan dat het nemen van een specifiek theanineproduct (Suntheanine, Taiyo Kagaku) ​​200 mg oraal tweemaal daags gedurende 6 weken, het percentage van de tijd doorgebracht in een goede nachtrust met ongeveer 5% verhoogt en het aantal periodes van nachtelijke activiteit met ongeveer 6% afnam vergeleken met placebo bij jongens van 8-12 met een diagnose ADHD (14).

Cognitieve beperking: voorlopig klinisch onderzoek toont aan dat het nemen van een in de handel verkrijgbaar product dat theanine 120 mg en groene thee-extract 720 mg (LGNC-07, LG Household & Health Care, Ltd) het geheugen en de aandacht verbetert bij patiënten met milde cognitieve achteruitgang (18).

Darmkanker: het nemen van een combinatie van cysteïne en theanine kan de nadelige effecten van chemotherapie met tegafur / gimeracil / oteracil (S-1) bij darmkankerpatiënten verminderen. Voorlopig klinisch onderzoek toont aan dat het eenmaal daags nemen van cystine 700 mg en theanine 280 mg (Ajinomoto Co. Inc.) de voltooiingssnelheid verhoogt van de eerste behandelingskuur met 49% en vermindert de incidentie van diarree met 37% en het eetlustverlies met 33% vergeleken met chemotherapie (23).

Depressie: een kleine klinische studie toont aan dat het nemen van een specifiek theanineproduct (Suntheanine, Taiyo Kagaku Co. Ltd.) 250 mg oraal bij het slapen gaan gedurende 8 weken, de symptomen vermindert en de slaapkwaliteit verbetert in vergelijking met de uitgangswaarde bij personen met milde depressie (8).

Schizofrenie: voorlopig klinisch onderzoek toont aan dat gelijktijdig gebruik van theanine (Biosynergy) 400 mg oraal dagelijks gedurende 8 weken, samen met antipsychotische medicatie, angst vermindert en positieve en algemene psychopathologische symptomen verlaagt in vergelijking met placebo bij patiënten met schizofrenie en schizoaffectieve stoornissen. Het lijkt echter niet het algemene functioneren, negatieve symptomen zoals depressie, cognitief functioneren, extrapyramidale bijwerkingen of kwaliteit van leven te verbeteren (20).

Spanning: één klinisch onderzoek toont aan dat het nemen van L-theanine (Taiyo Kagaku) ​​200 mg voorafgaand aan een psychologisch onderzoek spanningsangst vermindert en mogelijk bloeddrukverhogingen veroorzaakt door psychologische stress voorkomt (27). Ander voorlopig klinisch onderzoek toont aan dat het nemen van theanine 200 mg tweemaal daags gedurende een week voorafgaand aan en gedurende de eerste 10 dagen van een apotheekpraktijkperiode subjectieve stressscores vermindert in vergelijking met placebo bij studenten in de farmacie (24).

Dosering & gebruik

Cognitieve stoornis: Twee capsules combinatieproduct (LGNC-07, LG Household & Health Care, Ltd) met theanine 60 mg en groen tepel extract 360 mg tweemaal daags na maaltijden gedurende 16 weken is gebruikt (18).

Cognitieve prestaties: een enkele dosis theanine 100 mg voorafgaand aan cognitieve testen is gebruikt (5). Theanine is ook gebruikt in combinatie met cafeïne. Gebruikte combinatiedoses varieerden van 30-100 mg cafeïne en 12-100 mg theanine (2). Een in de handel verkrijgbaar theanineproduct (Suntheanine, Taiyo Kagaku Co. Ltd) van 97-100 mg is gecombineerd met cafeïne en gemengd met vloeibare Lipton-ijsthee of gedestilleerd water en Lipton-theepoeder dat een totale cafeïnedosis van 40- 50 mg (3).

Colonkanker: een combinatie van cystine 700 mg en theanine 280 mg (Ajinomoto Co. Inc.) eenmaal daags beginnend een week voor en voortzetting tijdens S-1 chemotherapie gedurende een totaal van 35 dagen, is gebruikt (23).

Depressie: een specifiek theanineproduct (Suntheanine, Taiyo Kagaku Co. Ltd.) 250 mg voor het slapen gaan gedurende 8 weken is gebruikt (8).

Schizofrenie: theanine (Biosynergy) 200 mg tweemaal daags gedurende 8 weken werd gebruikt (20).

Stress: Een enkele dosis theanine (Taiyo Kagaku) ​​200 mg voorafgaand aan een stressinducerend onderzoek werd gebruikt (27). Ook is theanine 200 mg tweemaal daags gedurende een week voorafgaand aan en gedurende de eerste 10 dagen van een apotheekpraktijkperiode gebruikt (24).

Attention deficit-hyperactivity disorder (ADHD): Een specifiek theanine product (Suntheanine, Taiyo Kagaku) ​​200 mg tweemaal daags gedurende 6 weken is gebruikt bij jongens van 8-12 jaar (14).

Bijwerkingen

Oraal kan theanine hoofdpijn en verhoogde slaperigheid veroorzaken (7, 8).

Interactie

Medicijnen

Kijk uit met antihypertensieve medicijnen en stimulerende middelen.

Kruiden en supplementen

Kijk uit met cafeïne bevattende kruiden en supplementen en kruiden en supplementen met hypotensieve effecten.

Voedsel

Geen bijwerkingen bekend.

Lab testen

Geen bijwerkingen bekend.

Ziektes

Kijk uit met hypotensie.

Werkingsmechanisme

Algemeen: theanine is het belangrijkste aminozuur dat in thee wordt aangetroffen. Thee bevat 1% tot 3% theanine (20). Dit kan tot 60 mg per 200 ml portie zijn, maar ligt typisch tussen 4,5 mg en 24,5 mg (3). De overheersende vorm is L-theanine (98%) (96335). Theanine wordt ook gevonden in sommige paddenstoelen (3).

Antikankereffecten: er is interesse om theanine aanvullend te gebruiken bij kanker. In onderzoeken met doxorubicine verhoogt theanine de concentratie van doxorubicine en adriamycine in tumoren door efflux van het geneesmiddel uit tumorcellen te blokkeren (22). Theanine lijkt ook de concentratie van doxorubicine in tumorcellen te verhogen door glutamaattransporters te remmen. Theanine lijkt de effecten van doxorubicine en adriamycine op geneesmiddelgevoelige en multi-drug-resistente tumoren te versterken (22). Theanine kan ook de onderdrukkende werking van doxorubicine op metastatische tumoren versterken. Dieronderzoek toont ook aan dat theanine de door doxorubicine geïnduceerde toxiciteit veroorzaakt door oxidatieve schade verlaagt door de glutamaatconcentraties te verhogen. Theanine lijkt ook diarree en verlies van eetlust te verminderen en de mate van voltooiing van chemotherapie bij patiënten met darmkanker te verbeteren (23).

Dieronderzoek heeft aangetoond dat theanine de efflux van pirarubicine uit ovariumkankercellen remt. Evenzo remt theanine de efflux van idarubicine uit leukemiecellen in diermodellen (21). Bovendien lijkt theanine de toxiciteit van idarubicine te verminderen door nadelige effecten op leukocyten en beenmergcellen om te keren (21).

Antidepressieve effecten: theanine lijkt qua structuur op L-glutamaat en concurreert met glutamaat op glutamaatreceptoren, hoewel het een lagere affiniteit heeft voor deze receptoren. Het is waarschijnlijk dat de antidepressieve effecten van theanine verband houden met de effecten op de glutamaterge route, waarbij de hoeveelheden glutamaat en glutamine in de hersenen worden gereguleerd (8). Bij dieren leidde suppletie met theanine tot herstel van stoornissen en vergroting van synaptische plasticiteit in de hersenen. Glutamatergische signalering reguleert de synaptische plasticiteit, en er wordt gespeculeerd dat de effecten van theanine op depressie dus gerelateerd kunnen zijn aan het effect op synaptische plasticiteit (8).

Ontstekingsremmende effecten: klinisch vooronderzoek toont aan dat het toedienen van theanine samen met cysteïne perioperatief de biomerkers van ontsteking na een operatie vermindert. Aangenomen wordt dat de combinatie van theanine en cysteïne de bloedspiegels van interleukine (IL) -6 na een operatie vermindert door verlaging van de glutathione waarden te voorkomen (17).

Antioxiderende effecten: na absorptie wordt theanine afgebroken tot glutaminezuur en ethylamine. In de cel worden cysteïne en glutaminezuur gecombineerd met glycine om het antioxidant glutathion (GSH) te vormen. Het effect van theanine op verzwakte toxiciteit secundair aan chemotherapie wordt geacht secundair te zijn aan verhogingen van intracellulaire GSH-concentraties in organen die worden beïnvloed door chemotherapie (23).

Anxiolytische effecten: de anxiolytische effecten van theanine kunnen te wijten zijn aan de effecten op glutamaatreceptoren en de mogelijkheid dat het remmende neurotransmitters zoals glycine of gamma-aminoboterzuur (GABA) verhoogt (8).

Aandachtseffecten: theanine alleen en in combinatie met cafeïne is onderzocht als een maat voor aandacht voor de effecten ervan op alfagolfactiviteit. Theanine lijkt de alpha-activiteit te verhogen wanneer het tijdens de rust wordt gemeten. In klinisch onderzoek verminderde een lagere dosis theanine de tonische (achtergrond) alfa niet significant, wat wijst op een mogelijk dosisafhankelijk effect. Het consumeren van theanine of cafeïne alleen was niet anders dan bij placebo. In combinatie met cafeïne 100 mg nam tonic alpha echter aanzienlijk af (12).

Cardiovasculaire effecten: er is ook interesse in het gebruik van theanine voor hypertensie. Theanine beïnvloedt catecholamines die vasoconstrictie kunnen veroorzaken en tot een verhoging van de bloeddruk kunnen leiden. In diermodellen verlaagt theanine norepinefrinegehalten, wat de systolische en diastolische bloeddruk verlaagt (26). Sommige onderzoeken tonen ook aan dat theanine de stimulerende effecten van cafeïne onderdrukt (11). In andere onderzoeken is dit antagonistische effect echter niet aangetoond. Ook is er enig bewijs dat theanine een prikkelend effect kan veroorzaken bij gebruik in zeer kleine doses, wat suggereert dat de effecten van theanine dosisafhankelijk zijn (10).

Groene thee, die theanine bevat, kan atherosclerose voorkomen door de proliferatie van gladde spiercellen in de wanden van bloedvaten te remmen. Echter, theanine lijkt geen gladde spieren te beïnvloeden. Er zijn aanwijzingen dat theanine de ontwikkeling van atherosclerose zou kunnen voorkomen door lipideperoxidatie van lipoproteïnen met lage dichtheid (LDL) te remmen (28).

Referenties: 
  1. Borgwardt, S., Hammann, F., Scheffler, K., Kreuter, M., Drewe, J., & Beglinger, C. (2012). Neural effects of green tea extract on dorsolateral prefrontal cortex. European journal of clinical nutrition, 66(11), 1187. 1
  2. Camfield DA, Stough C, Farrimond J, Scholey AB. Actue effects of tea constituents L-theanine, caffeine, and epigallocatechin gallate on cognitive function and mood: a systematic review and meta-analysis. Nutr Rev. 2014;72(8):507-522. 91750
  3. Einöther SJ, Martens VE, Rycroft JA, De Bruin EA. L-theanine and caffeine improve task switching but not intersensory attention or subjective alertness. Appetite 2010;54(2):406-9. 96336
  4. Feng, L., Gwee, X. I. N. Y. I., Kua, E. H., & Ng, T. P. (2010). Cognitive function and tea consumption in community dwelling older Chinese in Singapore. The journal of nutrition, health & aging, 14(6), 433-438. 2
  5. Foxe JJ, et al. Assessing the effects of caffeine and theanine on the maintenance of vigilance during a sustained attention task. Neuropharmacology. 2012;62(7):2320-2327. 91747
  6. Goldman-Rakic, P. S. (1996). The prefrontal landscape: implications of functional architecture for understanding human mentation and the central executive. Phil. Trans. R. Soc. Lond. B, 351(1346), 1445-1453. 3
  7. Haskell, C. F., Kennedy, D. O., Milne, A. L., Wesnes, K. A., and Scholey, A. B. The effects of L-theanine, caffeine and their combination on cognition and mood. Biol.Psychol. 2008;77(2):113-122. 36439
  8. Hidese S, Ota M, Wakabayashi C, et al. Effects of chronic l-theanine administration in patients with major depressive disorder: an open-label study. Acta Neuropsychiatr 2017;29(2):72-9. 96331
  9. Juneja, L. R., Kapoor, M. P., Okubo, T., & Rao, T. (Eds.). (2013). Green tea polyphenols: nutraceuticals of modern life. CRC Press. 4
  10. Kakuda T, Nozawa A, Unno T, et al. Inhibiting effects of theanine on caffeine stimulation evaluated by EEG in the rat. Biosci Biotechnol Biochem 2000;64:287-93. 8665
  11. Kakuda T, Yanase H, Utsunomiya K, et al. Protective effect of gamma-glutamylethylamide (theanine) on ischemic delayed neuronal death in gerbils. Neurosci Lett 2000;289:189-92. 7685
  12. Kelly SP, Gomez-Ramirez M, Montesi JL, Foxe JJ. L-theanine and caffeine in combination affect human cognition as evidenced by oscillatory alpha-band activity and attention task performance. J Nutr 2008;138(8):1572S-1577S. 96338
  13. Kuriyama, S., Hozawa, A., Ohmori, K., Shimazu, T., Matsui, T., Ebihara, S., ... & Tsuji, I. (2006). Green tea consumption and cognitive function: a cross-sectional study from the Tsurugaya Project–. The American journal of clinical nutrition, 83(2), 355-361. 5
  14. Lyon MR, Kapoor MP, Juneja LR. The effects of L-theanine (Suntheanine®) on objective sleep quality in boys with attention deficit hyperactivity disorder (ADHD): a randomized, double-blind, placebo-controlled clinical trial. Altern Med Rev. 2011;16(4):348-354. 91744
  15. Ng, T. P., Feng, L., Niti, M., Kua, E. H., & Yap, K. B. (2008). Tea consumption and cognitive impairment and decline in older Chinese adults–. The American journal of clinical nutrition, 88(1), 224-231. 6
  16. Matsumoto, K., Yamada, H., Takuma, N., Niino, H., and Sagesaka, Y. M. Effects of green tea catechins and theanine on preventing influenza infection among healthcare workers: a randomized controlled trial. BMC.Complement Altern.Med. 2011;11:15. 54021
  17. Miyachi T, et al. Perioperative oral administration of cystine and theanine enhances recovery after distal gastrectomy: a prospective randomized trial. JPEN. 2013;37(3):384-391. 91742
  18. Park, S. K., Jung, I. C., Lee, W. K., Lee, Y. S., Park, H. K., Go, H. J., ... & Rho, S. S. (2011). A combination of green tea extract and l-theanine improves memory and attention in subjects with mild cognitive impairment: a double-blind placebo-controlled study. Journal of medicinal food, 14(4), 334-343. 7, 96339
  19. Rezai-Zadeh, K., Shytle, D., Sun, N., Mori, T., Hou, H., Jeanniton, D., ... & Hardy, J. (2005). Green tea epigallocatechin-3-gallate (EGCG) modulates amyloid precursor protein cleavage and reduces cerebral amyloidosis in Alzheimer transgenic mice. Journal of Neuroscience, 25(38), 8807-8814. 8
  20. Ritsner MS, Miodownik C, Ratner Y, et al. L-theanine relieves positive, activation, and anxiety symptoms in patients with schizophrenia and schizoaffective disorder: an 8-week, randomized, double-blind, placebo-controlled, 2-center study. J Clin Psychiatry 2011;72(1):34-42. 96341
  21. Sadzuka Y, Sugiyama T, Sonobe T. Improvement of idarubicin induced antitumor activity and bone marrow suppression by theanine, a component of tea. Cancer Lett 2000;158:119-24. 7689
  22. Sugiyama T, Sadzuka Y, Tanaka K, Sonobe T. Inhibition of glutamate transporter by theanine enhances the therapeutic efficacy of doxorubicin. Toxicol Lett 2000:121:89-96. 7688
  23. Tsuchiya T, Honda H, Oikawa M, et al. Oral administration of the amino acids cystine and theanine attenuates the adverse events of S-1 adjuvant chemotherapy in gastrointestinal cancer patients. Int J Clin Oncol 2016;21(6):1085-90. 96334
  24. Unno K, et al. Anti-stress effect of theanine on students during pharmacy practice: positive correlation among salivary a-amylase activity, trait anxiety and subjective stress. Pharmacol Biochem Behav. 2013;111:128-135. 91745
  25. Williams, R. J., & Spencer, J. P. (2012). Flavonoids, cognition, and dementia: actions, mechanisms, and potential therapeutic utility for Alzheimer disease. Free Radical Biology and Medicine, 52(1), 35-45. 9
  26. Yokogoshi H, Kobayashi M. Hypotensive effect of gamma-glutamylethylamide in spontaneously hypertensive rats. Life Sci 1998;62:1065-8. 7687
  27. Yoto A, Motoki M, Murao S, Yokogoshi H. Effects of L-theanine or caffeine intake on changes in blood pressure under physical and psychological stresses. J Physiol Anthropol. 2012;31:28. 91746
  28. Yokozawa T, Dong E. Influence of green tea and its three major components upon low-density lipoprotein oxidation. Exp Toxicol Pathol 1997;49:329-35. 8667

Gerelateerde aandoeningen

Aandoening Dagdosering*
ADHD 4 x daags 100 mg
Angst 1 x daags 100 mg
Dementie 1 tot 3 x daags 50 mg
Depressie 3 x daags 100 mg
Leerproblemen 1 tot 3 x daags 50 mg