Diarree is een vervelende aandoening die vaak voorkomt en verschillende oorzaken kan hebben. Probiotica zouden hierbij verlichting kunnen bieden. Deze bacteriën ondersteunen een goede balans van ons darmmicrobioom, ook wel onze darmflora genoemd. Een verstoring hierin ligt vaak aan de basis van diarree. In dit blog bespreken we wat probiotica bij diarree kan betekenen.
Is gezondheid ook jouw passie en wil je meer leren over hoe voeding en suppletie aan je gezondheid kunnen bijdragen? Bekijk dan onze e-learning Orthomoleculair Adviseur Basis of Orthomoleculair Adviseur Gevorderd.
Wat is diarree?
Officieel is er sprake van diarree wanneer je minstens drie keer per dag last hebt van waterdunne, ongevormde ontlasting.1 Hierbij beweegt de ontlasting zich te snel door de darmen heen, waardoor er te weinig vocht uit de voedselbrij wordt opgenomen. De aandrang om te ontlasten komt meestal plotseling en is moeilijk op te houden.
Als je last hebt van diarree kan het gaan om acute of chronische diarree. Bij acute diarree probeert het lichaam ongewenste stoffen, bijvoorbeeld een bacterie of virus, zo snel mogelijk af te voeren. De klachten nemen doorgaans binnen enkele dagen weer af. Wanneer diarree langer dan twee weken aanhoudt is er sprake van chronische diarree. Vaak ligt hier een bepaalde aandoening aan ten grondslag, zoals prikkelbare darmsyndroom (PDS).
Symptomen bij diarree
Diarree kan gepaard gaan met verschillende symptomen, zoals:
- Buikkrampen
- Winderigheid
- Misselijkheid en braken
- Een andere kleur en sterke onaangename geur van de ontlasting
- Koorts
- Zweten
- Algehele malaise
- Vermoeidheid
- Gewichtsverlies
- Weinig plassen
- Uitdroging
De precieze klachten die optreden zijn afhankelijk van de oorzaak van diarree en hoelang diarree aanhoudt.
Hoe ontstaat diarree?
Veel voorkomende oorzaken van diarree zijn een virus, bacterie of parasiet, bijvoorbeeld door het eten van bedorven of besmet voedsel. Wanneer dit op reis gebeurt, wordt dit reizigersdiarree genoemd. Ook andere factoren kunnen een rol spelen bij het ontstaan van diarree.
Medicijnen
Medicijnen zoals laxeermiddelen en sommige pijnstillers hebben diarree als mogelijke bijwerking. Ook komt antibiotica-geassocieerde diarree (AAD) vaak voor. Antibiotica verstoren het darmmicrobioom doordat ze naast slechte bacteriën ook goede bacteriën doden.
Stress
Stress kan de samenstelling en diversiteit van het darmmicrobioom veranderen, en schaadt daarmee de darmbarrière. Hierdoor kan je ook vatbaarder worden voor infecties en ontstekingen.2 Ook heeft stress een ongunstige invloed op de darm-brein-as, waarbij de hersenen en het darmmicrobioom met elkaar communiceren.
Voeding en leefstijl
Voedselintoleranties, zoals een lactose-intolerantie, of overmatige inname van zoetstoffen kunnen het darmslijmvlies irriteren, wat leidt tot diarree. Daarnaast kunnen slechte voedingsgewoonten, zoals te weinig vezels, cafeïne-inname, overmatig alcoholgebruik, te veel suiker, te weinig lichaamsbeweging en een tekort aan slaap het darmmicrobioom verstoren en dunne ontlasting veroorzaken.1,3
Verschillende aandoeningen
Bepaalde aandoeningen zoals de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa kenmerken zich door ontstekingen in het spijsverteringskanaal, waaronder de dunne en dikke darm. Hierdoor kan de voedselbrij of ontlasting niet compact genoeg worden gemaakt, waardoor diarree voorkomt.
Bij het prikkelbare darm syndroom (PDS) is de darmwand overgevoelig voor prikkels en kan de darm te veel samentrekken, waardoor de voedselbrij te snel door de darmen gaat. Ook kunnen bepaalde voedingsmiddelen, zoals FODMAPs, niet goed verteerd worden en raakt het darmmicrobioom verstoord. Stress kan de klachten verergeren.
Diarree kan ook optreden bij coeliakie, het malabsorptiesyndroom en bij chronische aandoeningen aan de lever, galwegen en alvleesklier.
Menstruatiecyclus en hormonale veranderingen
Tijdens de menstruatie zorgen prostaglandines ervoor dat de baarmoeder zich samentrekt om het baarmoederslijmvlies af te voeren. Deze stoffen kunnen ook samentrekkingen van de darmen en een verminderde absorptie van voedingsstoffen veroorzaken. Bovendien kunnen ze de uitscheiding van elektrolyten bevorderen in de dunne darm, waardoor klachten van diarree ontstaan.4
Wat zijn probiotica?
Probiotica zijn levende micro-organismen, ook wel “goede” bacteriën genoemd, die van nature in onze darmen leven en een gunstige invloed hebben op onze gezondheid. Deze bacteriën zijn belangrijk voor onder andere een goede spijsvertering en stoelgang, ons immuunsysteem, de stofwisseling en ons mentaal welzijn.5-7
Je vindt probiotica in gefermenteerde voeding, zoals zuurkool, yoghurt, kombucha, kefir, miso en tempeh. Bovendien zijn probiotica verkrijgbaar als voedingssupplement. Echter mag een product pas een probioticum worden genoemd wanneer is aangetoond dat de bacteriën in het product de darmen levend bereiken.8 Ook moet het voldoende hoeveelheden bacteriën bevatten om effect te hebben.9
Doorgaans bevatten producten verschillende soorten probiotica met specifieke bacteriestammen die verschillende eigenschappen hebben. Dit ondersteunt een brede werking. Vaak gaat het om combinaties van Lactobacillus– en Bifidobacterium-stammen.
Zijn probiotica veilig?
Over het algemeen zijn probiotica veilig om in te nemen, maar dien je voorzichtig te zijn bij mensen met ernstige gezondheidsproblemen, zoals het korte darmsyndroom en hartklepaandoeningen, een verzwakt immuunsysteem en premature baby’s.10,11
Wat is de werking van probiotica bij diarree?
Het darmmicrobioom bevat miljarden micro-organismen, waaronder bacteriën, schimmels en gisten. Hierbij is de balans tussen goede en slechte bacteriën van groot belang – wat afhankelijk is van de samenstelling en diversiteit aan bacteriën.
De goede bacteriën bevorderen de aanmaak van enzymen en eiwitten die de schadelijke bacteriën remmen.6 Als het aantal goede bacteriën afneemt, krijgen de schadelijke bacteriën de kans om zich te vermenigvuldigen en problemen te veroorzaken. Het darmmicrobioom raakt verstoord, wat ook wel dysbiose wordt genoemd, en de darmbarrière raakt beschadigd. Daardoor kunnen allerlei klachten ontstaan, waaronder diarree.11 De inname van probiotica kan hierbij nuttig zijn. Hiermee voeg je weer goede bacteriën toe, waardoor de balans in het microbioom herstelt en de darmbarrière versterkt.12
Probiotica en antibiotica-geassocieerde diarree (AAD)
Diarree komt vaak voor bij antibioticagebruik en staat bekend als antibiotica-geassocieerde diarree (AAD). Al een enkele kuur kan het darmmicrobioom verstoren.13 Onderzoek laat zien dat probiotica een gunstige invloed heeft op het voorkomen en behandelen van AAD.14-17
Bij kinderen blijkt uit meta-analyses dat de inname van probiotica het risico op AAD verlagen en de duur van klachten verkorten.14,15 Ook bij volwassenen zijn positieve effecten gevonden.16,17 In een meta-analyse werd AAD in ongeveer 40% van de gevallen voorkomen door het gebruik van probiotica.16 Om effect te hebben moet de dosering wel hoog genoeg zijn. Ook een vroege inname, binnen 48 uur na start van de antibioticakuur, lijkt gunstig te zijn. Daarnaast verkleinen probiotica de incidentie van een Clostridioides difficile-infectie (CDI), een ernstige darmontsteking die vaak na het gebruik van antibiotica ontstaat.
Probiotica bij reizigersdiarree
Op reis krijgen mensen vaak te maken met reizigersdiarree. Vooral (sub)tropische bestemmingen staan daar bekend om. Hierbij ontstaat er diarree na het nuttigen van eten en drinken dat besmet is met bepaalde bacteriën. De inname van probiotica is effectief bevonden in het voorkomen van reizigersdiarree.18,19
Probiotica en het prikkelbare darm syndroom
Vooral bij mensen met PDS die last hebben van diarree zijn probiotica gunstig. Probiotica blijken het ontlastingspatroon te verbeteren en klachten te verlichten.20,21 Ze verbeteren de vorm en consistentie van de ontlasting, verminderen buikpijn en een opgeblazen gevoel, en hebben een positieve invloed op kwaliteit van leven.
Lees ook onze tips om een prikkelbare darm weer tot rust te brengen.
Welke soorten probiotica zijn effectief?
Goede bacteriën komen voor in honderden verschillende geslachten, waarbij elk geslacht weer bestaat uit verschillende soorten en stammen die elk hun specifieke eigenschappen en functies hebben. Maar welke soorten en stammen probiotica hebben een gunstig effect bij diarree?
Probiotica producten met Lactobacillus rhamnosus GG en de priobitische gist Saccharomyces boulardii tonen een grote effectiviteit bij infectieuze diarree en AAD bij kinderen en volwassenen.15,22,23 Ook blijken vooral deze bacteriestammen effectief te zijn bij PDS.21 Uit een Nederlandse studie komt naar voren dat Lactobacillus rhamnosus GG het meest effectief is bij AAD met een dosering van 2x 10 miljard CFU per dag.24 CFU staat voor kolonievormende eenheden, een maat voor het aantal levensvatbare micro-organismen. De kans op AAD was daarbij drie keer zo klein. Ook de combinatie met de bacteriestammen Lactobacillus acidophilus LA-5 en Bifidobacterium lactis BB-12 bleek erg effectief te zijn. Deze studie laat zien dat het vooral gaat om specifieke stammen die effect hebben bij AAD.24 Meer verschillende soorten en stammen in een product is in dat geval niet altijd beter.
Bij reizigersdiarree kunnen soorten als Lactobacillus acidophilus, Lactobacillus rhamnosus, Lactobacillus fermentum, Saccharomyces cerevisiae en Saccharomyces boulardii helpen.25 Ook een combinatie van Lactobacillus acidophilus en Bifidobacterium bifidum lijken effect te hebben.18
Bekijk ook ons ander blog over probiotica bij eczeem.
Tot slot
Probiotica zijn goede bacteriën die nuttig kunnen zijn bij diarree. Zo kunnen probiotica diarree bij antibioticagebruik voorkomen en verminderen, bij zowel kinderen als volwassenen. Ook helpt het bij reizigersdiarree en klachten van PDS. Hoewel er positieve resultaten worden gevonden met betrekking tot de effectiviteit van de inname van probiotica bij diarree, zijn er wel meer kwalitatieve studies met grotere populaties nodig om dit te bevestigen. In de meeste gevallen kan de inname van probiotica in ieder geval geen kwaad.
- MDL fonds. Klachten: diarree. Geraadpleegd op 21-05-2025. Thuisarts. Diarree: ik heb diarree. Geraadpleegd op 28-11-2025.
- Chu, B., Marwaha, K., Sanvictores, T., Awosika, A. O., & Ayers, D. (2024). Physiology, stress reaction. In StatPearls [Internet]. StatPearls Publishing.
- Karl, J. P., Hatch, A. M., Arcidiacono, S. M., et al. (2018). Effects of psychological, environmental and physical stressors on the gut microbiota. Frontiers in Microbiology, 2013.
- Bernstein, M. T., Graff, L. A., Avery, L., Palatnick, C., Parnerowski, K., & Targownik, L. E. (2014). Gastrointestinal symptoms before and during menses in healthy women. BMC Women’s Health, 14(1), 14.
- Sekirov, I., Russell, S. L., Antunes, L. C. M., & Finlay, B. B. (2010). Gut microbiota in health and disease. Physiological Reviews.
- Ramakrishna, B. S. (2013). Role of the gut microbiota in human nutrition and metabolism. Journal of Gastroenterology and Hepatology, 28, 9-17.
- Fan, Y., & Pedersen, O. (2021). Gut microbiota in human metabolic health and disease. Nature Reviews Microbiology, 19(1), 55-71.
- Gul, S., & Durante-Mangoni, E. (2024). Unraveling the puzzle: health benefits of probiotics—a comprehensive review. Journal of Clinical Medicine, 13(5), 1436.
- Bodke, H., & Jogdand, S. (2022). Role of probiotics in human health.
- Doron, S., & Snydman, D. R. (2015). Risk and safety of probiotics. Clinical Infectious Diseases, 60(suppl_2), S129–S134.
- Rinninella, E., Raoul, P., Cintoni, M., et al. (2019). What is the healthy gut microbiota composition? A changing ecosystem across age, environment, diet, and diseases. Microorganisms, 7(1), 14.
- Guo, Q., Goldenberg, J. Z., Humphrey, C., El Dib, R., & Johnston, B. C. (2019). Probiotics for the prevention of pediatric antibiotic‐associated diarrhea. Cochrane Database of Systematic Reviews, (4).
- Zaura, E., Brandt, B. W., Teixeira de Mattos, M. J., et al. (2015). Same exposure but two radically different responses to antibiotics: resilience of the salivary microbiome versus long-term microbial shifts in feces. mBio, 6(6), e01693-15.
- Yang, Q., Hu, Z., Lei, Y., et al. (2023). Overview of systematic reviews of probiotics in the prevention and treatment of antibiotic-associated diarrhea in children. Frontiers in Pharmacology, 14, 1153070.
- Wang, Q., Ren, T., Wang, H., & Lin, X. (2025). The effect of probiotics on the diarrhea and constipation outcomes in children: an umbrella review of systematic reviews and meta-analyses. Frontiers in Nutrition, 12, 1606264.
- Wanyama, H., Akhtar, T. S., & Abbas, S. (2025). Probiotic use reduces the incidence of antibiotic-associated diarrhea among adult patients: a meta-analysis. Gastroenterology Review, 20(1), 5-16.
- Goodman, C., Keating, G., Georgousopoulou, E., Hespe, C., & Levett, K. (2021). Probiotics for the prevention of antibiotic-associated diarrhoea: a systematic review and meta-analysis. BMJ open, 11(8), e043054.
- McFarland, L. V. (2007). Meta-analysis of probiotics for the prevention of traveler’s diarrhea. Travel medicine and infectious disease, 5(2), 97-105.
- Bae, J. M. (2018). Prophylactic efficacy of probiotics on travelers’ diarrhea: an adaptive meta-analysis of randomized controlled trials. Epidemiology and Health, 40, e2018043.
- Wang, F., Zhao, T., Wang, W., Dai, Q., & Ma, X. (2022). Meta-analysis of the efficacy of probiotics to treat diarrhea. Medicine, 101(38), e30880.
- Almabruk, B. A., Bajafar, A. A., Mohamed, A. N., et al. (2024). Efficacy of probiotics in the management of irritable bowel syndrome: a systematic review and meta-analysis. Cureus, 16(12).
- Szajewska, H., & Kołodziej, M. (2015). Systematic review with meta‐analysis: Saccharomyces boulardii in the prevention of antibiotic‐associated diarrhoea. Alimentary Pharmacology & Therapeutics, 42(7), 793-801.
- Szajewska, H., & Kołodziej, M. (2015). Systematic review with meta‐analysis: Lactobacillus rhamnosus GG in the prevention of antibiotic‐associated diarrhoea in children and adults. Alimentary Pharmacology & Therapeutics, 42(10), 1149-1157.
- Agamennone, V., Krul, C., Rijkers, G., & Kort, R. (2018). A practical guide for probiotics applied to the case of antibiotic-associated diarrhea in The Netherlands. BMC Gastroenterology, 18(1), 103.
- Alharbi, B. F., & Alateek, A. A. (2024). Investigating the influence of probiotics in preventing Traveler’s diarrhea: meta-analysis based systematic review. Travel Medicine and Infectious Disease, 59, 102703.
