Orthomoleculair kennisinstituut
Menu

Cholesterol

In het kort
  • Cholesterol is een van de belangrijkste vetten in ons lichaam en is essentieel voor de opbouw van cellen en de aanmaak van hormonen.
  • Een te hoog cholesterol (hypercholesterolemie) kan de bloedvaten vernauwen en vergroot daardoor de kans op hart- en vaatziekten.
  • Een te hoog cholesterol geeft geen klachten, behalve bij vergevorderde aderverkalking. Hoog cholesterol symptomen zijn gele vlekken (xanthomen) in de huid.
  • De meestvoorkomende oorzaak van een te hoog cholesterol is een ongezonde leefstijl. Cholesterol verlagen kan o.a. met gezonde voeding.
  • Behandeling cholesterol gebeurt o.a. met omega 3-vetzuren, vitamine B12, vitamine B6 en foliumzuur.
In het kort

Wat is cholesterol?

Cholesterol is een van de belangrijkste vetten in ons lichaam. Het lichaam heeft cholesterol nodig voor de aanmaak van celmembranen, geslachtshormonen (progesteron en testosteron) en bijnierhormonen (aldosteron, cortisol en estradiol). Cholesterol is ook een voorloper van galzouten. Die hebben we nodig voor het verteren van vetten. Cholesterol is dus onmisbaar, maar staat vaak ten onrechte in een negatief daglicht. Pas bij een (aanzienlijk) verhoogd cholesterolgehalte (hypercholesterolemie) is er een verhoogde kans op hart- en vaatziekten.

Het lichaam maakt zelf cholesterol, voornamelijk in de lever en in kleine hoeveelheden in de bijnieren, darmen en testes. We nemen cholesterol ook op uit voeding, maar voor slechts twee procent. Omdat vet niet oplosbaar is in water, maakt het lichaam voor het transport van cholesterol lipoproteïnen aan. Dat zijn bolletjes met een hydrofobe binnenkant met onder andere triglyceriden, omgeven door een hydrofiele buitenkant met onder andere fosfolipiden en apoproteïnen. We onderscheiden twee lipoproteïnen: LDL en HDL.

  • LDL (Low Density Lipoproteïne) transporteert cholesterol van de lever naar andere weefsels in het lichaam

Cholesterol wordt samen met triglyceriden verpakt in een VLDL-deeltje (Very Low Density Lipoprotein), waarna het aan het bloed wordt afgegeven. In het bloed worden de VLDL-deeltjes kleiner en worden triglyceriden gevormd. De weefsels kunnen deze triglyceriden opnemen. Uiteindelijk ontstaat uit deze deeltjes LDL. De lever, bijnieren, testes en ovaria nemen 70 tot 80 procent van het LDL-cholesterol op. Het LDL dat in de bloedbaan blijft, kan zorgen voor vervetting van de vaatwand. LDL-cholesterol staat ook wel bekend als ‘slecht’ cholesterol, omdat een hoge concentratie LDL kan leiden tot vetafzettingen (plaques) in de bloedvaten. De bloedvaten vernauwen hierdoor (atherosclerose). Dit verhoogt het risico op het ontwikkelen van hart- en vaatziekten.

  • HDL (High Density Lipoproteïne) doet het tegenovergestelde van LDL en zorgt voor transport van overtollig cholesterol vanuit de cellen terug naar de lever (reversed cholesterol transport)

HDL staat ook bekend als ‘goed’ cholesterol, omdat het HDL-eiwit de cholesterol uit de organen wegvoert. Een hoog HDL-gehalte wordt geassocieerd met een verlaagde kans op hart- en vaatziekten. HDL speelt daarnaast een rol bij ontstekingen, infecties, bloedstolling en andere processen in het lichaam.

Wat is cholesterol?

Symptomen

Een te hoog cholesterol is geen ziekte en heeft geen specifieke symptomen. Herkenbare cholesterol symptomen zijn xanthomen. Xanthomen zijn afzettingen van cholesterol die gele vlekken veroorzaken in de huid bij de ellenbogen of ogen.

Pas als het cholesterolgehalte jarenlang verhoogd is, kunnen bloedvaten vernauwen en dichtslibben door de vetafzettingen (plaques) en treden er gezondheidsklachten op. Aderverkalking (atherosclerose) kan ernstige gevolgen hebben:

  • Pijn op de borst (angina pectoris) doordat de bloedvaten zo smal worden dat ze niet genoeg zuurstofrijk bloed naar het hart kunnen vervoeren
  • Een hartinfarct of hartaanval doordat een plaque scheurt en een bloedstolsel de bloedtoevoer naar het hart (deels) blokkeert
  • Een herseninfarct doordat een plaque scheurt en een bloedstolsel de bloedtoevoer naar de hersenen blokkeert
  • Trombose of embolie in andere delen van het lichaam, bijvoorbeeld in de benen
  • Nierschade doordat onvoldoende bloed naar de nieren stroomt
Symptomen

Oorzaken

De meestvoorkomende oorzaak van een hoog cholesterolgehalte is een ongezonde leefstijl. Een ongezonde leefstijl kan bestaan uit:

  • Ongezonde voeding, met te veel (trans)vetten en suikers. Denk aan sommige soorten vlees, zuivelproducten, chocola, gebak en gefrituurd en bewerkt voedsel. Voeding die te veel suikers bevat kan leiden tot insulineresistentie, waarbij het lichaam niet voldoende glucose opneemt in de cellen. Insulineresistentie kan het LDL-cholesterol verhogen.
  • Te weinig beweging, bijvoorbeeld door te veel zitten. Dit verlaagt het HDL-cholesterol.
  • Overgewicht (een BMI van 30 of hoger)
  • Stress. Stress zorgt voor de aanmaak van het hormoon cortisol. Hier is cholesterol voor nodig. Bij een verhoogde vraag naar cortisol is dus een grotere aanmaak van cholesterol nodig.
  • Roken. Dit verlaagt het HDL-cholesterol, vooral bij vrouwen, en verhoogt het LDL-cholesterol.
  • Overmatig alcoholgebruik. Het drinken van meer dan twee glazen alcohol per dag kan de werking van de lever aantasten. De lever kan het LDL-cholesterol dan minder goed afvoeren.

Andere oorzaken van hoog cholesterol zijn:

Daarnaast stijgt het cholesterolgehalte naarmate we ouder worden. Hypercholesterolemie komt vaker voor bij mensen boven de 45 jaar.

Oorzaken

Voedingsadviezen

Cholesterol verlagen kan met een cholesterol verlagend dieet. Kies voor gezonde voeding:

  • Eet vezelrijke voeding
  • Vervang vlees door meer wildgevangen vis
  • Neem voeding rijk aan antioxidanten, zoals blauwe en rode vruchten
  • Wees zeer zuinig met verzadigde vetten, kies voor onverzadigde vetten, zoals olijfolie
  • Bereid voeding met vetarme kooktechnieken, zoals stomen
  • Vermijd gefrituurd voedsel
  • Het drinken van groene thee heeft een positieve uitwerking op het cholesterolgehalte

Andere gezonde veranderingen in de leefstijl die LDL-cholesterol verlagen:

  • Zorg voor voldoende beweging
  • Zorg voor een gezond gewicht
  • Rook niet
  • Houd stress in de hand en zorg voor voldoende ontspanning
Voedingsadviezen

Opmerkingen

Cholesterol medicijnen
Cholesterol medicijnen heten ook wel statines. Mensen met een te hoog cholesterol krijgen vaak deze cholesterolverlagers voorgeschreven. Statines remmen de aanmaak van cholesterol, maar kennen veel bijwerkingen. Zo verhogen ze de kans op suikerziekte, nierfalen en blijvend spierletsel. Langdurig gebruik van statines verhoogt daarnaast het risico op tekort aan co-enzym Q10 (ubiquinol). Een laag Q10-gehalte is een risicofactor voor hart- en vaatziekten. Bij gebruik van statines is daarom aanvulling van Q10 nodig.

Homocysteïne
Naast een te hoog cholesterol is een verhoogd homocysteïnegehalte een belangrijke risicofactor voor hart- en vaatziekten. Homocysteïne is een aminozuur dat ons lichaam produceert als onderdeel van de methylatiecyclus. Een te hoge concentratie van homocysteïne in het bloed kan onder andere schade aanbrengen aan de wand van de bloedvaten.

Opmerkingen

Behandeling

Klik op een nutriënt voor uitgebreide monografie
Nutriënt Dagdosering
Omega 3 vetzuren (EPA en DHA)
2 x daags 1000 mg omega 3 vetzuren
Verlaagt triglyceriden | Zorgt voor een gezond cholesterol
Vitamine B12 (Methylcobalamine)
2 x daags 3000 μg
Verlaagt het homocysteïnegehalte
Foliumzuur
1 x daags 400 μg
Verlaagt het homocysteïnegehalte
Vitamine B6
7,5 mg
Verlaagt het homocysteïnegehalte
Psyllium
1 x daags 5000 mg
Verlaagt het cholesterol | Verbetert de ratio HDL/LDL. Vermeng met yoghurt of met een groot glas water direct opdrinken (psyllium dikt het water direct in)
Glucomannan
1-2 g per dag (in combinatie met psyllium)
Verlaagt triglyceriden en cholesterol, met name LDL
Q10 (Ubiquinol)
Tot 200 mg per dag (afhankelijk van de duur van statinegebruik en het Q10-tekort)
Ubiquinol beperkt de schade bij gebruik van cholesterol verlagende medicijnen (statines) | Een tekort verhoogt het risico op hart- en vaatziekten
Vitamine B3
3 x daags 250 mg
Verlaagt triglyceriden en LDL, verhoogt HDL
Groene thee extract
1 x daags 500 mg
Verlaagt de cholesterolwaarden in het bloed
Lycopeen
Tot 15 mg per dag
Verlaagt de vorming van LDL-cholesterol en versterkt de LDL-afbraak en verwijdering uit de circulatie
Berberine
1 - 3 x daags 500 mg
Heeft cholesterolverlagende effecten
Behandeling
Referenties
  1. Gallaher DD, Gallaher CM, Mahrt GJ, et al. A glucomannan and chitosan fiber supplement decreases plasma cholesterol and increases cholesterol excretion in overweight normocholesterolemic humans. J Am Coll Nutr 2002;21:428-33
  2. Anderson JW, Allgood LD, Turner J, et al. Effects of psyllium on glucose and serum lipid responses in men with type 2 diabetes and hypercholesterolemia. Am J Clin Nutr 1999;70:466-73
Vademecum bestellen
Vademecum
Vademecum bestellen
3-secties
  • Aandoeningen
  • Monografie
  • Oplossingen

Prijs
€ 29,90 (exclusief BTW)

Bestel vademecum
Bestel vademecum
Sluiten