Afvallen met een trage schildklier kan een grote uitdaging zijn. Gewichtstoename ligt sneller op de loer en het kost meer moeite om de overtollige kilo’s kwijt te raken. Hoe komt dat precies en wat kun je doen bij een traag werkende schildklier om het afvallen te ondersteunen? We vertellen het je in dit blog en geven daarbij 12 tips.
Is gezondheid ook jouw passie en wil je meer leren over hoe voeding en suppletie aan je gezondheid kunnen bijdragen? Bekijk dan onze e-learning Orthomoleculair Adviseur Basis of Orthomoleculair Adviseur Gevorderd.
Wat is een trage schildklier?
Bij een traag werkende schildklier, ook wel hypothyreoïdie genoemd, worden er onvoldoende schildklierhormonen aangemaakt. De schildklier is een klein orgaan in de vorm van een vlinder en bevindt zich aan de voorzijde van de hals, vlak onder het strottenhoofd voor de luchtpijp. Het produceert hormonen die een essentiële rol spelen in lichamelijke processen, zoals de stofwisseling, energiehuishouding, hartslag en lichaamstemperatuur.
Het tegenovergestelde van hypothyreoïdie is een overactieve of te snel werkende schildklier, ook wel hyperthyreoïdie genoemd. Hierbij maakt de schildklier te veel schildklierhormonen aan.
Wat zijn de symptomen van hypothyreoïdie?
Hoewel de schildklier een klein orgaan is, kan het grote gevolgen hebben voor de gezondheid wanneer de werking ervan verstoord raakt. Bij een trage schildklier verlopen veel processen langzamer, waardoor verschillende klachten kunnen voorkomen:1
- Vermoeidheid en lusteloosheid
- Gewichtstoename
- Vertraagde hartslag
- Overgevoeligheid voor kou
- Droge huid
- Haarverlies
- Problemen met geheugen en concentratie
- Somberheid
- Verstoorde menstruatie
- Schorre en hese stem
- Spierzwakte en spierkrampen of spierpijn
- Obstipatie
- Verminderde nierfunctie
Wat zijn de oorzaken?
Een veelvoorkomende oorzaak van hypothyreoïdie is de ziekte van Hashimoto. Dit is een auto-immuunziekte waarbij schildkliercellen aangevallen worden door het immuunsysteem en beschadigd raken. Andere oorzaken kunnen bijvoorbeeld een genetische aanleg, het gebruik van bepaalde medicijnen of verstoringen in de hypothalamus of hypofyse zijn.
Daarnaast beïnvloeden verschillende factoren het functioneren van de schildklier:
- Voeding: voedingsstoffen zijn nodig voor de aanmaak van schildklierhormonen.2
- Stress vermindert de aanmaak en omzetting van schildklierhormonen, en beïnvloedt de immuunreactie.3,4
- Leverfunctie: schildklierhormonen worden verwerkt in de lever, waardoor hun beschikbaarheid in het lichaam beïnvloed wordt.5,6
Hypothyreoïdie en gewichtstoename
Schildklierhormonen beïnvloeden de regulatie en snelheid van stofwisselingprocessen, bijvoorbeeld die van glucose en vet. Bij een trage schildklier daalt de productie van deze hormonen en komt de stofwisseling op een lager pitje te staan. Ook kan er sprake zijn van verlies van spiermassa. Hierdoor verbrand je minder calorieën, ook in rust. Daarbij houd je meer vocht vast vanwege een verminderde nierfunctie. Dit kan geleidelijk aan leiden tot gewichtstoename. Overgewicht beïnvloedt op zijn beurt de werking van de schildklier, waardoor je in een vicieuze cirkel kunt belanden en afvallen moeilijker wordt.
Hoewel een slecht functionerende schildklier in verband wordt gebracht met veranderingen in energiebalans en lichaamsgewicht, is het exacte mechanisme nog niet bekend.7 Het reguleren van de stofwisseling omvat een complex samenspel waarbij ook hormonen zoals ghreline, leptine en insuline een rol spelen. De schildklier heeft ook met deze hormonen een complexe relatie.
De rol van ghreline, leptine en insuline
Bij hypothyreoïdie kan een verstoring van hormonen ontstaan die een rol spelen in honger, verzadiging en gewichtsregulatie. Denk hierbij aan de hormonen ghreline, leptine en insuline.
Ghreline
Ghreline, ook wel het hongerhormoon, bevordert ons hongergevoel en zet ons aan om te gaan eten. Er zijn aanwijzingen dat het ghrelineniveau bij mensen met hypothyreoïdie verhoogd kan zijn. Na het aanvullen van het schildklierhormoon lijkt ghreline weer te normaliseren.8,9,10 Toch werd dit niet in alle studies gevonden. Het blijft daarom onduidelijk hoe sterk dit effect is en voor wie het geldt.10
Mogelijk is de toename van ghreline een compensatiemechanisme van het lichaam om de eetlust te stimuleren en daarmee de stofwisseling weer te verhogen.9,10 Ghreline kan er echter ook voor zorgen dat we vooral trek krijgen in zoete en vette voedingsmiddelen en het kan de kans op gewichtstoename vergroten.
Leptine
Leptine is een verzadigingshormoon dat vrijkomt uit vetcellen. Bij mensen met hypothyreoïdie worden vaak hogere spiegels van dit hormoon gevonden. Mogelijk komt dat doordat de regulatie van leptine en van schildklierhormonen deels samenloopt: beide worden beïnvloed door TSH.
Wanneer er te weinig schildklierhormoon aanwezig is, maakt het lichaam meer TSH aan om de schildklier te stimuleren. Bij hypothyreoïdie heeft dit echter weinig effect: zelfs bij hoge TSH-waardes blijft de productie van schildklierhormonen te laag. Bijvoorbeeld omdat de schildklier niet meer goed functioneert. Ondertussen stimuleert TSH ook de afgifte van leptine, waardoor de spiegels daarvan kunnen stijgen.
In eerste instantie zou je verwachten dat deze stijging van leptine zorgt voor minder eetlust. Toch hoeft dit niet het geval te zijn. Een langdurig verhoogde leptinespiegel kan namelijk leiden tot leptineresistentie.11 Hierbij bereikt het verzadigingssignaal de hersenen niet meer goed, waardoor je honger blijft houden.
Insuline
Insuline reguleert normaal de bloedsuikerspiegel door opname van glucose in cellen te stimuleren. Bij mensen met (subklinische) schildklierproblemen werd echter gezien dat de cellen minder gevoelig waren voor insuline.13 Het is echter de vraag of de schildklierproblemen hier de oorzaak van waren. In een onderzoek bij mensen waarbij de schildklier verwijderd was werd bijvoorbeeld geen effect gezien op insulineresistentie.14 In een ander onderzoek zorgde het aanvullen van schildklierhormoon niet tot verbeteringen in insulineresistentie.15
Mogelijk hebben de twee wel een gemeenschappelijke achtergrond. Zo kunnen ontstekingen, een verhoogde TSH-waarde of een verstoord leptinesignaal invloed hebben op zowel de insulinegevoeligheid als de werking van de schildklier. Daardoor kunnen ze tegelijk optreden, zonder dat het één per se de oorzaak is van het ander.
Trage schildklier en afvallen: 12 tips
Het hebben van een trage schildklier kan afvallen flink bemoeilijken, maar met voeding, beweging, voldoende slaap en het verminderen van stress kun je dit wel ondersteunen. We geven daarom 12 leefstijltips om je hierbij op weg te helpen.
Voeding
Hoewel er geen specifiek dieet bestaat voor afvallen bij een trage schildklier, kun je met de volgende richtlijnen je stofwisseling ondersteunen en wat verhogen.
1. Eet onbewerkt, gezond en gevarieerd. Er zijn aanwijzingen dat verschillende stoffen in bewerkte voeding een verstorend effect kunnen hebben op de hormoonhuishouding en de schildklierfunctie.16
2. Eet voldoende en regelmatig (drie tot zes maaltijden per dag). Met strenge diëten breng je het lichaam in de spaarstand, vertraag je de stofwisseling en vergroot je het risico op tekorten aan voedingsstoffen. Bovendien kan een calorie- en koolhydraatarm dieet de productie van schildklierhormonen mogelijk verminderen.17
3. Kies voor eiwitrijke voeding. Zo draagt het aminozuur tyrosine bij aan de aanmaak van schildklierhormonen. Daarnaast ondersteunen eiwitten bij verzadiging, behoud en groei van spiermassa, en stimuleren de stofwisseling door hun thermisch effect.18,19
Meer over een hogere eiwitinname bij overgewicht vind je in ons eerder verschenen blog.
4. Let op tekorten aan nutriënten. Voor een goede schildklierfunctie en de productie van schildklierhormonen zijn voedingsstoffen zoals zink, ijzer, jodium, selenium en de vitamines A, B, D en E essentieel.2,20,21 Zorg voor voldoende inname hiervan en overleg altijd met je arts over mogelijke suppletie.
5. Ga voor meer vezels. Vezels ondersteunen een stabiele bloedsuikerspiegel door een geleidelijke opname van koolhydraten en zorgen voor langdurige verzadiging, wat mogelijk kan zorgen voor een lagere calorie-inname gedurende de dag.22,23
6. Wees matig met voedingsproducten rijk aan goitrogenen. Goitrogenen belemmeren de jodiumopname in de schildklier, wat de hormoonproductie beïnvloedt.24 Deze plantstoffen zitten onder andere in kruisbloemige groenten, koolsoorten, maïs, soja, pinda’s en lijnzaad. Verhitting vermindert hun werking aanzienlijk.
Lees meer over wat je kunt eten bij een trage schildklier in ons ander blog.
Beweging
Door dagelijks regelmatig te bewegen, zoals wandelen en fietsen, activeer je de verbrandingsmotor van je lichaam, wat kan helpen om gewicht te verliezen.
7. Doe ook aan krachttraining. Dit stimuleert je stofwisseling en spiergroei. Bovendien kan de combinatie van krachttraining en cardio een gunstig effect hebben op de werking van je schildklier.22
8. Herken je grenzen en luister naar je lichaam. Sporten met een trage schildklier vergt extra zorg: spieren zijn kwetsbaarder en verzuren sneller door een verminderde bloedtoevoer. Houd daarom een rustig tempo aan en train onder begeleiding.
Slaap
Een goed slaap-waakritme kan gunstig zijn voor de schildklierfunctie en een positief effect hebben op hormonen zoals leptine en ghreline, wat gunstig is voor gewichtsregulatie.26,27 Maar hoe zorg je voor een goede slaap?
9. Zorg voor regelmaat en routine door elke dag rond hetzelfde tijdstip naar bed te gaan en op te staan. Creëer daarbij een rustgevende avondroutine zodat je lichaam het signaal krijgt dat het tijd is om te gaan slapen. Vermijd daarbij het blauwe licht van schermen en eet geen zware maaltijd 2 tot 3 uur voor het slapen gaan.
10. Denk aan een goede slaaphygiëne. Zorg dat je slaapkamer opgeruimd, donker, koel en stil is. De ideale temperatuur ligt tussen de 16 en 18 graden. Voor goede comfort kies je een matras en kussen van kwaliteit.
Stress
Stress is niet altijd te voorkomen, maar je kunt het wel verminderen en leren om er adequaat mee om te gaan.
11. Zorg voor voldoende ontspanning. Doe bijvoorbeeld aan meditatie, yoga of tai chi om meer in het nu te komen. Creatieve activiteiten zoals tekenen, schrijven en schilderen kunnen helpen om je gevoelens te uiten en je gedachten te verzetten.
12. Zoek sociale steun of professionele hulp om te praten over de stress die je ervaart. Dit kan enorm opluchten. Ook is het goed om samen te kijken naar wat je nodig hebt en hoe je jouw grenzen goed kunt bewaken.
Bekijk ook ons ander blog voor tips om stress te verminderen.
Tot slot
Een trage schildklier kan voor gewichtstoename zorgen en afvallen bemoeilijken. Door bovenstaande tips op te volgen kun je dit proces positief ondersteunen. Daarbij is het verstandig om met je arts te overleggen wat het beste in jouw situatie past. Leefstijlveranderingen hebben invloed op je gezondheid, wat effect kan hebben op eventueel medicatiegebruik.
- Chaker, L., Bianco, A. C., Jonklaas, J., & Peeters, R. P. (2017). Hypothyroidism. Lancet, 390, 1550-1562.
- Benites-Zapata, V. A., Ignacio-Cconchoy, F. L., Ulloque-Badaracco, J. R., et al. (2023). Vitamin B12 levels in thyroid disorders: a systematic review and meta-analysis. Frontiers in Endocrinology, 14, 1070592.
- Mizokami, T., Wu Li, A., El-Kaissi, S., & Wall, J. R. (2004). Stress and thyroid autoimmunity. Thyroid, 14(12), 1047-1055.
- Hirtz, R., Libuda, L., Hinney, A., et al. (2021). Lack of evidence for a relationship between the hypothalamus-pituitary-adrenal and the hypothalamus-pituitary-thyroid axis in adolescent depression. Frontiers in Endocrinology, 12, 662243.
- Khemichian, S., & Fong, T. (2011, May 1). Hepatic dysfunction in hyperthyroidism.
- Ohnhaus, E., & Studer, H. (1983). A link between liver microsomal enzyme activity and thyroid hormone metabolism in man. British Journal of Clinical Pharmacology, 15(1), 71–76.
- Kouidhi, S., & Clerget-Froidevaux, M. S. (2018). Integrating thyroid hormone signaling in hypothalamic control of metabolism: crosstalk between nuclear receptors. International Journal of Molecular Sciences, 19(7), 2017.
- Gjedde, S., Vestergaard, E. T., Gormsen, L. C., et al. (2008). Serum ghrelin levels are increased in hypothyroid patients and become normalized by L-thyroxine treatment. The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism, 93(6), 2277-2280.
- Gurgul, E., Ruchała, M., Kosowicz, J., et al. (2012). Ghrelin and obestatin in thyroid dysfunction. Endokrynologia Polska, 63(6), 456-462.
- Xin, C., Yao, J., Li, H., Sun, X., & Wang, H. (2025). Relationship between ghrelin and thyroid disease: a meta-analysis. Frontiers in Endocrinology, 16, 1505085.
- Liu, S., Ma, J., Zhang, L., Yang, Y., Han, Z., & Tian, L. (2025). Circulating leptin levels in thyroid dysfunction: a systematic review and meta-analysis. BMC Endocrine Disorders, 25(1), 140.
- Eom, Y. S., Wilson, J. R., & Bernet, V. J. (2022). Links between thyroid disorders and glucose homeostasis. Diabetes & Metabolism Journal, 46(2), 239-256.
- Yang, W., Jin, C., Wang, H., Lai, Y., Li, J., & Shan, Z. (2023). Subclinical hypothyroidism increases insulin resistance in normoglycemic people. Frontiers in Endocrinology, 14, 1106968.
- Owecki, M., Nikisch, E., & Sowiński, J. (2006). HYPOTHYROIDISM HAS NO IMPACT ON INSULIN SENSITIVITY ASSESSED WITH HOMA-IR IN TOTALLY THYROIDECTOMIZED PATIENTS. Acta Clinica Belgica, 61(2), 69–73.
- Nada, A. M. (2013). Effect of treatment of overt hypothyroidism on insulin resistance. World Journal of Diabetes, 4(4), 157.
- Paramasivam, A., Murugan, R., Jeraud, M., Dakkumadugula, A., Periyasamy, R., & Arjunan, S. (2024). Additives in processed foods as a potential source of endocrine-disrupting chemicals: a review. Journal of Xenobiotics, 14(4), 1697-1710.
- Chapela, S. P., Simancas-Racines, A., Ceriani, F., et al. (2024). Obesity and obesity-related thyroid dysfunction: any potential role for the very low-calorie ketogenic diet (VLCKD)? Current Nutrition Reports, 13(2), 194-213.
- Kohanmoo, A., Faghih, S., & Akhlaghi, M. (2020). Effect of short- and long-term protein consumption on appetite and appetite-regulating gastrointestinal hormones, a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Physiology & Behavior, 226, 113123.
- Moon, J., & Koh, G. (2020). Clinical evidence and mechanisms of high-protein diet-induced weight loss. Journal of Obesity & Metabolic Syndrome, 29(3), 166–173.
- Garofalo, V., Condorelli, R. A., Cannarella, R., Aversa, A., Calogero, A. E., & La Vignera, S. (2023). Relationship between iron deficiency and thyroid function: a systematic review and meta-analysis. Nutrients, 15(22), 4790.
- Severo, J. S., Morais, J. B. S., Freitas, T. E. C. de, et al. (2019). The role of zinc in thyroid hormones metabolism. International Journal for Vitamin and Nutrition Research.
- Yu, K., Ke, M. Y., Li, W. H., Zhang, S. Q., & Fang, X. C. (2014). The impact of soluble dietary fibre on gastric emptying, postprandial blood glucose and insulin in patients with type 2 diabetes. Asia Pacific Journal of Clinical Nutrition, 23(2), 210-218.
- Akhlaghi, M. (2024). The role of dietary fibers in regulating appetite, an overview of mechanisms and weight consequences. Critical Reviews in Food Science and Nutrition, 64(10), 3139-3150.
- Babiker, A., Alawi, A., Al Atawi, M., & Al Alwan, I. (2020). The role of micronutrients in thyroid dysfunction. Sudanese Journal of Paediatrics, 20(1), 13.
- Ahmad, A. M., Serry, Z. H., Abd Elghaffar, H. A., Ghazi, H. A., & El Gayar, S. L. (2023). Effects of aerobic, resistance, and combined training on thyroid function and quality of life in hypothyroidism. A randomized controlled trial. Complementary Therapies in Clinical Practice, 53, 101795.
- Desai, D., Momin, A., Hirpara, P., et al. (2024). Exploring the role of circadian rhythms in sleep and recovery: a review article. Cureus, 16(6), e61568.
- Ikegami, K., Refetoff, S., Cauter, E. van, & Yoshimura, T. (2019). Interconnection between circadian clocks and thyroid function. Nature Reviews Endocrinology, 15(10), 590-600.
