Niet-alcoholische leververvetting (MASLD)

Wat is Niet-alcoholische leververvetting (MASLD)?

MASLD (voorheen NAFLD) is een veelvoorkomende aandoening waarbij zich te veel vet in de lever ophoopt, door metabole oorzaken.  MASLD staat voor Metabolic dysfunction-Associated Steatotic Liver Disease, ofwel Metabole-disfunctie geAssocieerde Steatotische leverziekte.

MASLD is een stille aandoening, wat betekent dat er vaak geen symptomen optreden. De aandoening kan echter wel leiden tot ernstige leverproblemen, zoals leverontsteking (MASH), leverfibrose en uiteindelijk cirrose. MASLD is een groeiend gezondheidsprobleem dat wereldwijd voorkomt en wordt geassocieerd met obesitas, metabool syndroom, diabetes type 2 en insulineresistentie.

De oorzaken van MASLD zijn divers en omvatten zowel genetische als omgevingsfactoren. Obesitas, een ongezonde levensstijl met ongezonde voeding en te weinig lichaamsbeweging, metabool syndroom, insulineresistentie en diabetes type 2 zijn allemaal risicofactoren voor de ontwikkeling van MASLD . Andere risicofactoren zijn een hoge bloeddruk, hoog cholesterol en triglyceriden, evenals bepaalde medicijnen en virale hepatitis.

MASLD kan leiden tot leverfibrose, cirrose en uiteindelijk leverfalen als het niet wordt behandeld. Een gezonde levensstijl, inclusief regelmatige lichaamsbeweging en een uitgebalanceerd dieet, kan het risico op het ontwikkelen van MASLD verlagen en het beheersen van de aandoening vergemakkelijken. Bovendien kan het verminderen van alcoholgebruik, stoppen met roken en het verminderen van blootstelling aan gifstoffen helpen bij het voorkomen van leverbeschadiging.

MASLD komt wereldwijd voor, maar het is het meest voorkomend in ontwikkelde landen zoals de Verenigde Staten, Europa, Australië en Japan. In deze landen wordt geschat dat 20-30% van de bevolking MASLD heeft. Het komt minder vaak voor in ontwikkelingslanden. Er zijn geen precieze cijfers over het aantal mensen met MASLD in Nederland, maar het wordt geschat dat ongeveer 25% van de volwassenen in westerse landen MASLD heeft. In Nederland wordt MASLD steeds vaker gezien als gevolg van een veranderende levensstijl en een toename van obesitas en diabetes type 2.

Symptomen

In de beginfase van MASLD zijn er vaak geen of nauwelijks symptomen merkbaar. Naarmate de aandoening vordert, kunnen de volgende symptomen optreden:

• Vermoeidheid: een veelvoorkomend symptoom bij MASLD is vermoeidheid, wat kan komen door de aanwezigheid van ontstekingen in het lichaam.
• Pijn in de bovenbuik: patiënten kunnen last krijgen van pijn of een vol gevoel in de bovenbuik, wat kan wijzen op een vergrote lever.
• Verminderde eetlust: mensen met MASLD kunnen last krijgen van verminderde eetlust en gewichtsverlies. De ontsteking en fibrose in de lever kunnen ervoor zorgen dat het lichaam minder eetlust heeft en minder goed voedingsstoffen kan opnemen. Dit kan leiden tot ondervoeding en gewichtsverlies. Ten tweede kan MASLD gepaard gaan met hormonale veranderingen, zoals een verhoogde aanmaak van leptine, betrokken bij de regulatie van het honger- en verzadigingsgevoel. Deze veranderingen kunnen leiden tot een verminderde eetlust en een verminderde inname van voedingsstoffen. Ook kunnen medicijnen die worden gebruikt bij de behandeling van MASLD, zoals metformine, ook leiden tot een verminderde eetlust als bijwerking.
• Geelzucht: in zeldzame gevallen kan geelzucht optreden. Dit wijst op een ernstige leveraandoening.
• Hoge bloeddruk: MASLD-patiënten hebben vaak een verhoogde bloeddruk, wat kan leiden tot cardiovasculaire problemen.

Oorzaken

De oorzaken van MASLD kunnen complex en divers zijn en het kan moeilijk zijn om een enkele oorzaak te vinden. Hieronder worden enkele van de mogelijke oorzaken genoemd:

• Overgewicht of obesitas: overmatige vetophoping in het lichaam, vooral rond de buikstreek, kan leiden tot MASLD.
• Insulineresistentie: het lichaam wordt minder gevoelig voor insuline, wat resulteert in een verhoogde bloedsuikerspiegel en vetophoping in de lever.
• Diabetes type 2: deze aandoening gaat vaak gepaard met insulineresistentie, waardoor MASLD kan optreden.
• Een hoge bloeddruk kan bijdragen aan MASLD omdat het kan leiden tot schade aan de bloedvaten in de lever. Als de bloedvaten beschadigd raken, kan de bloedtoevoer naar de lever verminderen, wat leidt tot een ophoping van vet in de lever en uiteindelijk tot MASLD. Bovendien kan hoge bloeddruk bijdragen aan insulineresistentie, wat ook kan bijdragen aan de ontwikkeling van MASLD. Insulineresistentie maakt het voor het lichaam moeilijker om glucose te verwerken, wat kan leiden tot hogere bloedsuikerspiegels en meer opslag van vet in de lever.
• Hoge cholesterol- en triglyceriden niveaus: dit kan de lever beschadigen en MASLD veroorzaken.
• Een ongezond voedingspatroon: diëten met een hoog gehalte aan verzadigd vet, suiker (fructose) en koolhydraten kunnen bijdragen aan de ontwikkeling van MASLD.
• Microbioom: het microbioom van mensen met MASLD kan alcohol produceren uit koolhydraten en suikers. Deze alcohol wordt vervolgens opgenomen en meteen door de lever afgebroken. Mensen zullen hier dus niet dronken van worden, maar de lever wordt wel belast met een chronische blootstelling aan kleine hoeveelheden alcohol, wat kan bijdragen aan het ontstaan van MASLD.¹ De onderzoekers schatten zelfs dat de hoeveelheid alcohol die na een maaltijd wordt geproduceerd, kan oplopen tot meer dan de hoeveelheid in een glas wijn of bier of per dag zelfs tot een halve fles whiskey.
•  Sedentaire levensstijl: gebrek aan lichaamsbeweging kan bijdragen aan gewichtstoename en insulineresistentie.
• Erfelijke aanleg: sommige mensen hebben van nature meer kans om MASLD te ontwikkelen vanwege genetische factoren.
• MASLD kan ook verband houden met andere gezondheidsproblemen, zoals schildklieraandoeningen en slaapapneu.

Het is belangrijk om te weten dat MASLD vaak het gevolg is van een combinatie van deze factoren en dat het niet altijd duidelijk is waarom sommige mensen het ontwikkelen en anderen niet.

Opmerkingen

Er is geen specifieke behandeling voor MASLD , maar veranderingen in levensstijl, zoals gezonde voeding, lichaamsbeweging en gewichtsverlies, worden aanbevolen. In sommige gevallen kan medicatie worden voorgeschreven om de aandoening te behandelen. In gevallen waarbij de aandoening gepaard gaat met een leverontsteking (MASH), worden soms ontstekingsremmende medicijnen zoals prednison, pentoxifylline of pioglitazon voorgeschreven. Bij onderliggende aandoeningen, zoals diabetes en hoge bloeddruk, worden soms medicijnen voorgeschreven om deze aandoeningen te behandelen. Het is belangrijk om te benadrukken dat mensen met MASLD regelmatig medische controles en monitoring moeten ondergaan om de voortgang van de ziekte te volgen en te beheren.